“Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki” với tư cách là một công trình kiến trúc – Tòa nhà cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki do kiến trúc sư lừng danh thế giới Kenzo Tange thiết kế. Khám phá những ý tưởng được gửi gắm trong công trình (Hành trình kiến trúc Kurashiki, Tập 6)

Bạn có biết ở Kurashiki có một công trình do kiến trúc sư Kenzo Tange thiết kế, người từng thiết kế Bảo tàng Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, Công viên Tưởng niệm Hòa bình, Nhà thi đấu Yoyogi và Tòa nhà Chính quyền Tokyo, đồng thời được gọi là “Tange của thế giới” ở Nhật Bản không?

Đó là “Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki”.

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki mở cửa năm 1983, đến nay đã khoảng 40 năm. Tôi từng nghĩ công trình lịch sử này “không giống một bảo tàng nghệ thuật”, nhưng quả thật có lý do: ban đầu nơi đây vốn là tòa thị chính (trụ sở cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki).

Nói theo cách ngày nay, đây là “một công trình được cải tạo thành bảo tàng nghệ thuật”. Những không gian như hội trường trang trọng (trước đây là phòng họp hội đồng) và sảnh vào thoáng đãng (trước đây là hội trường công dân) vẫn giữ nguyên kết cấu cơ bản từ thời còn là tòa thị chính.

Hơn nữa, khi còn là tòa thị chính, công trình này đã được gửi gắm nhiều tâm tư và tầm nhìn cho tương lai, những điều ấy đến nay vẫn còn hiện diện.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu “Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki (trụ sở cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki)” với tư cách là một công trình kiến trúc.

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki (trụ sở cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki) là gì?

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki (trụ sở cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki) được hoàn thành vào ngày 11 tháng 6 năm 1960 với vai trò là trụ sở Tòa thị chính Thành phố Kurashiki.

Người thiết kế công trình là kiến trúc sư Kenzo Tange, người khi ấy đã có danh tiếng và thành tựu hàng đầu trong ngành kiến trúc Nhật Bản.

Nghe nói khi thiết kế công trình, Kenzo Tange đã chia sẻ như sau:

“Tôi thiết kế công trình này với mong muốn tạo nên một tòa nhà phù hợp với truyền thống và sự phát triển hiện đại của Thành phố Kurashiki, đồng thời xứng đáng là nơi nương tựa của người dân”.

Sau đó, do việc sáp nhập ba thành phố Kurashiki, Kojima và Tamashima khiến trụ sở trở nên chật chội, tòa thị chính mới (nay là Tòa thị chính Thành phố Kurashiki, trụ sở chính) hoàn thành vào tháng 6 năm 1980 và cơ quan chuyển đến đó.

Kết quả là công trình chỉ được sử dụng “20 năm” làm tòa thị chính. Tuy nhiên, việc tìm cách sử dụng khu đất sau khi chuyển đi đã bắt đầu từ trước đó; năm 1980, Ủy ban Giáo dục đưa ra chủ trương “sử dụng trụ sở cũ làm bảo tàng nghệ thuật là phù hợp nhất”.

Sau đó, công trình được cải tạo xong vào năm 1983 và mở cửa với tên gọi Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki.

Cùng với Thư viện Trung tâm Kurashiki và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kurashiki, hai cơ sở cũng mở cửa cùng thời điểm, nơi đây tạo thành một khu văn hóa và duy trì đến ngày nay.

Dưới đây là tóm tắt lịch sử công trình.

TANGE Kiến trúc và Quy hoạch Đô thị

TANGE Kiến trúc và Quy hoạch Đô thị là văn phòng thiết kế kiến trúc do kiến trúc sư Kenzo Tange, còn được gọi là “Tange của thế giới”, sáng lập; Kenzo Tange hiện giữ chức chủ tịch.

TANGE Kiến trúc và Quy hoạch Đô thị

Ban đầu dự kiến xây “quảng trường công dân” ở phía bắc công trình và “hội trường công cộng” ở phía đối diện

Điểm nổi bật nhất của Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki có lẽ là ngoại thất đầy ấn tượng, trông như được làm bằng bê tông trần.

Công trình hiện đại đến mức khó tin rằng nó chỉ cách Khu phố Lịch sử Bikan vài phút đi bộ—nơi lưu giữ những ngôi nhà gỗ truyền thống từ thời Edo, cùng khung cảnh phố phường hài hòa với kiến trúc phương Tây và hiện đại.

Thực ra, nghe nói khi mới xây, công trình đúng là để nguyên “bê tông trần”.

Tuy nhiên, do mưa gió khiến công trình xuống cấp nhanh hơn nên sau đó người ta đã sơn phủ bề mặt.

Nhìn kỹ từ gần, bạn có thể nhận ra bề mặt đã được “sơn phủ”.

Việc công trình được xây dựng với vẻ ngoài có phần uy nghiêm, thậm chí hơi áp đảo, có thể sẽ dễ hiểu hơn khi tìm hiểu kế hoạch ban đầu.

Khi mới lên kế hoạch xây trụ sở Tòa thị chính Kurashiki, người ta dự định xây dựng các hạng mục sau:

• “Quảng trường công dân” ở phía bắc công trình
• “Hội trường công cộng” đối diện với công trình

Dù kế hoạch cuối cùng không thành hiện thực, trên tầng 2 của Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki vẫn có một cấu trúc trông như “bục diễn thuyết hướng về phía bắc”.

Có lẽ cấu trúc này được thiết kế để hình dung cảnh thị trưởng Kurashiki phát biểu trước người dân.

Sảnh vào và hội trường vẫn lưu giữ dấu tích thời còn là tòa thị chính

Không chỉ bên ngoài, nội thất cũng gây ấn tượng với vẻ uy nghiêm, trang trọng.

Bước vào bên trong, sảnh vào thoáng đãng sẽ chào đón chúng ta.

Đây là không gian thông tầng cao hơn 10 mét. Những dầm lớn nâng đỡ trần nhà vừa tạo cảm giác rộng mở, vừa khiến không gian thêm ấn tượng.

Ban đầu nơi đây được thiết kế làm hội trường công dân. Không gian tuy thoáng đãng nhưng còn gợi lên niềm tự hào công dân, chứ không chỉ là nơi giao lưu của người dân.

Tòa nhà chính hiện nay của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki (thiết kế: Urabe Chintaro) cũng có hội trường công dân, được xem là không gian nghi lễ trang nghiêm, thể hiện tinh thần công dân và chỉ được sử dụng trong những dịp hạn chế.

Có lẽ hội trường công dân của Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki cũng có nét tương đồng.

Ngoài ra, nơi được cho là phần mà ông Kenzo Tange dành nhiều tâm huyết nhất bên trong tòa nhà chính là “phòng họp hội đồng (nay là giảng đường)”.

Phòng họp hội đồng được cho là mô phỏng nội thất nhà nguyện Ronchamp. Hiện nay, nơi đây được mở cửa cho công chúng với chức năng giảng đường và được sử dụng cho các buổi diễn thuyết cùng những sự kiện khác.

Tường trong uốn cong như được phun vữa và trần nhà vút lên là những nét đặc trưng. Ghế ngồi và các trang thiết bị khác được lắp đặt khi nơi đây được cải tạo thành giảng đường, nhưng không khí bên trong vẫn được giữ nguyên như xưa.

Kiến trúc sư Urabe Chintaro, người sinh ra ở Kurashiki, cũng góp sức

Nhân tiện, vì sao Kenzo Tange, một kiến trúc sư đã nổi tiếng trong và ngoài nước từ những năm 1950, lại thiết kế tòa nhà Tòa thị chính Kurashiki?

Trong câu chuyện này có sự góp sức của ông Urabe Chintaro, khi ấy làm kỹ sư bảo trì tại Kurashiki Kenshoku (nay là Kuraray).

Sau này, ông đảm nhiệm nhiều công trình kiến trúc hiện đại ở Kurashiki, như thiết kế Kurashiki Kokusai Hotel và cải tạo Quảng trường Ivy. Thị trưởng Kurashiki lúc bấy giờ là bạn học cùng lớp với ông từ thời trung học cơ sở, và đã hỏi ý kiến ông nên làm thế nào.

Nghe nói ông đã đề xuất Kenzo Tange với lời nhắn “Hãy nhờ thầy Tange”, nhưng lý do đề xuất là “vì ngân sách eo hẹp”.

Dù ngân sách thấp, việc đề xuất một kiến trúc sư nổi tiếng như Kenzo Tange nghe có vẻ hơi mâu thuẫn.

Tuy nhiên, có vẻ họ đã cân nhắc rằng công trình của Tange sẽ tạo hiệu quả quảng bá lớn, vì có thể nói “chính chúng tôi đã thi công công trình của Tange”, đồng thời ông không tính toán hơn thiệt về chi phí thi công, nên cuối cùng tổng chi phí sẽ thấp hơn.

Sau đó, ông cùng Ohara Soichiro đến đề nghị xây dựng tòa nhà thị chính. Ngay tại đó, Ohara Soichiro đã nói:

“Tòa nhà thị chính lần này không nhất thiết phải hướng về phía các dãy nhà phố. Hãy khiến các dãy nhà phố hướng về phía tòa nhà thị chính.”

Nghe nói ông đã nói như vậy.

Sau đó, Urabe Chintaro đảm nhiệm việc cải tạo tòa nhà thành bảo tàng nghệ thuật thành phố.

• Xây thêm một khối nhà dịch vụ ở phía tây, có thang máy để vận chuyển tác phẩm — hạng mục không thể thiếu đối với bảo tàng nghệ thuật
• Bố trí phòng đọc sách thiếu nhi ở tầng 1, đồng thời nối khu vực phía tây bắc với thư viện thành phố mới xây

Đây là hai thay đổi lớn duy nhất. Tòa nhà được bổ sung chức năng bảo tàng nghệ thuật, đồng thời vẫn giữ lại tối đa những nét đặc trưng trong kiến trúc của Tange.

Urabe Chintaro từng nói những lời dưới đây. Có thể thấy ông không chỉ dành nhiều tình cảm cho tòa nhà thị chính cũ mà còn kính trọng Kenzo Tange, người mà chính ông đã tạo cơ hội để tham gia dự án.

“Tòa nhà thị chính cũ là một công trình có nét đặc trưng vô cùng nổi bật trong số các tác phẩm của Tange. Tôi chỉ nghĩ đến việc phát huy tối đa nét đặc trưng ấy.”

Khám phá ngoại thất và nội thất Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki (tòa nhà thị chính Kurashiki cũ)

Giờ hãy cùng ngắm Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki, tập trung vào kiến trúc của tòa nhà.

Ngoại thất

Sảnh vào (trước đây là hội trường công dân)

Ngắm cảnh phía bắc từ tầng 2

Hội trường (trước đây là phòng họp hội đồng)

Sân khấu trên sân thượng tầng 3 (hiện không được phép vào hoặc sử dụng)

Lời của tác giả

Tác giả sinh năm 1979.

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki có hình dáng như hiện nay từ năm 1983, nên tôi không có ký ức về thời nơi đây còn là tòa thị chính, mà chỉ biết đến “hình dáng hiện nay (khu vực các cơ sở văn hóa gồm Thư viện Trung tâm Kurashiki và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kurashiki)”.

Ngày trước, tôi thường đến thư viện và những nơi tương tự, nhưng vẫn tự hỏi: “Tại sao các cơ sở văn hóa của thành phố lại tập trung ngay gần Khu phố Lịch sử Bikan, một điểm du lịch?”

Kurashiki là thành phố phụ thuộc vào ô tô, tình trạng tắc đường vào cuối tuần đã trở nên thường xuyên; tôi nghĩ khi ấy cũng không khác hiện nay là bao.

Tuy nhiên, khi tìm hiểu lại quy hoạch được lập vào thời điểm tòa nhà cũ của Tòa thị chính Thành phố Kurashiki được xây dựng, tôi nhận ra rằng khu vực xoay quanh Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki hiện nay được xác định là “không gian mở cửa cho người dân”.

Theo “Quy hoạch cơ bản về việc tái cơ cấu các tòa nhà của Thành phố Kurashiki” được công bố vào tháng 4 năm 2021, khu vực các cơ sở văn hóa hiện nay sẽ được tái cơ cấu trong tương lai gần.

• Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki sẽ được kéo dài tuổi thọ sử dụng
• Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kurashiki sẽ được chuyển đến khuôn viên Life Park Kurashiki và xây dựng lại
• Thư viện Trung tâm Kurashiki sẽ chuyển đến “Tòa nhà cơ sở phức hợp” mới được xây dựng quanh tòa thị chính chính

Vì vậy, tôi nghĩ các cuộc thảo luận về việc sử dụng khu đất sau khi di dời cũng sẽ sôi nổi hơn trong thời gian tới. Nhưng chừng nào Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki còn ở lại, tôi mong nơi đây sẽ tiếp tục là “không gian mở cửa vì người dân”.

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki – “cơ sở học tập suốt đời” không chỉ để thưởng thức tác phẩm mà còn là nơi người dân giới thiệu thành quả và trẻ em học tập

Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Kurashiki nằm cách Ga JR Kurashiki 10 phút đi bộ. Tòa nhà bề thế là điểm đặc trưng của bảo tàng. Cùng với Thư viện Trung tâm Kurashiki và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Kurashiki, nơi đây là một trong những cơ sở văn hóa của Thành phố Kurashiki…

Bài viết liên quan

Các bài viết trước trong loạt hành trình kiến trúc Kurashiki

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE