Dinh thự lịch sử nhà Nozaki – Di tích văn hóa quan trọng cấp quốc gia, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa suốt khoảng 200 năm, mà người dân Thành phố Kurashiki càng nên đến trải nghiệm.

Tôi chuyển từ vùng Kanto đến Kurashiki vào tháng 12 năm 2023. Với tôi, khung cảnh Kurashiki vẫn còn nhiều dinh thự thấp thoáng cuộc sống của người dân từ xưa đến nay thật mới mẻ.

Nhắc đến nhà phố truyền thống, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Khu phố Lịch sử Bikan, còn được gọi là phố tường trắng. Nhưng ở Kojima cũng có một dinh thự bề thế được công nhận là Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia: Dinh thự lịch sử nhà Nozaki.

Dinh thự rộng khoảng 3.000 tsubo này từng là địa điểm quay bộ phim «Mystery to Iu Nakare», do diễn viên Suda Masaki đóng chính vào tháng 9 năm 2023. Sau đây là câu chuyện về dinh thự và những điểm đáng chú ý tại đây.

Giới thiệu Dinh thự lịch sử nhà Nozaki

Dinh thự lịch sử nhà Nozaki là ngôi nhà do Nozaki Buzaemon xây dựng nên nhờ làm nghề muối và khai khẩn đất mới.
Dinh thự có khuôn viên rộng 3.000 tsubo, tổng diện tích sàn các tòa nhà khoảng 1.000 tsubo. Không chỉ nhà chính mà cả vườn Nhật Bản và các nhà kho đều giữ nguyên dáng vẻ từ thời bấy giờ.

Năm 1995, nơi đây được đăng ký là bảo tàng; đến năm 2006, được công nhận là Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia.
Năm 2011, nơi đây trở thành bảo tàng đầu tiên ở tỉnh Okayama được công nhận là pháp nhân quỹ công ích. Đây là cơ sở không chỉ bảo tồn công trình mà còn tiếp tục gìn giữ văn hóa thời bấy giờ với vai trò là một bảo tàng.

Gia tộc Nozaki

Gia tộc Nozaki có tổ tiên là dòng Seiwa Genji, trước đây từng mang họ Tada và Koyano. Tương truyền, gia tộc bắt đầu sinh sống tại làng Ajino, huyện Kojima vào nửa sau thế kỷ 16.

Nozaki Buzaemon, người xây dựng Dinh thự lịch sử nhà Nozaki, từng sản xuất và bán tabi (tất Nhật truyền thống). Năm 38 tuổi, ông quyết tâm đổi hướng, xây dựng ruộng muối ngoài khơi làng Ajino và làng Akasaki. Sau đó, ông lấy tên hai ngôi làng để đặt họ Nozaki.

Diện tích ruộng muối thuộc sở hữu của gia tộc lên đến khoảng 161 hecta, đưa họ trở thành địa chủ ruộng muối lớn. Theo lệnh của phiên Okayama, gia tộc còn thành công trong dự án cải tạo khoảng 700 hecta đất mới Fukuda.

Năm 1890, Bukichiro, cháu của Buzaemon, được bầu làm nghị viên Viện Quý tộc. Gia tộc Nozaki trở thành một trong những gia tộc danh giá tiêu biểu của Kurashiki.

Nghề làm muối vẫn tiếp nối đến ngày nay

Muối của gia tộc Nozaki đến nay vẫn nổi tiếng. Ngoài muối ăn, các sản phẩm làm từ muối như sản phẩm hóa chất (sản phẩm công nghiệp được tạo ra bằng cách ứng dụng biến đổi hóa học trong nhà máy hóa chất) vẫn tiếp tục được sản xuất.

Công ty sản xuất muối của gia tộc Nozaki là Công ty cổ phần Naikai Engyo.
Kể từ khi thành lập vào năm 1829, công ty vẫn duy trì nghề làm muối trên bán đảo Kojima, hướng ra biển Seto.
Naikai Engyo là công ty muối lâu đời nhất vẫn tiếp tục hoạt động tại cùng một địa điểm.

Thực ra, trụ sở chính theo đăng ký của Công ty cổ phần Naikai Engyo chính là Dinh thự lịch sử nhà Nozaki hiện nay.
Dinh thự được vận hành bằng tiền vé vào cửa cùng các khoản quyên góp từ những công ty thuộc tập đoàn Naikai Engyo.

Các chuyên gia thường xuyên lui tới, chức năng bảo tàng cũng phong phú

Dinh thự lịch sử nhà Nozaki được công nhận là pháp nhân quỹ công ích đầu tiên trong số các bảo tàng ở tỉnh Okayama vào năm 2011, đồng thời còn có chức năng của một bảo tàng.

Kojima không bị thiệt hại do các cuộc không kích trong Chiến tranh thế giới thứ hai, vì vậy nhiều tư liệu từ trước chiến tranh vẫn còn được lưu giữ. Trong số đó có cả những món đồ được gửi từ đại lục vào thời kỳ Nhật Bản bế quan tỏa cảng; các ghi chép về thời điểm, người gửi và mục đích gửi cũng được lưu lại.

Các tác phẩm mỹ thuật được bảo quản nguyên vẹn, trong tình trạng tốt; một số món còn xác định được nguồn gốc. Vì vậy, các nhà nghiên cứu từ trường đại học và bảo tàng quốc gia thường xuyên lui tới Dinh thự lịch sử nhà Nozaki.

Song song với việc nghiên cứu bộ sưu tập, nơi đây còn tổ chức trưng bày các hiện vật với vai trò là bảo tàng.

Các hiện vật được trưng bày trong những nhà kho từ thời bấy giờ.
Cách trưng bày tận dụng những công trình vẫn còn tồn tại ở Kojima tạo nên khung cảnh đặc trưng chỉ Dinh thự lịch sử nhà Nozaki mới có.

Nơi đây cũng tổ chức các triển lãm đặc biệt.

Triển lãm «Búp bê Hina của gia tộc Nozaki» đã bắt đầu từ thời Minh Trị. Tương truyền, vào thời đó, mỗi ngày có đến 1,500 lượt khách đến tham quan.

Tính đến tháng 7 năm 2025, lịch triển lãm đặc biệt đã được xác định như sau:

Gìn giữ văn hóa truyền thống qua kiến trúc và bộ sưu tập trong dinh thự

Đúng như tên gọi, Dinh thự lịch sử nhà Nozaki từng là nơi có người sinh sống.
Nơi đây lưu giữ cuộc sống của những người từng sống trong dinh thự.

Nhà khách Nozakike Bettei Taikado hoàn thành năm 1896, từng được dùng làm nơi tiếp khách, lưu trú và hội họp cho những người như vậy.

Ngày nay, các buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống vẫn được tổ chức hằng năm, như sân khấu Noh «Kojima Noh» sử dụng những mặt nạ Noh còn lưu lại trong gia tộc Nozaki, hay «Kojima Rakugo». Nơi đây cũng tiếp tục được sử dụng làm địa điểm tổ chức Ohina Dosokai.

Có thể thấy nơi đây không chỉ trưng bày các hiện vật còn lưu lại từ thời bấy giờ mà còn đảm nhận vai trò gìn giữ chúng như một phần của văn hóa.

Tài nghệ của những người thợ thủ công tỏa sáng! Khám phá Dinh thự lịch sử nhà Nozaki

Trong bộ phim «Mystery to Iu Nakare», ngôi nhà chính sâu hun hút với những căn phòng trải chiếu tatami nối tiếp nhau để lại ấn tượng sâu sắc.

Công trình được xây dựng vào thời Edo này không chỉ có chiếu tatami mà còn chứa đựng tài nghệ của người thợ thủ công ở khắp nơi.
Chúng tôi được Tsuji Noriyuki, cán bộ phụ trách chuyên môn, hướng dẫn tham quan.

Những cây cổ thụ đã che chở gia tộc Nozaki từ thuở ban đầu

Dinh thự lịch sử nhà Nozaki có những công trình bề thế được công nhận là Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia. Khu vườn Nhật Bản với đá âm dương cũng là một cảnh tượng choáng ngợp.

Cây cổ thụ đầu tiên đập vào mắt khi bước qua cổng là cây linh sam.
Cây lớn đến mức khiến người ta bất giác há hốc miệng, ngước nhìn.

Cây nanami nở hoa màu tím nhạt trong 10 ngày vào tháng 6 cũng rất đáng xem.
Những cánh hoa rơi phủ mặt đất trông vô cùng đẹp mắt.

Cây thông vươn ra phía con đường cũng rất ấn tượng.
Thông thường, người ta hình dung cây thông mọc thẳng lên cao, nhưng ở đây có thể thấy những cây được chăm sóc để không vươn ra đường mà mọc ngang sang bên.

Trên đây là những cây cổ thụ trong vườn.
Trong dinh thự cũng có những cây cổ thụ.

Đó là cây xà ngang viền dài đến 17 m, nâng đỡ mái nhà của gian chính phía trước.

Cây thông đỏ dùng làm xà ngang viền vốn đã quý hiếm từ thời bấy giờ, và đến nay vẫn vậy.
Ngắm nhìn cây cổ thụ bề thế này, tôi không khỏi tự hỏi liệu có cần đến một cây lớn như thế để nâng đỡ dinh thự rộng lớn hay không.

Tất cả những cây cổ thụ đều được chăm sóc cẩn thận.

Mái nhà kết tinh tâm huyết của người thợ

Trong khuôn viên Dinh thự lịch sử nhà Nozaki có 12 công trình được công nhận là Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia.
Mỗi công trình đều có kết cấu riêng, đây cũng là một điểm đáng chú ý thu hút những người yêu kiến trúc từ khắp Nhật Bản.

Vào thời Minh Trị, khi điện chưa phổ biến như ngày nay, người ta cần có cách đưa ánh sáng vào những tòa nhà rộng lớn.

Trong dinh thự có nhiều ô lấy sáng bằng kính ở khắp nơi.

Anh Tsuji chia sẻ: “Thiết kế này giúp tận dụng dồi dào ánh sáng tự nhiên, có lẽ chỉ có thể thấy ở Okayama, vùng đất nắng đẹp”.
Khi đi dạo, chúng ta thường chỉ chú ý nhìn dưới chân, nhưng hãy thử ngẩng lên và để ý cả những ô lấy sáng nhé.

Một điểm đáng chú ý khác là phòng trà trong khu vườn Nhật Bản.

Ngôi đình hình ngũ giác Rinchitei cũng nổi tiếng, nhưng hãy chú ý đến mái của Yōshitsutei ở phía trước.

Mái nhà được tạo thành từ nhiều lớp ván mỏng xếp chồng lên nhau, sử dụng kỹ thuật lợp ván gỗ mỏng.

Đây là kỹ thuật truyền thống có từ xa xưa ở Nhật Bản, từng được sử dụng tại chùa Kinkakuji và Ginkakuji trước khi bị hỏa hoạn thiêu rụi. Tuy nhiên, số nghệ nhân có thể tái hiện kỹ thuật này ngày càng giảm. Tại Dinh thự lịch sử nhà Nozaki, vật liệu cỏ tranh được nhập từ Goshogawara, tỉnh Aomori, rồi sửa chữa thủ công.

Chiếu tatami kiểu Nakatsugi của Bingo: hiện chỉ còn hai người ở Nhật Bản làm được

Bạn đã bao giờ thử bước lên những tấm chiếu tatami khác nhau để so sánh chưa?

Tôi vốn nghĩ mình đã quen thuộc với phòng kiểu Nhật vì nhà của cụ cố tôi là một ngôi nhà dân có từ thời Edo, và tôi cũng học trà đạo. Thế nhưng, có lẽ tôi chưa từng để ý đến cảm giác khi bước lên chiếu tatami.

Thực ra, chiếu tatami trải trong Dinh thự lịch sử nhà Nozaki được gọi là “chiếu tatami kiểu Nakatsugi của Bingo”, trước đây được làm tại Thành phố Fukuyama, tỉnh Hiroshima.
Đây là loại chiếu cao cấp, được làm từ những sợi cói được tuyển chọn kỹ lưỡng, với lớp vỏ dày, hạt đều, bóng đẹp và sắc bạc trắng ánh xanh. Loại chiếu này hiện chỉ còn hai người ở Nhật Bản làm được, từng được gửi đến nhà khách của Hoàng cung Kyoto.

Thông thường, khách chỉ có thể ngắm nhìn từ bên ngoài, nhưng trong chuyến tác nghiệp, tôi đã được đặc biệt trải nghiệm cảm giác bước lên chiếu tatami.

Bản thân sợi cói có độ đàn hồi, nên chiếu có cảm giác êm chân hơn so với chiếu tatami hiện đại, giá khoảng 300.000 yên mỗi tấm.
Chiếu tatami trong Dinh thự lịch sử nhà Nozaki được gìn giữ cẩn thận, thay mới khoảng 13 năm một lần.

Phòng giữa có thể nhìn xuyên suốt 9 gian phòng, dài tổng cộng 42m. Có lẽ chính nhờ những tấm chiếu tatami kiểu Nakatsugi của Bingo mà nơi đây đến nay vẫn mang đến khung cảnh choáng ngợp.

Khu vực vệ sinh tiện nghi, thể hiện sự chu đáo của nhà Nozaki với người làm

Nghề làm muối cần rất nhiều nhân công.
Nhà Nozaki cũng có đông người làm sinh sống tại đây.

Vì làm việc với muối, một loại thực phẩm, nên gia đình cũng có những cách để giữ cho nơi ở của người làm luôn sạch sẽ.

Tiêu biểu là nhà vệ sinh.

Ngày nay, nhà vệ sinh là điều hiển nhiên, nhưng vào thời đó, có lẽ không có nhiều bồn cầu bằng sứ dành cho người làm.

Ngoài ra còn có bồn tắm Goemon, cho thấy khu vực vệ sinh được chăm chút chu đáo.

Nhà bếp gần đó cũng rất rộng rãi và thoáng đãng.
Dụng cụ nấu ăn được trưng bày kèm lời giới thiệu. Bạn có thể vừa tham quan vừa hình dung về cuộc sống thời bấy giờ.

Dấu tích liên lạc với cảng vẫn còn nguyên vẹn

Nghề làm muối được vận hành dựa trên hai trụ cột là cảng và dinh thự.

Cột treo cờ hiệu từng được sử dụng trước khi điện thoại và các thiết bị tương tự phổ biến vẫn còn nguyên vẹn, dù đã hoàn thành nhiệm vụ.

Trong bảo tàng tư liệu nằm trong khuôn viên còn có bản sao Hải đăng cũ Nozakihama ở cảng, giúp khách hình dung phần nào cách nghề làm muối tại cảng được tiến hành.

Từ năm tài khóa 2026, bắt đầu công trình gia cố chống động đất kéo dài 13–14 năm

Để tiếp tục lưu truyền lịch sử nơi đây cho các thế hệ sau, Dinh thự lịch sử nhà Nozaki dự kiến bắt đầu công trình gia cố chống động đất từ năm tài khóa 2026.

Khuôn viên rộng khoảng 3.000 tsubo (khoảng 10.000 mét vuông, tương đương một sân bóng chày) nên công trình sẽ được tiến hành theo từng giai đoạn. Vì vậy, toàn bộ khu nhà sẽ không đóng cửa trong thời gian dài, nhưng dự kiến trong 13–14 năm tới, sẽ luôn có một khu vực nào đó trong khuôn viên đang được cải tạo.

Bạn có thể tham quan tất cả các địa điểm được giới thiệu đến hết năm tài khóa 2025.

Chúng tôi đã trò chuyện với nhà nghiên cứu Tsuji Noriyuki về Dinh thự lịch sử nhà Nozaki, nơi có rất nhiều điểm đáng tham quan.

Thông tin cơ bản về Dinh thự lịch sử nhà Nozaki

Tên	Dinh thự lịch sử nhà Nozaki
Địa chỉ	1-11-19 Ajino, Kojima, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama
Liên hệ	086-472-2001
Bãi đỗ xe	Có 【 Miễn phí 】Xe buýt cỡ lớn 5 chiếc / Ô tô 36 chiếc
Giờ mở cửa	9:00 sáng ～4:30 chiều (đóng cổng lúc 5:00 chiều)
Ngày nghỉ	Thứ Hai Nếu thứ Hai là ngày lễ, nghỉ vào ngày làm việc tiếp theo Nghỉ dịp cuối năm và đầu năm mới (12/25～1/1)
Phí vào cửa (đã gồm thuế)	Người lớn (từ học sinh trung học phổ thông trở lên): 500 yên Học sinh tiểu học và trung học cơ sở: 300 yên Trẻ nhỏ: Miễn phí ※ Đoàn từ 30 người trở lên được giảm 20% ※ Học sinh tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông được miễn phí vào thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ. ※ Người có sổ chứng nhận khuyết tật được giảm 20% (người đó và 1 người đi cùng). ※ Không áp dụng đồng thời nhiều ưu đãi giảm giá ※ Học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và giáo viên phụ trách được miễn phí nếu đến tham quan trong khuôn khổ tiết học.
Phương thức thanh toán	Tiền mặt
Thuốc lá	Cấm hút thuốc hoàn toàn (có khu vực hút thuốc ngoài trời)
Nhà vệ sinh	Nhà vệ sinh kiểu phương Tây, nhà vệ sinh kiểu Nhật
Trang web	Dinh thự lịch sử nhà Nozaki – Bảo tàng Lịch sử ngành muối nhà Nozaki

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE