Đài thiên văn công cộng tư nhân “Đài thiên văn Kurashiki” (tên gọi thân mật: Kuraten), nằm trong khoảng cách có thể đi bộ từ Khu phố Lịch sử Bikan, sẽ kỷ niệm 100 năm thành lập vào năm nay (2026), tính từ khi được thành lập năm 1926.
Nhân dịp này, vào Chủ nhật, ngày 25 tháng 10 năm 2026, “Diễn đàn kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki” đã được tổ chức tại Viện Khoa học Thực vật Tài nguyên, Đại học Okayama, nằm liền kề.
Bài viết ghi lại diễn biến diễn đàn, với bài phát biểu chính về chủ đề liên quan đến đài thiên văn, phiên thảo luận bàn về tương lai của Đài thiên văn Kurashiki và phần trao đổi ý kiến với người tham dự.
Thông tin trong bài được cập nhật vào thời điểm đăng tải tháng 11 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Tổng quan về diễn đàn
Diễn đàn kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki được tổ chức nhân dịp đài thiên văn này, ra đời năm 1926 với tư cách là đài thiên văn công cộng tư nhân đầu tiên tại Nhật Bản, tròn 100 năm thành lập vào năm 2026.
Hội trường của Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Ohara, tiền thân của Viện Khoa học Thực vật Tài nguyên, Đại học Okayama, nơi diễn ra sự kiện, cũng là địa điểm khởi nguồn của Đài thiên văn Kurashiki: 100 năm trước, buổi diễn thuyết kỷ niệm ngày thành lập đài thiên văn đã được tổ chức tại đây.
Tại địa điểm gắn liền với lịch sử này, mọi người cùng người dân địa phương và những người liên quan nhìn lại chặng đường 100 năm qua, đồng thời suy ngẫm về câu hỏi: “Trong tương lai, đài thiên văn có thể trở thành một nơi như thế nào đối với cộng đồng địa phương?”
Mở đầu chương trình, Hara Hiroyuki, chắt của người sáng lập Đài thiên văn Kurashiki Hara Sumiji và là chủ tịch thứ 4 của đài, đã lên phát biểu chào mừng.
Trong lời phát biểu, ông Hara nhìn lại lịch sử ra đời của đài thiên văn nhờ nhiệt huyết và nỗ lực của những người đi trước, đồng thời bày tỏ niềm vui, lòng biết ơn và xúc động sâu sắc khi diễn đàn được tổ chức tại địa điểm gắn bó với đài. Ông cũng cầu chúc diễn đàn sẽ trở thành bước đi mới hướng tới 100 năm tiếp theo.
Ở phần đầu chương trình, Mitachi Takashi, giáo sư thỉnh giảng tại Trường Cao học Quản trị Kinh doanh, Đại học Kyoto cùng nhiều vị trí khác, đã trình bày bài phát biểu chính.
Trong phần thảo luận nhóm ở nửa sau chương trình, ba diễn giả đã cùng tham gia, đưa ra những trao đổi đa chiều về tương lai của Đài thiên văn Kurashiki, vận dụng kiến thức và kinh nghiệm riêng của mỗi người.
Bài phát biểu chính “Tương lai của Đài thiên văn Kurashiki nhìn từ góc độ kết nối kinh doanh với văn hóa và phát triển đô thị”
Trong bài phát biểu chính “Tương lai của Đài thiên văn Kurashiki nhìn từ góc độ kết nối kinh doanh với văn hóa và phát triển đô thị”, Mitachi Takashi đã chia sẻ những kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực quản trị kinh doanh.
Bối cảnh ra đời của Đài thiên văn Kurashiki: lợi thế địa lý và lịch sử “lãnh địa trực thuộc Mạc phủ”
Theo ông Mitachi, Đài thiên văn Kurashiki được thành lập tại đây vào năm 1926. Bên cạnh khí hậu Okayama ít mưa, thuận lợi cho việc quan sát thiên thể, sự ra đời của đài còn chịu ảnh hưởng từ lịch sử tự quản của người dân được vun đắp khi nơi đây là lãnh địa trực thuộc Mạc phủ trong thời Edo.
Cùng với phong trào khoa học công dân thời Taisho và sự nở rộ của văn hóa đại chúng, đây là đài thiên văn công cộng đầu tiên tại Nhật Bản do tư nhân thành lập, chứ không phải do nhà nước dẫn dắt. Bài phát biểu cũng làm sáng tỏ nguồn gốc của đài và ý nghĩa của một nơi để mọi người có thể gần gũi với bầu trời sao.
Tri thức trong thời đại AI: “trục thời gian vĩ mô” mà thiên văn học mang lại
Ông Mitachi cũng lưu ý rằng thiên văn học từng là một trong bảy môn khai phóng (bảy môn học tự do) ở châu Âu thời Trung cổ. Ông cho rằng chính góc nhìn của thiên văn học, giúp con người nhìn nhận thế giới theo “trục thời gian dài hơn cả cuộc đời của chính mình”, kéo dài hàng chục nghìn hay hàng trăm triệu năm, sẽ trở thành tri thức mang lại những ý tưởng đột phá và tầm nhìn rộng mở mà chỉ con người mới có trong thời đại AI.
“Cảm giác chân thực” khi ngắm sao thật và “khoa học công dân”
Khác với thực tế ảo (VR), cảm giác được chạm vào chiếc kính thiên văn đồ sộ và tự mình ngắm nhìn những vì sao thật là một trải nghiệm AI không thể thay thế.
Ông cũng nêu ví dụ về các dự án như phân loại hình ảnh từ Kính viễn vọng Không gian Hubble, trong đó người dân đóng góp cho nghiên cứu khoa học thông qua “khoa học công dân”, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tham gia của người dân trong việc thúc đẩy khoa học, chứ không chỉ riêng các nhà khoa học.
Hướng tới 100 năm tiếp theo: tạo ra giá trị mới thông qua hợp tác liên ngành và phát triển đô thị
Khép lại bài phát biểu, ông Mitachi đề xuất không nên chỉ xem Đài thiên văn Kurashiki là một cơ sở lịch sử, mà cần kết nối thiên văn học với nghệ thuật, văn học, lịch sử, giáo dục và cả công cuộc phát triển đô thị tại địa phương.
Ông phác họa hình ảnh một cơ sở tạo ra những giá trị xã hội và văn hóa mới thông qua giáo dục trải nghiệm dành cho thế hệ tiếp theo và sự hợp tác liên ngành.
Thảo luận nhóm “Tương lai của Đài thiên văn Kurashiki qua góc nhìn của mỗi người”
Trong phần thảo luận nhóm ở nửa sau chương trình, với chủ đề “Tương lai của Đài thiên văn Kurashiki qua góc nhìn của mỗi người”, các diễn giả sau đã tham gia:
- Mitachi Takashi (diễn giả chính)
- Mishima Kazuhisa (chuyên viên phụ trách tại Trung tâm Khoa học Kurashiki)
- Hara Hiroyuki (chủ tịch thứ 4 của Đài thiên văn Kurashiki)
Người điều phối là Kurozumi Muneyoshi, ủy viên hội đồng Đài thiên văn Kurashiki và là người kế nhiệm đời thứ 8 của giáo phái Kurozumi.
Mishima Kazuhisa, chuyên viên phụ trách tại Trung tâm Khoa học Kurashiki, đã truyền tải sức hấp dẫn của các thiên thể đến đông đảo mọi người qua bầu trời sao trong hơn 30 năm. Ông nhấn mạnh giá trị lịch sử của Đài thiên văn Kurashiki, nơi vẫn tồn tại đến ngày nay qua nhiều thời đại nhờ nhiệt huyết của biết bao người.
Đề cập đến nền giáo dục ngày nay đang ngày càng ứng dụng AI, ông khẳng định: “Chính vì AI có thể đưa ra câu trả lời ngay lập tức, trải nghiệm trực tiếp ngắm nhìn bầu trời qua kính thiên văn – một trải nghiệm trọn vẹn về việc quan sát thiên thể – mới càng thiết yếu đối với sự trưởng thành của trẻ em.” Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối hoạt động học tập trong không gian ảo tại cung thiên văn với những trải nghiệm khoa học thực tế.
Ông cũng đề xuất tổ chức các chương trình như “chuỗi bài giảng giúp đào sâu văn hóa thiên văn trong cộng đồng địa phương”, tạo cơ hội học tập cho cả người lớn. Đồng thời, ông nhấn mạnh ý nghĩa của việc tiếp tục mang đến những trải nghiệm chân thực cho cộng đồng và thế hệ tiếp theo, trong khi vẫn gìn giữ triết lý của Đài thiên văn Kurashiki, “cái nôi của các đài thiên văn công cộng tư nhân”.
Hara Hiroyuki, chủ tịch thứ 4 của Đài thiên văn Kurashiki, một lần nữa nhìn lại tâm huyết của những người đi trước, những người đã bảo vệ cơ sở này đến cùng, chẳng hạn như xây dựng mái vòm quan sát mới ngay trong khuôn viên, ngay cả trong những giai đoạn khó khăn thời chiến và hậu chiến, khi quân đội Nhật Bản cũ trưng dụng khu đất.
Ông nói: “Chúng tôi muốn gìn giữ vững chắc cội nguồn đã được duy trì suốt 100 năm và tiếp nối sang 100 năm tiếp theo”, đồng thời nhấn mạnh vai trò của đài như một “đài thiên văn giữa lòng thành phố”, với vị trí thuận lợi gần Ga JR Kurashiki và Khu phố Lịch sử Bikan, là nơi trẻ em và người dân có thể dễ dàng đến gần với các vì sao.
Ông bày tỏ quyết tâm mạnh mẽ cùng cộng đồng địa phương bước tới tương lai, đồng thời trân trọng những trải nghiệm chân thực và sự kết nối giữa con người, cũng như thúc đẩy hợp tác liên ngành.
Ông Kurozumi Muneyoshi, người điều phối chương trình, nhìn lại diễn đàn và khẳng định rằng 100 năm của Đài thiên văn Kurashiki không chỉ là việc duy trì tòa nhà hay thiết bị, mà còn là sự tích lũy của “lòng hiếu kỳ, niềm đam mê và những suy nghĩ tích cực hướng đến việc làm cho tương lai tốt đẹp hơn”.
Ông cũng cho rằng tất cả mọi người, kể cả những người tham dự có mặt tại hội trường, đều là “nhân vật trong câu chuyện viết nên 100 năm tiếp theo”. Kêu gọi mọi người vun đắp mối gắn kết từ cuộc gặp gỡ này và cùng tạo dựng những giá trị mới cho đài thiên văn cùng với cộng đồng địa phương, ông đã khép lại buổi tọa đàm.
Trao đổi ý kiến hướng tới tương lai địa phương
Tiếp nối buổi tọa đàm là phần “Trao đổi ý kiến hướng tới tương lai địa phương”. Nhiều người tham gia với thành phần đa dạng, từ lãnh đạo doanh nghiệp địa phương, nhân viên Tòa thị chính Thành phố Kurashiki đến các gia đình có con yêu thiên văn và sinh viên, đã đưa ra những ý kiến như sau:
- Chia sẻ rằng “những trải nghiệm thú vị (như các sự kiện tại Đài thiên văn Kurashiki) có thể khơi gợi tình yêu với các vì sao”
- Tạo lộ trình để người lớn cũng có thể hào hứng tham gia và đặt tên cho các con phố
- Tích lũy vốn văn hóa, vượt lên trên những con số trước mắt
- Lên kế hoạch kết hợp thiên văn với các lĩnh vực khác như rượu và lịch sử
Đây là buổi trao đổi ý kiến hướng tới tương lai, không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn lịch sử mà còn bàn về cách cả thành phố cùng khai thác Đài thiên văn Kurashiki và truyền lại cho thế hệ tiếp theo.
Cũng tổ chức tham quan Đài thiên văn Kurashiki
Sau khi diễn đàn kết thúc, chương trình tham quan Đài thiên văn Kurashiki được tổ chức với hình thức tự do tham gia.
Khu nhà công vụ trong khuôn viên, nơi ông Honda Minoru từng sinh sống, đã được cải tạo và hiện đang hoạt động dưới tên quán cà phê “Ánh sao trong trẻo”.
Hôm đó quán nghỉ, nhưng bên trong có bày các sách về thiên văn. Khách tham quan có thể thong thả ngắm nhìn không gian được trang trí bằng những bài thơ của ông Honda, nguồn gốc tên quán.
Dù thời tiết không thuận lợi nên buổi quan sát bầu trời không thể diễn ra, nhân viên vẫn giới thiệu về kính thiên văn trong phòng quan sát.
Tại hội trường đa năng Shōhō, được đặt tên theo hiệu của nhà sáng lập Hara Sumiji (tên dùng ngoài tên thật), các tình nguyện viên đã thuyết trình và bán đồ lưu niệm của đài thiên văn.
Nhà tưởng niệm Hara Sumiji và Honda Minoru, được cải tạo từ phòng quan sát mái vòm, cũng được mở cửa đặc biệt.
Đài thiên văn Kurashiki dự kiến tổ chức “Lễ kỷ niệm sinh nhật 100 năm Đài thiên văn Kurashiki và buổi quan sát thiên thể” vào thứ Bảy, ngày 21 tháng 11 năm 2026, đúng ngày kỷ niệm 100 năm thành lập. Vui lòng xem tờ rơi dưới đây để biết thêm chi tiết.
Các chương trình liên quan cũng được tổ chức tại Trung tâm Khoa học Kurashiki
Trung tâm Khoa học Kurashiki, nơi diễn giả Mishima công tác, đang tổ chức nhiều chương trình khác nhau nhân kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki.
Trong khuôn viên còn có phòng quan sát mái trượt của Đài thiên văn Kurashiki cũ, được di dời và phục dựng từ Đài thiên văn Kurashiki. Bạn có muốn ghé thăm nơi này luôn không?
Triển lãm bảng ảnh kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki
Triển lãm bảng ảnh giới thiệu lịch sử ban đầu và chặng đường phát triển của Đài thiên văn Kurashiki đang được tổ chức tại sảnh cung thiên văn của Trung tâm Khoa học Kurashiki.
Bạn có thể tìm hiểu qua những tư liệu quý về cách đài thiên văn công cộng tư nhân đầu tiên ở Nhật Bản ra đời tại địa phương và được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ. Gần khu vực triển lãm cũng có các ấn phẩm của Đài thiên văn Kurashiki.
- Địa điểm
Sảnh cung thiên văn, Trung tâm Khoa học Kurashiki - Nội dung
Triển lãm bảng ảnh giới thiệu lịch sử và chặng đường phát triển của Đài thiên văn Kurashiki
Suất chiếu đặc biệt tại cung thiên văn: “Hỏi chuyện những vì sao – Câu chuyện về Đài thiên văn Kurashiki và Honda Minoru”
Chương trình cung thiên văn nổi tiếng được sản xuất năm 2005, lấy bối cảnh Đài thiên văn Kurashiki, sẽ được chiếu lại trong thời gian giới hạn nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập đài.
Câu chuyện về những người đi trước đã dành trọn tâm huyết cho bầu trời sao sẽ được tái hiện trên khắp mái vòm, từ nguồn gốc của “đài thiên văn công cộng tư nhân” ra đời vào thời kỳ chỉ có các đài thiên văn quốc lập, đến dấu ấn của nhà thiên văn nghiệp dư nổi tiếng thế giới Honda Minoru, người đã phát hiện 12 sao chổi và 11 sao mới trong suốt cuộc đời mình.
- Ngày chiếu
thứ Bảy, ngày 14 tháng 11 năm 2026, Chủ nhật, ngày 15 tháng 11, Chủ nhật, ngày 22 tháng 11, thứ Hai, ngày 23 tháng 11 (ngày lễ) - Giờ chiếu
11:40 sáng mỗi ngày (Thời lượng: khoảng 50 phút / Phần đầu giới thiệu bầu trời sao đêm nay) - Phí tham quan
Người lớn 500 yên ／ Học sinh trung học phổ thông 350 yên ／ Học sinh tiểu học và trung học cơ sở 250 yên - Cách tham gia
Không cần đăng ký trước (Vé tham quan được bán tại quầy tiếp nhận từ 9:00 sáng trong ngày)
Lời của tác giả
Đài thiên văn Kurashiki được thành lập nhờ sự chung tay của nhiều người, trong đó có ông Hara Sumiji và ông Ohara Magosaburo.
Là nơi mọi người đều có thể ngắm bầu trời sao, trong suốt 100 năm qua, đài đã không ngừng đóng góp cho giáo dục thiên văn tại địa phương và đặt nền móng cho Okayama, vương quốc thiên văn. Những đóng góp ấy thật khó đong đếm.
Giữa phố thị có một đài thiên văn, và chỉ cần ngước nhìn là thấy bầu trời rộng mở dẫn đến thế giới bao la. Đó là báu vật vô giá mà Kurashiki tự hào. Tâm huyết của những người đi trước vẫn hiện diện nơi đây và đang được những người tìm đến địa điểm này tiếp nối một cách trọn vẹn.
Ngoài ra, trong lúc viết bài (tháng 11 năm 2026), còn có tin vui tô điểm cho dịp kỷ niệm 100 năm. Nhóm công tác đặt tên cho các thiên thể nhỏ thuộc IAU (Liên đoàn Thiên văn Quốc tế) đã công bố tên tiểu hành tinh “Kuraten”, lấy cảm hứng từ biệt danh “Kuraten” của Đài thiên văn Kurashiki.
Hướng tới 100 năm tiếp theo, “Kuraten” sẽ tạo nên những dấu ấn mới. Mong rằng với tư cách là một đài thiên văn giữa phố thị, nơi đây sẽ tiếp tục truyền tải sức hấp dẫn của bầu trời sao đến thật nhiều người.
Thông tin cơ bản về Diễn đàn kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki
| Tên | Diễn đàn kỷ niệm 100 năm Đài thiên văn Kurashiki |
|---|---|
| Địa điểm | Phòng hội nghị Ohara, bên trong Viện Khoa học Thực vật và Tài nguyên, Đại học Okayama |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Miễn phí |
Bạn muốn biết điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
Sau khi tìm hiểu về bầu trời sao và những câu chuyện của các bậc tiền nhân tại Trung tâm Khoa học Kurashiki, bạn cũng nên ghé thăm Đài thiên văn Kurashiki để tham quan cả hai địa điểm. Hãy đến tận nơi trải nghiệm văn hóa ngắm sao của Kurashiki, nơi lịch sử 100 năm vẫn còn sống động.