Trải nghiệm đào măng ở Mabi ～ Măng Mabi trắng và ngọt! Thử sức với lần thu hoạch đầu tiên

Nhắc đến đặc sản của Mabi là phải kể đến “tre”.
Các sản phẩm thủ công và chế biến từ tre Mabi được bày bán khá phổ biến, nhưng cơ hội thưởng thức măng Mabi thì không nhiều.

Cuối tháng 4, khi mùa măng đến, tôi vẫn đang nghĩ “Mình muốn thử ăn măng Mabi quá” thì một người quen đang tham gia Đội hợp tác phục hưng địa phương ở Mabi rủ: “Bạn có muốn thử đào măng không?”. Thế là tôi đã thử sức với hoạt động đào măng.

Sau đây là trải nghiệm đào măng lần đầu tiên trong đời của tôi.

Về măng Mabi

Măng Mabi có những đặc điểm về hương vị và hình thức như sau:

• Ít vị chát, ngọt và mềm
• Màu trắng đẹp
• Ít vị đắng hơn măng thông thường rất nhiều

Đặc biệt, măng Mabi ít vị đắng đến mức hiếm thấy trên toàn quốc; thay vì dùng cám gạo để khử vị đắng như cách thông thường, chỉ cần luộc trong nước sôi là xong. Măng sau khi khử vị đắng còn có thể ăn sống như sashimi.

Đất ở Mabi thích hợp để trồng măng. Đất đỏ pha sét được chăm sóc kỹ lưỡng giúp măng phát triển tốt. Trang web Du lịch Kurashiki giới thiệu nơi đây là vùng sản xuất măng lớn nhất miền Tây Nhật Bản.

Măng phát triển rất nhanh, chỉ cần thu hoạch trễ một chút là sẽ nhanh chóng thành tre, vì vậy chọn đúng thời điểm đào rất quan trọng. Nếu tre mọc quá nhiều đến mức không thể quản lý, chúng có thể gây hại cho rừng; do đó, đào măng cũng góp phần bảo vệ môi trường.

Trải nghiệm đào măng

Anh Yoshida Masahiro, thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương ở Mabi, đã dẫn đường và cùng tôi thử đào măng.

Tìm măng không hề dễ

Địa điểm đầu tiên anh đưa tôi đến là một rừng tre trên sườn dốc thoai thoải.

Nhìn đâu cũng thấy tre, chỉ nghe tiếng cành lá lay động trong gió và tiếng chim hót. Ánh nắng dịu xuyên qua kẽ lá rải xuống mặt đất, khiến khung cảnh yên bình này làm tôi thấy thư thái.

Việc đầu tiên khi đào măng là tìm những ngọn măng nằm dưới đất.
Tôi đi theo sau anh Yoshida, người đang rẽ tre tiến sâu vào rừng.

Tôi hỏi cuộn băng dính anh Yoshida mang theo dùng để làm gì. Anh cho biết khi tìm thấy măng, anh sẽ dán băng lên cây tre gần đó để đánh dấu. Nhìn quanh rừng tre, quả thật tôi thấy lác đác những cây được dán băng đủ màu.

Có hai cách tìm măng: quan sát bằng mắt hoặc giẫm lên mặt đất để cảm nhận phần ngọn măng bằng lòng bàn chân.
Nghe nói cách tìm bằng lòng bàn chân cần có bí quyết. Tôi cũng bắt chước giẫm lên đất để tìm, nhưng cứ tưởng mình giẫm phải vật cứng thì hóa ra toàn là đá, chẳng tìm thấy măng nào.

Tôi cũng thử tìm bằng mắt, nhưng với người không có kinh nghiệm như tôi thì rất khó phát hiện. Tôi vừa quan sát thật kỹ vừa chậm rãi tiến lên.

Đoạn đường phía trước trở nên khó đi, tôi thử nắm lấy một cây tre gần đó và ngạc nhiên trước độ to và chắc khỏe của nó. Thật khó tưởng tượng ngọn măng mềm mại rồi sẽ lớn lên thành cây tre vững chãi như thế này. Cây tre mát lạnh, trơn mịn, khiến tôi chỉ muốn vuốt mãi.

Sau khi đi bộ khoảng 15 phút, anh Yoshida phát hiện một ngọn măng và mang dụng cụ đến để đào.

Thông thường, người ta hay dùng cuốc để đào, nhưng ở Mabi, người ta dùng một dụng cụ gọi là tsuki. Dụng cụ này có cán thẳng từ đầu đến cuối, với phần lưỡi dẹt. Tsuki nhẹ đến mức người không khỏe cũng có thể cầm bằng một tay, nhưng mang theo khi đi trong rừng tre có lẽ hơi vất vả.

Anh Yoshida bắt đầu dùng tsuki đào măng. Trước tiên, tôi quan sát anh làm mẫu.

Nhắm vào gốc măng, vung mạnh tsuki theo đường chéo rồi cắm xuống đất.

Khi tsuki đã cắm vào gốc, anh dùng nguyên lý đòn bẩy để bẩy ngọn măng lên.
Anh cẩn thận di chuyển tsuki để măng không bị gãy. Cuối cùng, ngọn măng được tách rời hoàn toàn khỏi gốc rồi từ từ đổ xuống đất.

Cầm trên tay, tôi thấy ngọn măng có kích thước khá lớn.

Ban đầu, tôi nghĩ “Mừng quá, phần ăn được nhiều”, nhưng anh Yoshida giải thích rằng măng đã mọc lên khỏi mặt đất và lớn đến mức này sẽ bị nắng chiếu quá nhiều, khiến phần thịt cứng. “Măng lớn trong lòng đất sẽ mềm và ngon hơn.”
Thì ra nắng chiếu quá nhiều sẽ làm thay đổi hương vị và kết cấu.

Đây là lần đầu tiên tôi chạm vào măng tươi. Bề mặt vỏ phủ đầy lông tơ, khiến tôi có cảm giác như đang chạm vào một sinh vật sống.

Lượng măng mọc lên dường như phụ thuộc vào lượng mưa của năm trước. Năm nay (2024), sản lượng thu hoạch đặc biệt ít.

Bắt tay vào đào măng

Chúng tôi chuyển sang một rừng tre khác, nơi tôi bắt đầu tìm ngọn măng để tự tay đào.
Trên đường đi, chúng tôi thấy dấu vết lợn rừng ăn măng, khiến tôi nhận ra mình đang chia sẻ món quà quý giá của thiên nhiên với chúng.

Vừa vào rừng tre, anh Yoshida đã chỉ tay và nói: “Nó mọc ở đằng kia”, nhưng tôi chẳng thể tìm ra ở đâu. Đúng là người không có kinh nghiệm như tôi phải vất vả lắm mới tìm được.

Tôi thử đào cây măng anh Yoshida tìm thấy.

Làm theo mẫu của anh Yoshida, trước tiên tôi cắm dụng cụ đào măng vào gốc măng. Tôi không cảm nhận được rõ mũi dụng cụ đã chạm vào măng hay chưa, nên vừa lo lắng tự hỏi “Đặt ở vị trí này đã đúng chưa nhỉ?”, vừa nghiêng dụng cụ rồi tiếp tục đào. Vì đất dốc nên tôi móc chân vào thân tre để giữ thăng bằng.

Một lúc sau, cây măng lăn tròn xuống đất.
Phần thân không bị trầy xước, và măng đã được cắt gọn từ gốc. Lần đầu đào măng, tôi đã thành công mỹ mãn.

Tôi thử đào thêm một cây nữa.

Cây măng chỉ nhô lên một chút khỏi lớp lá rụng. Khi măng bị vùi sâu, khó đoán được vị trí gốc nên trước tiên tôi đào đất xung quanh.
Càng nhiều phần bị vùi lấp, tôi càng háo hức nghĩ rằng “có khi đây là cây măng lớn”.

Khi thử cắm dụng cụ đào măng, tôi cảm thấy lực cản khá nhẹ. Đào lên rồi, tôi thu hoạch được một cây măng nhỏ nhắn, thon hơn dự đoán. Thật khó đoán kích thước của măng khi còn vùi dưới đất.

Khi xếp những cây măng vừa đào được cạnh nhau, tôi thấy hình dáng và kích thước của chúng rất khác nhau.

Trước đây, khi đi siêu thị mua sắm, tôi thường thấy rau củ và trái cây có hình dáng, kích thước đồng đều. Vì vậy, những cây măng đủ cỡ lớn nhỏ này khiến tôi cảm thấy thật mới mẻ.

Thưởng thức món măng Mabi hằng mong đợi

Măng vừa đào lên được rửa sạch bằng nước để loại bỏ bụi bẩn và đất, sau đó bọc nguyên cây trong giấy bạc rồi nướng đơn giản trên than hồng.

Than dùng để nướng cũng là than tre được làm tại Mabi.
Nghe nói than tre Mabi dễ bắt lửa và có nhiệt lượng cao. Chúng tôi chất than thành đống cao đến mức măng bị vùi kín, rồi châm lửa.

Trong lúc nướng măng trên than hồng, tôi được xem cách sơ chế măng.

Dùng dao rạch một đường trên cây măng, rồi luồn ngón tay vào vết rạch và bóc lớp vỏ ra. Có vẻ bóc lớp vỏ cứng sẽ khá vất vả.

Tôi chưa từng chế biến măng nên vẫn thắc mắc phải bóc lớp vỏ cứng đến đâu. Nhưng tôi bất ngờ khi thấy vỏ măng có nhiều lớp hơn mình tưởng. Cây măng cứ nhỏ dần đi trước mắt tôi.

Phần thịt măng cuối cùng cũng lộ ra, trắng tinh và có kết cấu mịn màng.
Trước đây, anh Yoshida từng nói với tôi rằng “măng Mabi trắng như da em bé”, và quả thật, măng có vẻ trắng hơn những loại thông thường. Nghe nói phần gốc có độ giòn dai rất hợp để nấu món hầm.

Phần ngọn mềm, nên người ta gợi ý món「sashimi măng」: luộc măng, bóc từng lớp để lấy phần thịt rồi chấm nước tương. Lần này vì không có thời gian nên tôi chưa được ăn, nhưng nếu năm sau có măng vừa đào lên, tôi sẽ thử món này.

Măng đã bóc vỏ được luộc sôi trong một chiếc nồi lớn. Sau một lúc, người ta tắt bếp; khi nước nguội dần, vị đắng cũng được loại bỏ và khâu sơ chế hoàn tất. Tôi thấy cách khử vị đắng không dùng cám gạo ít tốn công, là một điểm hấp dẫn lớn của măng Mabi.

Nhìn lại mẻ nướng than lúc nãy, gần như toàn bộ than tre chất lên đã cháy hết.

Khi măng còn nóng, người ta lấy ra và cắt thành miếng.

Phần thịt măng vốn trắng khi còn sống đã chuyển sang màu hơi ngả vàng sau khi được làm nóng. Tôi chấm nước tương và thưởng thức ngay khi măng còn nóng.

Điều khiến tôi ngạc nhiên ngay khi cho vào miệng là thịt măng mềm và mọng nước. Măng mọng như trái cây, mềm khác hẳn những loại măng tôi từng ăn.

Tôi nghe nói măng Mabi có vị ngọt, nhưng độ ngọt còn vượt xa tưởng tượng. Vị ngọt đậm đến mức có thể ví với một loại trái cây nào đó. Hương thơm cũng ngọt ngào như trái cây, khó tin là măng. Măng thường được nêm nếm sẵn trong các món kho hay xào nên tôi chưa từng nhận ra hương thơm tinh tế của măng. Tôi vô cùng bất ngờ khi biết rằng “măng cũng có hương thơm thanh tao”.

Hương vị thơm ngon của măng Mabi lần đầu được thưởng thức đã xua tan cơn mệt mỏi sau khi đi bộ khắp rừng tre.

Lời của tác giả

Măng Mabi mà tôi hằng mong được thưởng thức quả thật rất ngon, đậm vị khi vừa đào lên. Lần này tôi còn được ăn măng do chính tay mình đào nên cảm thấy ngon gấp đôi.

Dùng dụng cụ tsuki, ngay cả người mới cũng có thể đào măng dễ dàng. Tuy nhiên, nếu chưa quen, dụng cụ có thể đâm vào phần thịt măng, nên để đào măng nguyên vẹn cần có kinh nghiệm và kỹ thuật. Măng cũng thường mọc ở những vị trí khó đào, nên có lúc ngay cả người không phải dân chuyên cũng khó đào được. Dù vậy, cơ hội đào măng không nhiều nên tôi nghĩ đây là một trải nghiệm tuyệt vời.

Thị trấn Mabi đôi khi tổ chức sự kiện trải nghiệm đào măng. Khi vào mùa măng (cuối tháng 4 đến đầu tháng 5), bạn hãy thử tìm thông tin trên mạng nhé.

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE