Lịch sử và những sự kiện đã làm nên Kurashiki được lưu truyền đến hiện tại và tương lai như thế nào?
Trên tầng 3 của Chi nhánh Mabi, Tòa thị chính Thành phố Kurashiki, có “Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki”, đặt trong căn phòng từng được dùng làm không gian nghị sự của thị trấn Mabi, quận Kibi (được sáp nhập vào Thành phố Kurashiki năm 2005). Đây là nơi thu thập, bảo quản các công văn lịch sử, tài liệu cổ, ảnh và những tư liệu khác về Kurashiki để lưu giữ cho tương lai.
Ông Yamamoto Taro, trưởng nhóm tại Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki, đã giới thiệu những loại tư liệu được lưu giữ tại đây và những nỗ lực bền bỉ nhằm truyền lại kho tư liệu đồ sộ cho tương lai.
Thông tin trong bài được cập nhật vào thời điểm đăng tải tháng 8 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử thuộc Ban Tổng vụ Thành phố Kurashiki
Nguồn gốc của Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử bắt đầu từ công việc “biên soạn lịch sử thành phố” tại tòa thị chính. Từ năm tài khóa 1989 (năm đầu niên hiệu Heisei) đến năm tài khóa 2004, công việc biên soạn bộ “Tân biên lịch sử Thành phố Kurashiki” gồm 13 tập được tiến hành tại Tòa thị chính Thành phố Kurashiki, tòa nhà chính. Trong quá trình đó, các tư liệu thu thập được dường như đã được phân tán ở nhiều nơi lưu trữ khác nhau.
Vì vậy, năm 2009, văn phòng và tư liệu được tập trung về không gian nghị sự của trụ sở cũ thị trấn Mabi, bỏ trống sau khi thị trấn Mabi sáp nhập vào thành phố. Sau đó, Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử hiện nay chính thức được thành lập thành một tổ chức hành chính vào năm tài khóa 2020.
Phòng có nhiệm vụ nghiên cứu, thu thập, sắp xếp, bảo quản và công khai các tư liệu lịch sử trong địa phận Thành phố Kurashiki, như công văn lịch sử, tài liệu cổ, ảnh và phim.
Công việc biên soạn
Quy trình thu thập và sắp xếp nhiều tư liệu, bản thảo để tạo thành một ấn phẩm có hệ thống như lịch sử công ty, lịch sử địa phương hoặc từ điển
Công văn lịch sử
Những văn bản do cơ quan hành chính lập và lưu giữ, được đánh giá là có ý nghĩa lịch sử và đặc biệt bảo tồn
Tài liệu cổ
Tên gọi chung cho các văn bản được người xưa viết và lưu lại
Khoảng 375.000 tư liệu lưu giữ ký ức về Kurashiki
Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử lưu giữ tổng cộng khoảng 375.000 tư liệu. Theo số liệu của Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Nhật Bản (tháng 6 năm 2026), xét về số lượng tư liệu lưu giữ ở cấp thành phố và thị trấn, nơi đây có quy mô lớn thứ tư trên toàn quốc.
Các tư liệu được phân loại như sau:
- Công văn lịch sử: khoảng 93.000 tư liệu
- Tài liệu cổ: khoảng 199.000 tư liệu
- Ảnh được tặng: khoảng 17.000 ảnh
- Phim được tặng: khoảng 38.000 cuộn
- Sách, báo và các tư liệu khác: khoảng 26.000 mục
- Khác (như sổ lưu các mẩu báo): khoảng 2.000 mục
Số lượng tư liệu lưu giữ tính đến tháng 3 năm 2026
Phần lớn tư liệu là do người dân hiến tặng.
Những tài liệu cổ được lưu truyền trong các gia đình từng làm trưởng làng từ lâu thường khó đọc hiểu và sử dụng trong thời hiện đại, nên nhiều trường hợp được hiến tặng cho Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử.
Tư liệu được hiến tặng thường được chuyển đến nguyên trong những chiếc hộp vốn dùng để cất giữ. Trong kho lưu trữ, có những tư liệu mang tên các gia đình lâu đời ở Kurashiki như tài liệu gia đình Ono, tài liệu gia đình Moriya và tài liệu gia đình Hayashi.
Văn thư khen thưởng của Ashikaga Takauji (năm 1336, niên hiệu Kenmu năm thứ 3; tài liệu gia đình Kameyama do Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki lưu giữ)
Văn thư này được công nhận là Tài sản Văn hóa Quan trọng của tỉnh Okayama.
Sau khi Ashikaga Takauji chạy trốn đến Kyushu, trên đường trở về Kyoto, ông được Nakashima Yukiie (tên thường gọi: Saemon Jiro), khi ấy đang ở Tsuyama, giúp đỡ. Văn thư này được trao để ban thưởng cho công lao đó.
Văn thư có ghi dấu ấn của Ashikaga Takauji. Đây là tư liệu vô cùng quan trọng trong nghiên cứu lịch sử tỉnh Okayama.
Hậu duệ gia đình Nakashima sau đó chuyển đến Katashima, trong Thành phố Kurashiki, và có quan hệ hôn nhân với gia đình Kameyama. Cuối cùng, gia đình Kameyama đã hiến tặng bức thư này.
Bản đồ cổ khu nhà ở của thủy thủ làng Kurashiki (khoảng năm 1677; tài liệu gia đình Ono do Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki lưu giữ)
Đây được xem là một trong những tư liệu cổ nhất ở tỉnh Okayama có hình vẽ khu phố nhà ở. Đây là tư liệu quý, có thể quan sát và đối chiếu với cảnh quan phố xá ngày nay.
Bản đồ ghi chi tiết tên cư dân thời bấy giờ, vị trí các dinh thự, đường sá và kênh rạch. Tư liệu đã bị hư hại được phục chế, khôi phục về tình trạng hiện nay.
Thư của Kobori Masatsugu (1601–1603; tài liệu gia đình Ono do Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki lưu giữ)
Thư này được công nhận là Tài sản Văn hóa Quan trọng của Thành phố Kurashiki.
Đây là thư Kobori Masatsugu, người giữ chức quan phụ trách tỉnh Bitchu, gửi cho Sukeemon ở làng Kurashiki, người sau này trở thành trưởng làng.
Nội dung thư ra lệnh “xếp 100 tấm chiếu tatami và gỗ lên thuyền rồi chở đến Osaka”. Có thể những vật liệu này được thu mua để xây dựng lâu đài thời bấy giờ.
Thư được viết theo thể thức “origami”, tức gấp giấy lại rồi viết. Bản thư vốn được gấp lại, sau đó được mở ra và bồi lên nền để trưng bày.
Ghi chép về kho cứu tế Kurashiki (năm 1769, niên hiệu Meiwa năm thứ 6; tài liệu kho cứu tế Kurashiki do Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki lưu giữ)
Tư liệu này cũng được công nhận là Tài sản Văn hóa Quan trọng của Thành phố Kurashiki.
“Kho cứu tế Kurashiki” ghi lại một cơ chế tương trợ thời Edo, trong đó người dân Kurashiki tự nguyện góp bạc với tư cách là “gishu”, rồi dùng tiền lãi để cứu giúp người nghèo và trẻ em bị bỏ rơi.
Khác với những cơ chế tương tự ở các vùng khác do lãnh địa hoặc tổ chức khác đứng ra điều hành, điểm đặc trưng của Kurashiki là chính người dân trong thị trấn quản lý kho. Cơ chế này cũng được biết đến trên toàn quốc. Bản gốc được bảo quản tốt và có thêm cách đọc ghi chú cẩn thận.
Nhật ký Omori Kazuharu (tài liệu gia đình Omori do Phòng Sắp xếp Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki lưu giữ)
Đây là nhật ký do chủ gia đình Omori, một thương gia buôn bán ngũ cốc ở Kurashiki (Baiya), viết. Nhật ký cũng được công nhận là Tài sản Văn hóa Quan trọng của Thành phố Kurashiki.
Nhật ký gồm 57 quyển, ghi lại những điều mắt thấy tai nghe hằng ngày về cuộc sống và sự kiện ở khu vực trung tâm Thành phố Kurashiki cùng vùng lân cận từ năm 1902 đến năm 1936, kèm theo những bức vẽ do chính tác giả vẽ.
Mỗi năm có một nhan đề tao nhã như “Nhật ký Hakui” hay “Nhật ký Kazabue”. Đây là tư liệu quý cho thấy tình hình địa phương và đời sống người dân thời bấy giờ.
Cách bảo quản tư liệu
Mỗi năm một lần, toàn bộ tòa nhà được khử côn trùng bằng chế phẩm khí carbon dioxide hóa lỏng. Hằng năm, nơi đây cũng tiến hành khảo sát theo dõi côn trùng gây hại để ngăn ngừa thiệt hại do chúng gây ra.
Trong phòng lưu trữ ảnh và phim, rèm chắn sáng giúp ngăn tư liệu xuống cấp do ánh sáng. Nhiệt độ được duy trì dưới 20 độ và độ ẩm ở mức 30〜40% suốt 24 giờ.
Phương pháp bảo quản và sử dụng tài liệu cổ cũng thay đổi theo thời gian. Trước đây, tài liệu cổ được chụp bằng phim vi ảnh rồi in ra giấy để sử dụng.
Báo Sanyo Shimbun ra số đầu tiên vào năm 1879.
Các phim vi ảnh lưu trữ những số báo từ khi phát hành đến nay được bảo quản tại đây. Vì báo chí sẽ trở thành tư liệu lịch sử trong tương lai, từ năm 1989 (năm Heisei đầu tiên), báo được lưu giữ nguyên bản.
Về cơ bản, tư liệu lịch sử không bị loại bỏ nên lượng tư liệu lưu trữ tăng lên qua từng năm. Dự kiến chỉ trong 1〜2 năm nữa, không gian lưu trữ sẽ kín chỗ; đây là một vấn đề hiện nay.
Ghi chép về việc bảo vệ tư liệu khỏi trận mưa lớn tháng 7 năm Heisei 30
Trong trận mưa lớn tháng 7 năm Heisei 30 xảy ra vào năm 2018, tầng 1 của tòa nhà có Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử bị ngập nước. Tư liệu của phòng được đặt ở tầng 3 nên không bị thiệt hại, nhưng công văn lưu trữ ở tầng 1 và công văn của các trường học tại Mabi bị ngâm trong nước bùn, chịu thiệt hại nặng nề. Trước những tư liệu bị hư hại nghiêm trọng, các nhân viên đã không biết phải làm gì.
Tư liệu bị nấm mốc sinh sôi, mùi cũng rất nặng. Để phục chế, họ cần đông lạnh tư liệu nhằm ngăn nấm mốc phát triển. Họ đã tìm nơi tiếp nhận nhưng mãi không tìm được. Cuối cùng, Công ty Cổ phần Kho lạnh Okayama Chuo đồng ý bảo quản tư liệu miễn phí ở nhiệt độ âm 23 độ trong hơn 1 năm.
Sau đó, Trung tâm Di sản Văn hóa Chôn vùi Thành phố Fukuoka tiến hành sấy khô đông lạnh chân không (phương pháp làm khô bằng cách chuyển nước đã đóng băng thành thể khí). Tư liệu được phục chế sau khi Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử làm sạch. Những tư liệu không được đông lạnh thì được hong khô tại nhà thi đấu của Trường Trung học Mabi, đồng thời nhân viên lần lượt lật từng trang để làm sạch trong phòng mỹ thuật.
Không phải tất cả tư liệu đều được cứu; phần lớn không còn ở tình trạng có thể phục chế nên buộc phải tiêu hủy. Trong số đó, những tư liệu đặc biệt quan trọng là công văn của trường học ghi lại hồ sơ hướng dẫn của từng học sinh và “phiếu khảo sát địa chính” thể hiện ranh giới đất đai.
Phiếu khảo sát địa chính là tư liệu ghi nhận việc các chủ đất xác nhận ranh giới và đóng dấu. Nếu bị mất, ranh giới sẽ không còn xác định được, nên theo đề nghị của Phòng Khảo sát Đất đai Quốc gia, các phiếu đã được phục chế rồi trả lại cho phòng này.
Quá trình này được ghi lại trong Báo cáo xử lý phục chế công văn bị ngập nước.
Sưu tầm cả tư liệu cận hiện đại
Phòng Bảo tồn không chỉ sưu tầm tư liệu từ thời xa xưa.
Nơi đây còn thu thập cả tư liệu gần đây. Chẳng hạn, công văn, huy hiệu trường, cờ, ảnh và tập san của các trường đã đóng cửa (như Trường Tiểu học Kasumigaoka ở Mizushima, Trường Tiểu học Nishi, Trường Tiểu học Higashi và Trường Trung học Shimotsui, Trường THPT Tamashima (Thành phố Kurashiki)...) đều thuộc diện được lưu giữ.
Nơi đây còn lưu giữ ghi chép về sự cố tràn dầu nặng ở Mizushima xảy ra năm 1974 (năm Showa 49), cùng các tư liệu liên quan đến việc xây dựng tòa thị chính cũ (nay là Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki) do Tange Kenzo thiết kế. Phòng cũng đảm nhiệm vai trò ghi lại những sự kiện cận hiện đại.
Những nỗ lực phát huy giá trị tư liệu
Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử là cơ quan chủ yếu thực hiện việc sưu tầm, bảo quản, sử dụng, khảo cứu và nghiên cứu tư liệu lịch sử. Vì vậy, tư liệu không được trưng bày thường xuyên. Tuy nhiên, phòng luôn mở rộng cửa tiếp nhận yêu cầu xem tư liệu và tư vấn (tra cứu thông tin) cho những ai muốn tìm hiểu sâu về lịch sử địa phương hoặc nghiên cứu bằng công văn, tài liệu cổ cụ thể.
- Tra cứu danh mục trên Internet: Có thể tra cứu trước trên Internet danh mục khoảng 25 vạn tư liệu trong bộ sưu tập.
- Quy định khi xem tư liệu: Có thể xem tư liệu sau khi nộp một mẫu đơn đăng ký đơn giản trước đó. Để tránh làm hư hại tư liệu quý, cần tuân thủ các quy định như “rửa tay thật sạch” và “tuyệt đối không ăn uống trong phòng”.
Ảnh có thể được cung cấp dưới dạng dữ liệu; với tài liệu cổ, bạn cũng có thể tự chụp bằng máy ảnh của mình.
Phòng cũng chú trọng các hoạt động phổ biến kiến thức, giúp đông đảo người dân địa phương và trẻ em thêm yêu thích lịch sử.
- Xuất bản tạp chí nghiên cứu:
Phòng định kỳ xuất bản tạp chí nghiên cứu “Lịch sử Kurashiki”, chia sẻ thành quả nghiên cứu lịch sử địa phương với cộng đồng. - Triển lãm tư liệu được xem bản gốc:
Triển lãm tư liệu “Sông Takahashi qua các bản đồ cổ” đã được tổ chức trong 4 ngày, từ thứ Sáu, ngày 24 tháng 7 đến thứ Hai, ngày 27 tháng 7 năm 2026, tại phòng họp của “Nhà Văn hóa và Phúc lợi Mabi cũ”, nằm cạnh Văn phòng chi nhánh Mabi. - Lớp trải nghiệm dành cho trẻ em:
Phòng tổ chức những sự kiện độc đáo dành cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở, chẳng hạn như “Trải nghiệm giải đọc tài liệu cổ”, nơi các em được lấy tài liệu cổ nguyên bản ra xem, chạm vào, tự đọc thử và nghe giải thích. (Năm 2026, sự kiện được tổ chức vào thứ Năm, ngày 6 tháng 8.)
Ngoài ra, những người yêu thích lịch sử và quan tâm đến tài liệu cổ còn tham gia “Lớp học tư liệu lịch sử” và “Buổi thuyết minh tư liệu lịch sử” được tổ chức hằng năm theo một chủ đề riêng.
Thông tin cơ bản về Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki
| Tên | Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki |
|---|---|
| Địa chỉ | Tầng 3, Văn phòng chi nhánh Mabi Thành phố Kurashiki, 1141-1 Yata, Mabi-cho, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Liên hệ | Điện thoại: 086-698-8151 Email: hisedit@city.kurashiki.okayama.jp |
| Bãi đỗ xe | Có |
| Giờ mở cửa | 【Giờ làm việc】 9:00 sáng〜5:15 chiều 【Giờ yêu cầu tư liệu】 9:00 sáng〜12:00 trưa, 1:00 chiều〜4:30 chiều |
| Ngày nghỉ | Thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ Cuối năm và đầu năm |
| Phí vào cửa (đã gồm thuế) | Miễn phí ※ Phí sao chụp tư liệu bằng máy photocopy là 10 yên mỗi tờ |
| Phương thức thanh toán |
|
| Về việc đặt chỗ | Có thể Nên đặt trước, nhưng không đặt trước cũng được |
| Trang web | Phòng Bảo tồn Tư liệu Lịch sử Thành phố Kurashiki |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
