Bạn đã bao giờ muốn tìm hiểu về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa địa phương chưa?
Là người sống ở Thị trấn Yakage, mỗi khi nghĩ vậy, tôi lại không biết nên bắt đầu từ đâu.
Trong lúc đó, tôi biết đến bộ tờ gấp “Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage”, giới thiệu một cách dễ hiểu về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên địa phương còn lưu lại ở Thị trấn Yakage.
Người biên soạn tờ gấp là ông Taga Tatsuya, cựu giáo viên trung học phổ thông. Chúng tôi đã trò chuyện với ông Taga Tatsuya, người còn hoạt động với vai trò diễn giải viên, về lý do ông thực hiện bộ tờ gấp này.
Diễn giải viên là gì?
Thiên nhiên và di sản lịch sử đều mang ý nghĩa, tầm quan trọng riêng, hay nói cách khác là có “thông điệp”. Vai trò của diễn giải viên là dùng cảm nhận của bản thân làm cầu nối để truyền tải những thông điệp ấy một cách dễ hiểu. Có thể nói, mục đích của công việc này là tạo nên sự “gắn kết” giữa con người với thiên nhiên và văn hóa, qua đó giúp ngày càng nhiều người yêu quý địa phương và rộng hơn là Trái Đất. Trong thời đại mà việc bảo tồn môi trường và tính bền vững của xã hội đang được đặt ra, vai trò của diễn giải viên vô cùng quan trọng.
Nguồn trích dẫn: Hiệp hội Diễn giải Nhật Bản
Nội dung được đề cập là thông tin tại thời điểm bài viết được đăng vào tháng 8 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Tổng quan về “Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage”
“Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage” là bộ tờ gấp do ông Taga Tatsuya tự bỏ tiền xuất bản, nhằm giúp đông đảo mọi người biết đến những nét hấp dẫn về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của Thị trấn Yakage.
Mỗi tờ gấp được thiết kế để trình bày trọn vẹn một chủ đề trên một tờ giấy in hai mặt.
Các số đã phát hành
Tính đến tháng 8 năm 2026, bộ này đã phát hành đến số 19.
Từ số 1 đến số 7, bộ có tên “Dự án giới thiệu sức hấp dẫn của thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage”; từ số 8 trở đi, tên được đổi thành “Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage”.
Chủ đề các số đã phát hành như sau.
- Môi trường tự nhiên của Thị trấn Yakage nuôi dưỡng nhiều loài cá nước ngọt / Các loài cá ở sông ngòi Thị trấn Yakage
- Đánh bắt cá ở vùng nước nội địa Thị trấn Yakage – Cá chép sông Oda được dâng lên các lãnh chúa thời Edo – / Dâng cá và được lãnh chúa ban bạc
- Bản đồ Yakage do Saeki Gimon vẽ / Từ thời Edo đến thời Minh Trị: dấu tích đổi thay còn lưu lại ở Yakage
- “Saruo” còn lưu lại ở Yakage – Di sản công trình thủy lợi kể lại lịch sử thời thuyền Takase hoạt động / Dấu tích giao thông đường thủy còn lưu lại ở Oda, Thị trấn Yakage
- Nhà thơ waka Ishii Naosaburo, người sinh ra ở Thị trấn Yakage / Cảnh sắc Yakage được gợi nhớ qua thơ của Ishii Naosaburo
- Văn hóa dân gian trẻ em được lưu truyền ở Thị trấn Yakage / Truyền lại văn hóa dân gian trẻ em được thiên nhiên phong phú và lịch sử địa phương nuôi dưỡng
- Văn hóa ẩm thực được lưu truyền ở các làng quê Thị trấn Yakage / Truyền lại văn hóa ẩm thực được thiên nhiên phong phú và lịch sử địa phương nuôi dưỡng
- Câu chuyện về cây chishano quý hiếm, tài sản văn hóa quan trọng của Thị trấn Yakage / Cây chishano và Vườn Korakuen, trận không kích Okayama, kabuki, Takehisa Yumeji
- Ký ức chiến tranh còn lưu lại ở Thị trấn Yakage – Những người tử trận của làng Nakagawa cũ – / Tâm tư của những người đã sống trong thời đại ấy
- Nghề nuôi tằm từng nâng đỡ Thị trấn Yakage / Dấu tích nghề nuôi tằm còn lưu lại ở Thị trấn Yakage
- Cách tận dụng đất đai – Vùng đất do sông Oda và sông Ichinose hình thành – / Dấu tích trồng trọt những loại cây phù hợp với từng vùng đất
- Đa dạng sinh học ở ruộng lúa / Các chức năng đa dạng của nông nghiệp và nông thôn
- Đánh bắt cá ở vùng nước nội địa Thị trấn Yakage – Văn hóa đánh bắt cá sông nối liền từ thời Yayoi đến hiện đại – / Ngư cụ và phương pháp đánh bắt ở Thị trấn Yakage
- Các loài vật được vẽ trong tranh Niết bàn ở chùa Daitsuji
- Trần vẽ tranh ở đền Konpira, tài sản văn hóa quan trọng của Thị trấn Yakage
- Tư liệu chiến tranh còn lưu lại ở Thị trấn Yakage: không kích / Tiễn đưa binh sĩ ra trận
- Ghi chép thời tiền chiến và trong chiến tranh còn lưu lại ở Thị trấn Yakage: huấn luyện bằng giáo tre / điện thờ bảo an, lễ bái từ xa về Hoàng cung, quảng cáo
- Quạt giấy do các cửa hàng ở Thị trấn Yakage tặng khách quen – Vật phẩm quảng bá bán hàng thời Taisho và Showa – / Các cửa hàng trong tờ rơi thời tiền chiến ở Thị trấn Yakage – Cách ghi tên cửa hàng đa dạng –
- Phiếu tiền phiên lưu hành ở Yakage / Bãi bỏ phiếu tiền phiên và chuyển sang tiền giấy mới / Thành lập Ngân hàng Quốc gia số 86 – Nguồn gốc của Ngân hàng Chugoku – / Các ngân hàng hoạt động ở Yakage trước chiến tranh
Địa điểm phát tờ gấp
Tờ gấp được phát tại các địa điểm sau.
- Trạm dừng chân Sanyo-do Yakage-juku
- Trung tâm giao lưu nhà phố Yakage
- Thư viện Thị trấn Yakage
Ngoài ra, tờ gấp còn được phát tại các sự kiện.
Phỏng vấn ông Taga Tatsuya
Chúng tôi đã hỏi ông Taga Tatsuya, người thực hiện bộ tờ gấp, về quá trình xuất bản.
Quá trình thực hiện tờ gấp
Ông bắt đầu lên ý tưởng từ khi nào?
Taga (lược bỏ kính ngữ)
Từ cuối những năm 20 tuổi, khi bắt đầu bắt cá sống ở sông Oda và chụp ảnh, tôi đã muốn làm một cuốn sách giới thiệu tất cả các loài cá trong Thị trấn Yakage. Nhưng khi còn đang làm giáo viên trung học phổ thông, tôi không có thời gian để đi tìm hiểu và biên tập, nên dần nghĩ rằng đợi đến khi nghỉ hưu rồi thong thả làm.
Ông có thể chia sẻ về cách bố cục tờ gấp không?
Taga
Khác với sách, tờ gấp có diện tích trình bày hạn chế nên tôi đã rất trăn trở về cách bố cục.
Tôi chú trọng làm thành một tờ dễ cầm và dễ đọc; vì có nhiều thông tin nên in hai mặt khổ A4; và vì tự xuất bản nên sử dụng dịch vụ in trực tuyến để giảm chi phí.
Ngay từ đầu, tôi đã chọn phong cách dùng nền xanh đậm, chữ chính màu trắng và đến nay vẫn giữ nguyên phong cách đó.
Tôi hình dung như khi viết chữ trắng hoặc vàng bằng phấn lên bảng đen thì sẽ dễ đọc.
Ảnh trong tờ gấp đều rất sống động và đẹp như trong sách bách khoa. Ông có chú trọng điều gì khi chụp ảnh không?
Taga
Tôi dành nhiều tâm huyết cho từng bức ảnh cá. Những bức ảnh cũ chụp vào khoảng năm 1990 được chụp bằng phim slide; để có được một bức ảnh ưng ý, đôi khi tôi chụp hết cả cuộn phim (khoảng 36 tấm) rồi dùng đến cuộn thứ hai.
Nếu cá sống trên bùn, tôi mang bùn về; nếu chúng sống ở nơi có nhiều đá cỡ nắm tay, tôi mang đá từ sông về xếp dưới đáy bể. Tôi tái tạo môi trường sống của cá rồi chụp sao cho bể trơ trọi không lọt vào ảnh.
Vì cá bơi liên tục nên tôi dùng đèn flash mạnh để chụp chúng như thể đang đứng yên.
Tuy nhiên, nếu nước đục mà chiếu đèn mạnh, toàn bộ ảnh sẽ bị trắng xóa. Vì vậy, để chụp một bức ảnh, ít nhất cũng mất khoảng 3 ngày.
Chụp bằng phim slide rất tốn công, nhưng dần dần tôi đã tích lũy được kinh nghiệm chụp ảnh, chẳng hạn như cách tránh để bóng mình lọt vào ảnh hay cách chiếu đèn flash.
Ông chú ý điều gì khi biên tập?
Taga
Khi viết những điều không phải ý kiến của mình, tôi cũng thêm chú thích cuối trang vào tờ gấp để người đọc biết thông tin đó được ghi trong tài liệu nào.
Đôi khi tờ gấp có nhắc đến tên người khác. Tôi luôn xin phép rồi mới đăng tên họ, vì nghĩ rằng cách viết như vậy cũng giúp tài liệu có giá trị lưu trữ.
Những ai muốn tìm hiểu thêm cũng có thể tham khảo các nghiên cứu trước đó.
Ông chọn chủ đề cho tờ gấp như thế nào?
Taga
Có nhiều lý do khiến tôi muốn viết. Có khi tôi viết về điều chợt nghĩ ra, có khi viết về điều đã muốn giới thiệu từ lâu, cũng có khi nhận được thông tin rồi tìm hiểu sâu hơn về chủ đề đó.
Mỗi lần, tôi cũng có lúc chọn cách đào sâu những điều mới phát hiện. Khi xuất bản tờ gấp hay sách, đôi khi tôi nhận được thông tin như “ở chỗ chúng tôi có di sản văn hóa này”, và tôi rất biết ơn.
Chẳng hạn, bản đồ đầu thời Minh Trị ở số 3 do Saeki Gimon vẽ là thông tin tôi nhận được từ ông Saeki Kenjiro của cửa hàng văn phòng phẩm Saeki ở Thị trấn Yakage. Tôi nghĩ mình nên tìm hiểu sâu hơn một chút nên bắt đầu viết về bản đồ này.
Tôi biết ở Thị trấn Yakage từng có một nhà thơ waka tài ba tên là Ishii Naosaburo, nhưng sau khi nghỉ hưu, tôi muốn tìm hiểu và viết lại về ông ấy.
Những dự định sắp tới
Ông có thể chia sẻ về những dự định sắp tới không?
Taga
Cuối tháng 4 năm 2026, tôi có cơ hội thuyết trình tại Hội Dân tục học Okayama, nơi tôi đã tham gia từ năm 2001.
Tôi tham gia Hội Dân tục học Okayama vì nghĩ rằng không thể chỉ nghiên cứu sinh vật, mà còn phải xem xét cả nông nghiệp, nông cụ và cách đánh bắt cá của địa phương này.
Trong buổi thuyết trình cuối tháng 4, tôi dự định trình bày về “văn hóa dân gian ở Thị trấn Yakage và lưu vực sông Oda”. Hiện tôi đang tổng hợp ý nghĩa và bối cảnh dưới góc độ dân tục học để chuẩn bị cho buổi thuyết trình, nhưng việc soạn bản thảo khá vất vả.
Thông qua các hoạt động của Hội Dân tục học Okayama, tôi muốn nghiên cứu sâu hơn về ý nghĩa dân tục học của Thị trấn Yakage và lưu vực sông Oda, hay nói cách khác là đặc trưng của địa phương.
Ông Taga Tatsuya được Hội Dân tục học Okayama trao “Giải thưởng Hội Dân tục học Okayama” vào ngày 26 tháng 4 năm 2026, ghi nhận công trình xuất bản “Đa dạng sinh học và văn hóa ở lưu vực sông Oda”.
Cuối cùng, ông có lời nhắn nào dành cho độc giả không?
Taga
Với tư cách người thực hiện, tôi đã dồn hết tâm sức vào từng số nên mong mọi người đọc. Vì vậy, mỗi khi in xong một số, tôi đều nhờ các thành viên Hiệp hội Xúc tiến Khu phố Mua sắm Yakage Marugoto và thông qua hội đồng giáo dục để phát đến từng giáo viên ở các trường tiểu học và trung học cơ sở trong Thị trấn Yakage.
Tờ gấp có đăng những mẩu chuyện nhỏ về Thị trấn Yakage, nên tôi sẽ rất vui nếu có điều gì đó khiến các thầy cô cảm thấy hứng thú.
Ngoài ra, nếu có cơ hội được trò chuyện trong giờ học về các buổi quan sát sông hay cuộc sống ngày xưa, tôi muốn biến những dịp đó thành cơ hội để lan tỏa những điều tốt đẹp của Thị trấn Yakage.
Lời của tác giả
Ông Taga cho biết, cách đây 30 năm, khi ông đi phỏng vấn để thu thập thông tin, người dân vẫn còn sử dụng nhiều phương pháp đánh bắt cá khác nhau. Khi ấy, có rất nhiều trẻ em chơi đùa bên sông và người lớn câu cá, nhưng ông cảm thấy ngày nay số người như vậy đã giảm đi.
Đúng như lời ông Taga: “Khi muốn truyền tải sự đa dạng của sinh vật và văn hóa trong lưu vực, ta sẽ tự nhiên thấy lịch sử, tác động của con người và sự hiện diện của sinh vật gắn kết với nhau”, bộ tờ gấp đã khắc họa sinh động nhiều khía cạnh của Yakage.
Bộ “Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage” được phát miễn phí.
Nếu quan tâm, bạn hãy thử tìm đọc nhé.
Thông tin cơ bản về bộ Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage
| Tên | Thiên nhiên và lịch sử Thị trấn Yakage |
|---|---|
| Địa chỉ | Đang phát tại Trạm dừng chân Sanyo-do Yakage-juku, Trung tâm giao lưu nhà phố Yakage, Thư viện Thị trấn Yakage và các địa điểm khác |
| Thông tin liên hệ | Không có |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
