Khi ngắm tác phẩm trong bảo tàng, bạn đã bao giờ tự hỏi: “Bức tranh này đến từ đâu?” chưa?
Đằng sau mỗi bức tranh là những câu chuyện về thời đại, tâm tư con người và những mối liên kết vượt qua biên giới quốc gia. Qua dấu ấn sưu tầm tranh Trung Quốc của gia đình Ohara, ta cũng có thể thấy lịch sử giao lưu văn hóa giữa Nhật Bản và Trung Quốc.
Ngày 9 tháng 5 năm 2026, hội thảo kỷ niệm triển lãm đặc biệt “Gia đình Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc” đã được tổ chức tại Kurashiki Kokusai Hotel. Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã lần lượt trình bày tham luận từ góc nhìn riêng.
Tranh Trung Quốc từ lâu đã được yêu thích và nghiên cứu không chỉ ở Trung Quốc mà cả tại Nhật Bản. Tuy nhiên, cách các tác phẩm được lưu truyền và đánh giá có đôi chút khác biệt giữa các quốc gia.
Hội thảo gồm hai phần. Trong bài viết này, chúng tôi tập trung vào phần 1, “Sưu tầm tranh Trung Quốc của gia đình Ohara”, đồng thời giới thiệu nội dung và những điểm đáng chú ý qua góc nhìn của tác giả, người xuất thân từ Trung Quốc.
Thông tin trong bài được cập nhật tại thời điểm đăng tải vào tháng 5 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã thay đổi.
Về hội thảo “Gia đình Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc”
Hội thảo “Gia đình Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc” là sự kiện kỷ niệm được tổ chức nhân dịp triển lãm đặc biệt tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Hội thảo tập trung vào tranh Trung Quốc do gia đình Ohara sưu tầm, đồng thời khảo cứu từ nhiều góc độ về quá trình hình thành bộ sưu tập, bối cảnh lịch sử của gia đình Ohara và ý nghĩa của bộ sưu tập trong lịch sử mỹ thuật.
Các diễn giả gồm những nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, như các chuyên gia từng tham gia công tác với bộ sưu tập tại bảo tàng và các nhà nghiên cứu đại học chuyên về lịch sử mỹ thuật Trung Quốc. Mỗi người trình bày từ góc nhìn riêng về cách tranh Trung Quốc được sưu tầm và đón nhận tại Nhật Bản.
Chương trình trong ngày như sau.
Tham dự phần 1 của hội thảo
Tác giả tham dự phần 1. Sau đây là những diễn biến trong ngày.
Trong phần 1, “Sưu tầm tranh Trung Quốc của gia đình Ohara”, ba diễn giả dưới đây đã trình bày về mối liên hệ giữa gia đình Ohara và tranh Trung Quốc từ góc nhìn riêng của mỗi người.
- Ông Moriyasu Osamu
- Ông Tsukamoto Maromitsu
- Ông Kure Motoyuki
Moriyasu Osamu: Gia đình Ohara sưu tầm tranh cổ
Hội thảo mở đầu bằng bài trình bày của ông Moriyasu Osamu, giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Okayama.
Chủ đề là “Gia đình Ohara sưu tầm tranh cổ”.
Đằng sau câu chuyện ấy là những mối giao lưu giữa người với người và sự trân trọng nền văn hóa được lưu truyền qua nhiều thời đại, những điều không thể chỉ gói gọn trong việc “sưu tầm tác phẩm mỹ thuật”.
Trước tiên, Giám đốc Moriyasu điểm lại lịch sử gia đình Ohara, một gia tộc phát triển tại Kurashiki.
Từ thời Edo, gia đình Ohara đã góp phần nâng đỡ kinh tế địa phương; đến thời Minh Trị, gia tộc phát triển mạnh nhờ ngành dệt sợi. Sau đó, họ còn dốc sức cho các hoạt động giáo dục, y tế và văn hóa, mở đường cho việc thành lập Bảo tàng Nghệ thuật Ohara sau này.
Điều đặc biệt ấn tượng là bộ sưu tập tranh Trung Quốc ngày càng mở rộng thông qua giao lưu với các văn nhân và họa sĩ thư họa Trung Quốc. Giám đốc Moriyasu giới thiệu rằng Ohara Magosaburo, đời thứ bảy, đã xây dựng một bộ sưu tập tranh cổ có thể xem là hàng đầu Nhật Bản, đồng thời chia sẻ về thị hiếu nghệ thuật và mối quan tâm đến văn hóa đằng sau bộ sưu tập ấy.
Trong bài trình bày, ông giới thiệu một số tác phẩm tiêu biểu do Ohara Magosaburo sưu tầm, như “Cung nữ đồ”, tương truyền do Qian Xuan vẽ, và “Mãnh hổ đồ” của Maruyama Okyo.
Câu chuyện xoay quanh “Cung nữ đồ” đặc biệt gây ấn tượng.
![[Quốc bảo] “Cung nữ đồ”](https://media.kuratoco.com/wp-content/uploads/2026/05/14123915/bc1f380a798f35fc1a3ce98f0819e1e8.jpg)
Tác phẩm này từng thuộc sở hữu của gia đình Nam tước Kawasaki (Choshunkaku) và được xem là kiệt tác, có giá trị cao trong số các tác phẩm hội họa Trung Quốc. Năm 1942 (năm Chiêu Hòa thứ 17), khi có tin tác phẩm được đem bán, nhà buôn mỹ thuật Yamanaka Shokai đã liên hệ với Ohara Magosaburo, và ông lập tức quyết định mua lại.
Điều đáng chú ý hơn nữa là Magosaburo qua đời vào năm sau khi mua tác phẩm này. Niềm đam mê sưu tầm mỹ thuật không hề suy giảm cho đến cuối đời cho thấy ông dành tình cảm sâu sắc cho các tác phẩm.
Giám đốc Moriyasu giải thích về hoạt động sưu tầm của gia đình Ohara: “Đây không chỉ là việc sưu tầm tác phẩm mỹ thuật, mà còn là ghi chép về nền văn hóa được lưu truyền, bao gồm cả con người, địa phương và bối cảnh thời đại”.
Sưu tầm
Có nghĩa là “thu thập nhiều thứ”. Từ này gần như đồng nghĩa với “thu thập” thường dùng hiện nay, nhưng cách viết này nhấn mạnh hơn sắc thái sưu tập có hệ thống vì sở thích hoặc mục đích nghiên cứu.
Khi tìm hiểu không chỉ bản thân tác phẩm mà cả những mối giao lưu và lịch sử phía sau, ta sẽ khám phá được sức hấp dẫn mới của bộ sưu tập. Qua bài trình bày lần này, chúng tôi một lần nữa cảm nhận được chiều sâu và ý nghĩa văn hóa của bộ sưu tập tranh Trung Quốc do gia đình Ohara xây dựng.
Tsukamoto Maromitsu: “Cuộn tranh Quần phong tiêu tuyết” của Dong Yuan và “thời cận đại” ở Nhật Bản
Tiếp theo là ông Tsukamoto Maromitsu, giáo sư Viện Nghiên cứu Văn hóa Phương Đông thuộc Đại học Tokyo.
Chủ đề bài trình bày là “Cuộn tranh Quần phong tiêu tuyết của Dong Yuan và ‘thời cận đại’ ở Nhật Bản — La Chấn Ngọc, Naito Konan và sự đánh giá lại ‘tranh Nam tông’”.
Ông Tsukamoto cho rằng không nên nhìn nhận quá trình hiện đại hóa Nhật Bản chỉ qua lăng kính “tiếp nhận văn hóa phương Tây”. Ông cho biết, ở Nhật Bản thời cận đại, song song với quá trình đó còn có phong trào đánh giá lại văn hóa phương Đông, trong đó có Trung Quốc, và tìm ra những giá trị mới.
Trong bài trình bày, ông giới thiệu quá trình tranh cổ điển Trung Quốc một lần nữa thu hút sự chú ý tại Nhật Bản thời cận đại.
Ông giải thích bối cảnh hình thành quan niệm mỹ thuật mới về tranh Trung Quốc thông qua hoạt động của nhà sử học Trung Quốc La Chấn Ngọc và học giả phương Đông học Nhật Bản Naito Konan.
Sau đó, câu chuyện chuyển sang bộ sưu tập tranh Trung Quốc của gia đình Ohara.
Ông cho biết, qua giao lưu vượt biên giới giữa các doanh nhân, nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong lĩnh vực mỹ thuật, sự hiểu biết về mỹ thuật Trung Quốc ngày càng sâu sắc, đồng thời thị hiếu nghệ thuật riêng của Nhật Bản cũng dần hình thành.
Điều gây ấn tượng là cuộc thảo luận còn mở rộng đến chính khái niệm “phương Đông”.
Ông Tsukamoto đề cập đến việc người ta khi ấy cũng quan tâm đến mỹ thuật Ai Cập, chứ không chỉ mỹ thuật Trung Quốc, và giải thích rằng ở Nhật Bản thời cận đại, một cuộc tái định hình văn hóa quy mô lớn xoay quanh câu hỏi “nên nhìn nhận phương Đông như thế nào” đang diễn ra.
Qua bài trình bày, có thể thấy bộ sưu tập Ohara không đơn thuần là một bộ sưu tập tác phẩm mỹ thuật. Trong đó ghi dấu lịch sử giao lưu văn hóa kết nối Nhật Bản và Trung Quốc, cùng những thành quả tích lũy qua quá trình giao lưu trí thức ở Đông Á thời cận đại.
Kure Motoyuki: Họa sĩ tranh sơn dầu Kojima Torajiro, họa sĩ thư họa Wu Changshuo và doanh nhân Wang Yiting
Diễn giả cuối cùng là ông Kure Motoyuki, phó giáo sư tại Viện Nghiên cứu Nhân văn, Đại học Kyoto. Chủ đề bài giảng là “Họa sĩ tranh sơn dầu Kojima Torajiro, họa sĩ thư họa Wu Changshuo và doanh nhân Wang Yiting”.
Điều ông Kure chú ý là Kojima Torajiro đã nhiều lần đến Trung Quốc từ năm 1918 trở đi. Trong quá trình thu thập thư họa Trung Quốc tại Thượng Hải, Kojima đã thắt chặt quan hệ với doanh nhân Trung Quốc Wang Yiting, họa sĩ thư họa Wu Changshuo cùng những người khác, và dường như đã mua tác phẩm thông qua các mối quan hệ này.
Ngoài ra, dựa trên nhật ký và ghi chép trong sổ tay mà Kojima để lại trong thời gian ở Trung Quốc, tình hình mua tác phẩm thực tế cũng được phân tích. Bài giảng giới thiệu rằng có khả năng cao ông đã chọn mua trong số những tác phẩm lưu hành tại Thượng Hải thời bấy giờ.
Ông Kure kết thúc bài giảng bằng lời nhận xét: “Kojima Torajiro là một họa sĩ phương Tây nhưng cũng thể hiện sự am hiểu sâu sắc về mỹ thuật Trung Quốc, đồng thời là người nhìn nhận nghệ thuật Đông Tây với tầm nhìn rộng mở”.
Cuối buổi tọa đàm, ông Ohara Kenichiro, giám đốc danh dự Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, đã lên phát biểu và chia sẻ như sau.
Lời của tác giả
Sau khi buổi tọa đàm kết thúc, người viết đã ghé thăm triển lãm đặc biệt “Gia tộc Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc” đang diễn ra tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Khi ngắm nhìn các tác phẩm tại phòng trưng bày, tôi cảm nhận như phía sau mỗi bức tranh, những mối giao lưu giữa con người được vun đắp vượt qua biên giới và tâm tư gửi gắm vào mỹ thuật vẫn đang lặng lẽ hiện hữu.
Bảo tàng Nghệ thuật Ohara không chỉ đơn thuần là không gian trưng bày.
Lịch sử giao lưu văn hóa giữa Nhật Bản và Trung Quốc được vun đắp thông qua mỹ thuật vẫn đang được trân trọng gìn giữ nơi đây.
Buổi tọa đàm lần này là dịp để một lần nữa cảm nhận chiều sâu của mỹ thuật và ý nghĩa của sự giao lưu văn hóa được tiếp nối vượt qua biên giới.
Thông tin cơ bản về tọa đàm kỷ niệm triển lãm đặc biệt “Gia tộc Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc”
| Tên | Tọa đàm kỷ niệm triển lãm đặc biệt “Gia tộc Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc” |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Thứ Bảy, ngày 9 tháng 5 năm 2026 10:00 sáng–5:30 chiều |
| Địa điểm | Kurashiki Kokusai Hotel |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Miễn phí ※ Số lượng giới hạn: 100 người đăng ký trước |
| Trang web | Triển lãm đặc biệt: Gia tộc Ohara ở Kurashiki và tranh Trung Quốc |
Bạn muốn biết điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
Không chỉ thưởng thức tác phẩm, mà khi hướng sự chú ý đến tư tưởng, thời đại và cuộc sống của con người phía sau tác phẩm, chúng ta sẽ cảm nhận được sức hấp dẫn sâu sắc hơn của mỹ thuật. Đồng thời, qua những câu hỏi như “Thế nào là chân thực?” và “Bản chất của mỹ thuật là gì?”, tôi mong rằng những cuộc thảo luận hôm nay sẽ là dịp để mọi người một lần nữa đối diện với các tác phẩm.