Có một nghệ nhân trang trí sinh ra ở Thành phố Okayama, hiện hoạt động chủ yếu tại Kurashiki.
Đó là Nose Seiko, người đã kỷ niệm 25 năm hoạt động nghệ thuật vào năm 2021.
Dù được gọi là “nghệ nhân trang trí”, điểm đặc trưng trong tác phẩm của Seiko là những tác phẩm ba chiều mang sức sống mãnh liệt như đang tràn tới.
Cô thực hiện nhiều tác phẩm sử dụng các loài thực vật như hoa và cây cối.
Trong số đó có cả những tác phẩm vô cùng ấn tượng, rộng hơn 50 mét.
Tự mình thu thập nguyên liệu, Seiko là nghệ sĩ sống cùng hoa và không ngừng say mê thế giới thực vật.
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm hoạt động trang trí, chúng tôi đã phỏng vấn cô để nhìn lại chặng đường nghệ thuật.
Qua cuộc trò chuyện, có thể thấy cách cô tạo tác và trình bày tác phẩm đã thay đổi đáng kể.
Hãy chú ý đến cả sự thay đổi trong phong cách sáng tác, điều chỉ có thể có ở một chuyên gia am hiểu sức hấp dẫn riêng của từng loài thực vật.
Thông tin trong bài được ghi nhận tại thời điểm đăng vào tháng 12 năm 2021. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã khác.
Nghệ nhân trang trí Nose Seiko là ai?
Seiko là nghệ nhân trang trí sinh ra ở Thành phố Okayama, hoạt động chủ yếu tại Kurashiki.
Bên cạnh việc là thành viên của More Vision Tokyo, cô còn hoạt động với tư cách thành viên của nhóm sáng tạo Nagashi.
Lớn lên tại câu lạc bộ nhạc sống “PEPPERLAND”, Seiko trưởng thành giữa nghệ thuật và các nghệ sĩ.
Cô kể rằng mình đã bị cuốn hút bởi nghệ thuật trang trí bằng tranh vải gọi là batik tại một sự kiện âm nhạc mà cô đến chơi hồi còn đi học.
Ý nghĩ “Mình cũng muốn tranh của mình được trưng bày ở đây!” đã trở thành động lực khiến cô theo đuổi con đường nghệ sĩ.
Mang theo những tác phẩm batik do mình vẽ, cô đến các sự kiện âm nhạc và thẳng thắn đề nghị “Xin hãy cho tôi trưng bày!”, như thể đang đến thách đấu.
Cô công bố tác phẩm trang trí địa điểm đầu tiên vào năm 1996.
Ngày nay, ngoài trưng bày sắp đặt, trang trí tiệc riêng và chế tác công trình lửa, cô còn phụ trách mỹ thuật cho các buổi quay quảng cáo, quảng cáo trên báo in và chỉ đạo nghệ thuật, hoạt động trong nhiều lĩnh vực.
Khi công việc mở rộng, địa điểm và khách hàng cũng đa dạng hơn.
Cô từng thực hiện các tác phẩm sắp đặt tại Bảo tàng Nghệ thuật Ueno ở Tokyo, Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Oita và Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Okayama.
Trong các tác phẩm được giới thiệu tại doanh nghiệp và sự kiện, cô đã thực hiện trang trí tại hơn 1500 địa điểm, bao gồm Mitsubishi Estate, Suntory, Zexy, au, Nihombashi Mitsukoshi, Yanase, Tháp Tokyo, Niki Club và SummerSonic.
Tại Khu phố Lịch sử Bikan, bạn có thể bắt gặp tác phẩm của Seiko ở những nơi gần gũi như lối vào Ohara House Katalyzer, nhà hàng ẩm thực Nam Ý và lò gốm Kurashiki Hashimaya hay Imagawa – Tinh thần Nhật Bản, nơi cô trang trí bằng hoa và các vật trang trí.
Tại Nhà Ohashi, nơi Seiko đã nhiều lần trưng bày tác phẩm, cô cũng tổ chức triển lãm kỷ niệm 25 năm.
“Hoa là sinh vật sống. Chính vì còn sống nên khi trở thành tác phẩm, chúng có sức cuốn hút như đang tiến về phía người xem”, Seiko chia sẻ.
Chúng tôi đã lắng nghe câu chuyện về hành trình 25 năm của cô.
Tự tay điều chỉnh thời điểm nở của tất cả các loài cây cần cho việc sáng tác
“Một nghệ sĩ thường có cuộc sống như thế nào nhỉ?”
Mang theo thắc mắc giản dị ấy, tôi hỏi cô về công việc thường ngày.
“Tùy hôm mà tôi đến chợ hoa hay đi thu hái, nhưng trước tiên, tôi gom hoa về xưởng.
Hoa rất mong manh. Nếu giao thẳng đến địa điểm lắp đặt thì sẽ có bông đã nở, có bông chưa nở.
Để hoa ở trạng thái đẹp nhất khi mọi người thưởng thức tác phẩm, tôi quan sát đặc tính của từng bông rồi tự điều chỉnh thời điểm nở.”
Seiko thường hoạt động ngoài tỉnh Okayama. Cô cho biết “thời gian di chuyển và môi trường tại địa điểm cũng rất quan trọng”.
“Đặc biệt ở phim trường, do nhiệt độ của đèn chiếu sáng và thiết bị, trong lúc lắp đặt hoa sẽ nở thêm 20%.
Tôi tính toán ngược thật chi tiết dựa trên thời tiết, nhiệt độ, độ ẩm và thời gian di chuyển, rồi tự điều chỉnh để hoa nở đẹp thêm 20%.”
Seiko điều chỉnh cho hoa nở bằng những tính toán tỉ mỉ hơn nhiều so với những gì tôi tưởng tượng.
Có thể thấy cô sở hữu vốn hiểu biết rất rộng về thực vật, trước cả khi nói đến tư cách nghệ sĩ.
Thấy tôi ngỡ ngàng ngay đầu buổi phỏng vấn, Seiko mỉm cười tiết lộ: “Hoa là những nàng công chúa đấy”.
“Tôi phải tạo điều kiện thoải mái nhất cho các nàng.
Khi di chuyển bằng ô tô, tôi bật điều hòa thật mạnh vì hoa, nên ngay cả lúc trời ấm, tôi vẫn phải mặc áo khoác lông vũ.
Ngược lại, những bông không nên tiếp xúc nhiều với điều hòa thì tôi đặt ở phía sau xe rồi phủ túi ni lông lên; những bông cần thiết thì tôi tạo độ ẩm.”
Seiko gọi chuyến đi đến địa điểm lắp đặt là “chuyến du lịch cùng các nàng công chúa”.
Say mê thế giới thực vật, vừa làm ở tiệm hoa vừa hoạt động nghệ thuật
Ngày nay, Seiko là một chuyên gia trong cách xử lý và trình bày hoa.
Seiko vốn bắt đầu con đường nghệ sĩ từ việc làm batik. Vậy cô gặp gỡ hoa từ khi nào?
“Tôi bị hoa cuốn hút khi khoảng 23 tuổi.
Tôi đi du lịch nước ngoài vài tháng, thường đến châu Âu.
Tôi nhớ cảnh hoa nhìn thấy ở đó đẹp đến mức khiến tôi thực sự xúc động.”
Có vẻ đó là trải nghiệm vô cùng ấn tượng, bởi sau khi trở về Nhật Bản, cô bắt đầu làm thêm ở tiệm hoa.
Cô kể rằng ban đầu mình bước vào thế giới hoa chỉ vì “thích vẻ ngoài”: hoa trông đáng yêu, đẹp và có hương thơm dễ chịu.
Thế nhưng, làm việc ở tiệm hoa là công việc chân tay khá nặng nhọc. Cô nhớ lại: “Cơ thể tôi thực sự rất mệt mỏi”.
“Một ngày bắt đầu từ việc lên chuyến tàu đầu tiên để đến chợ, rồi làm việc đến gần chuyến tàu cuối cùng là chuyện thường ngày.
Tôi làm việc rất chăm chỉ, nhưng càng hiểu đặc tính của hoa, tôi càng bị cuốn vào thế giới thực vật nói chung.
Thực vật là sinh vật có vô vàn chủng loại.
Chúng có thể thích nghi ở bất cứ đâu, đến mức có những loài phân bố dưới lòng đất, ngay cả trong thế giới băng hà.
Tôi nghĩ: “Thật khó tin nhỉ” (cười).
Những gen chọn sống trong thế giới băng hà thật đáng kinh ngạc, phải không?”
Nhờ công việc ở tiệm hoa, Seiko hiểu được chiều sâu của thế giới thực vật và ngày càng say mê, dù cơ thể mệt mỏi.
Trong khi đó, cô cũng nỗ lực hoạt động với tư cách nghệ sĩ.
Nhờ tham gia các sự kiện âm nhạc, tiếng lành đồn xa trong giới những người làm việc trong ngành âm nhạc.
Cuộc sống nghệ sĩ của cô cũng dần trở nên bận rộn.
Chớp mắt đã 10 năm trôi qua. Khoảng năm 2007, có lần cô đi qua 4 tỉnh trong 10 ngày, liên tục lắp đặt và tháo dỡ tại 7 địa điểm tổ chức sự kiện.
Cô kể rằng đó là giai đoạn bận rộn nhất từ trước đến nay, thường xuyên làm việc tại 2–3 địa điểm mỗi tuần, kể cả các sự kiện cưới hỏi.
Điều đáng ngạc nhiên là cô vẫn không nghỉ việc ở tiệm hoa.
“Nếu tôi nghỉ làm ở tiệm hoa thì giám đốc sẽ không thể làm công việc mình muốn, đúng không?
Hơn nữa, công việc ở tiệm hoa cũng rất quan trọng với tôi, nên tôi chưa từng nghĩ đến chuyện nghỉ.”
Thời ấy, Seiko bận đến mức có những ngày chỉ gắng gượng bằng ý chí. Dù vậy, chỉ cần nhìn thấy hoa là cô lại cảm thấy thư thái.
“Có một chiếc tủ lạnh đựng hoa gọi là ‘keeper’. Ngay khi mở cửa, bông nào cũng khoe vẻ đẹp quyến rũ.
Ánh đèn khiến chúng lấp lánh, hương thơm dễ chịu bao trùm lấy tôi ngay lập tức.
Khi cảm nhận hoa bằng cả cơ thể, mọi mệt mỏi đều tan biến.
Đó là khoảng thời gian hạnh phúc nhất đối với tôi.”
Lời Seiko kể tràn đầy lòng biết ơn những người đã giúp đỡ cô và tình yêu chân thành dành cho hoa.
Chuyển trọng tâm hoạt động về Kurashiki. Phong cách sáng tác thay đổi sau khi nghỉ việc ở tiệm hoa
Ngày nay, Seiko được mời tham gia rất nhiều sự kiện.
Cô mở rộng hoạt động tại Osaka, Tokyo và nhiều nơi khác, nhưng đến năm 2012 mới chuyển trọng tâm hoạt động về Kurashiki.
Đó là quyết định được đưa ra sau khi cô trải qua trận động đất lớn ở Đông Nhật Bản tại Tokyo.
Việc khép lại công việc ở tiệm hoa mà cô chưa từng bỏ dù bận rộn đến đâu, rồi trở về quê nhà, đã trở thành bước ngoặt lớn làm thay đổi phong cách sáng tác của Seiko.
“Nhìn lại, khi còn làm ở tiệm hoa, hoa là ‘sản phẩm’.
Có thể hình dung qua bó hoa: công việc của tôi là tạo ra những thứ được số đông yêu thích, khiến khách hàng hài lòng.
Tôi nghĩ khi hoạt động với tư cách nghệ sĩ, mình cũng thường làm những tác phẩm trang trí đối xứng.
Đó là những khuôn khổ thú vị, nhưng khi nghỉ việc ở tiệm hoa để trở về Kurashiki, mọi khuôn khổ đều biến mất.
Đó là khoảnh khắc những gì tôi làm chuyển từ “sản phẩm” thành “tác phẩm”.
Tôi cũng nhận ra rằng “không cần phải sắp xếp cho ngay ngắn”.”
Nhìn lại, trước khi trở về Kurashiki, cô thường vô thức “đóng khung” mọi thứ.
Nhưng giờ đây, cô cho biết mình sáng tác bằng bản năng, không suy nghĩ quá nhiều.
Đằng sau “bản năng” ấy dường như là việc lắng nghe tiếng nói của cây cỏ và cảm nhận cách phát huy cá tính của từng loài.
“Khi ngắm hình dáng từng loài cây, tôi bắt đầu cảm nhận được tiếng gọi của chúng: ‘Bây giờ tôi muốn đến đó!’”
Có thể nói là tôi chủ động tiến lại gần nơi loài hoa ấy trông đẹp nhất.
Thay vì ép cây vào bản thiết kế, tôi làm theo tiếng gọi của chúng, nên ngày càng ít suy nghĩ bằng lý trí.
Trước đây, tác phẩm của tôi toàn đối xứng hai bên, nhưng rồi điều đó tự nhiên dần biến mất.
Tôi đúng là người hầu của các loài cây đấy (cười).
Tôi sáng tác bằng bản năng và khứu giác, nên vui không gì bằng.”
Cô còn chia sẻ: “Có lẽ tôi không còn thấy hấp dẫn với những tác phẩm mà chính mình muốn làm nữa.”
“Tôi cũng thích sáng tác trong lúc có những tình huống bất ngờ xảy ra.
Chẳng hạn, gần đây, một nhân viên tại địa điểm làm việc lần đầu hợp tác với tôi đã đề nghị: ‘Chị có thể nâng phần đế lên cao thêm một chút không?’
Mọi người thường nói: ‘Tôi rất ngại khi phải nói điều này với cô…’, nhưng tôi rất vui khi liên tục nhận được những ý tưởng mới mà bản thân mình không nghĩ ra.
Ngược lại, tôi mong mọi người cứ thoải mái góp ý những điều họ nhận thấy. Được cùng mọi người sáng tác là niềm vui từ tận đáy lòng tôi.”
Chính vì tự tay thu hái, tôi cảm nhận được năng lượng của những loài cây chất chứa tâm niệm và sinh khí trong tác phẩm
25 năm gắn bó với hoa trong cuộc sống nghệ sĩ, tình yêu dành cho hoa đã giúp những sản phẩm dần chuyển mình thành tác phẩm.
Nhìn lại chặng đường nghệ sĩ, cuối cùng cô gửi đến chúng tôi đôi lời nhắn nhủ.
“Được đón mừng kỷ niệm 25 năm, tôi chỉ có thể nói rằng đó thực sự là một phép màu!
Đây là một nghề đặc thù, phong cách sáng tác cũng khác biệt, nên đến giờ tôi vẫn ngạc nhiên mỗi khi nhận được lời mời.
Tôi thường phải di chuyển qua nhiều tỉnh, và tùy tác phẩm mà có những lúc phải làm việc trên cao liên tục, nên lúc nào cũng đối mặt với nguy hiểm.
Tôi vẫn còn sống và có thể tiếp tục sáng tác đến hôm nay, chỉ có thể nói đó là một phép màu.
Tôi tự mua hoa, còn cây cỏ thì xin phép rồi vào núi thu hái để gom nguyên liệu. Vì vậy, tôi nghĩ rằng “tâm niệm” và “sinh khí” được gửi gắm vào các loài cây tương ứng với công sức và thời gian mình bỏ ra.
Khoảnh khắc chúng trở thành tác phẩm, chúng như biến thành một sinh thể.
Câu chuyện từ lúc thu mua, vận chuyển đến địa điểm trưng bày cho tới khi thành tác phẩm sẽ trở thành năng lượng.
Nếu không tận mắt ngắm nhìn, thật khó để truyền tải trọn vẹn năng lượng mà tác phẩm mang theo.
Ảnh chụp và tác phẩm thực tế hoàn toàn khác nhau, nên tôi sẽ rất vui nếu mọi người có thể cảm nhận năng lượng tại địa điểm trưng bày.”
Lời của tác giả
Trong buổi phỏng vấn, tình yêu dành cho cây cỏ của Seiko cứ thế tuôn trào.
Tôi cảm nhận rằng chính nhờ vốn kiến thức đồ sộ về thực vật tích lũy được khi làm việc ở cửa hàng hoa, giờ đây Seiko có thể lắng nghe tiếng nói của cây cỏ và sáng tác bằng bản năng.
Seiko là một nghệ sĩ có giọng nói rất dịu dàng và phong thái điềm đạm, nhưng các tác phẩm của cô đều tràn đầy sức sống.
Tôi nghĩ chính sự tương phản ấy cũng tạo nên sức hút của cô.
Tôi rất mong chờ xem Seiko sẽ thay đổi ra sao sau 25 năm, cũng như những tác phẩm của cô sẽ tiếp tục biến chuyển thế nào trong tương lai.
Tại Khu phố Lịch sử Bikan có nhiều sự kiện mà Seiko phụ trách trang trí địa điểm tổ chức.
Hãy ghé những nơi gần gũi quanh bạn để cảm nhận sức sống của cây cỏ qua các tác phẩm của Seiko nhé.
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
