Đầu xuân năm 2024, một người học ngôn ngữ ký hiệu sống ở Thị trấn Yakage liên hệ với tôi: “Bạn có muốn tham gia Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku tổ chức vào tháng 7 không?”
Cũng vào thời điểm đó, những người bạn khiếm thính và các phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu thường xuyên tụ họp ở Thành phố Kurashiki. Khi hỏi lý do, tôi được biết: “Mọi người đang chuẩn bị cho Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku.”
Tôi tò mò muốn biết “Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku” mà tất cả mọi người, từ người mới bắt đầu học đến những người sử dụng ngôn ngữ ký hiệu hằng ngày, đều nhắc đến là buổi gặp gỡ như thế nào, nên cũng tham gia.
Nội dung được ghi trong bài là thông tin tại thời điểm bài viết đăng vào tháng 8 năm 2024. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể khác.
Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku lần thứ 31 là gì?
Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku lần thứ 31 do Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu khu vực Chugoku và Chi nhánh Chugoku thuộc Hội Nghiên cứu các Vấn đề Phiên dịch Ngôn ngữ Ký hiệu Toàn quốc tổ chức.
Năm 2024, hội thảo được tổ chức trong hai ngày 20 (thứ Bảy) và 21 tháng 7 (Chủ nhật) tại Kirameki Plaza, Trung tâm Phúc lợi Tổng hợp, Tình nguyện và NPO tỉnh Okayama, với chủ đề “Vùng đất nắng đẹp, vòng tròn bạn bè kết nối bằng đôi tay”.
Ban tổ chức là Ủy ban Điều hành Hội thảo ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku lần thứ 31, gồm Chi nhánh tỉnh Okayama thuộc Hội Nghiên cứu các Vấn đề Phiên dịch Ngôn ngữ Ký hiệu Toàn quốc, Hiệp hội Phúc lợi Người khiếm thính tỉnh Okayama và các đơn vị khác.
Lịch trình hai ngày như sau.
Hội trường đông kín người
Trong lễ khai mạc, giám đốc Trung tâm Người khiếm thính tỉnh Okayama nói: “Tôi làm giám đốc ở đây đã năm thứ 5, nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy phòng họp đông người đến thế này”. Đúng như lời ông, khi lễ khai mạc bắt đầu, hội trường đông đến mức phải kê ghế cả ở lối đi hai bên.
Buổi diễn thuyết kỷ niệm ngày hôm sau phát vé vào cửa từ 45 phút trước giờ bắt đầu. Số người tham dự đông đến nỗi những người không vào được hội trường phải xem video phát trực tuyến ở phòng riêng.
Ngày đầu tiên, tôi tham dự lễ khai mạc và các buổi chuyên đề; ngày thứ hai, tôi tham gia chương trình từ sau buổi diễn thuyết kỷ niệm. Sau đây là bài tường thuật về những hoạt động đó.
Các buổi chuyên đề
Chi nhánh tỉnh Okayama thuộc Hội Nghiên cứu các Vấn đề Phiên dịch Ngôn ngữ Ký hiệu Toàn quốc tổ chức hội thảo riêng hằng năm, chia thành nhiều chuyên đề để mọi người cùng học hỏi sâu hơn. Năm 2024, hội thảo có quy mô lớn, quy tụ người tham dự không chỉ từ tỉnh Okayama mà từ khắp khu vực Chugoku. Phát huy kinh nghiệm tổ chức những năm trước, ban tổ chức đã bố trí năm chuyên đề sau.
Thảm họa mưa lớn là vấn đề cấp bách trong công tác phòng chống thiên tai ở khu vực Chugoku
Tôi quê ở tỉnh Miyagi, nên khi nhắc đến thiên tai, ký ức gần đây nhất của tôi là trận động đất lớn Đông Nhật Bản.
Tôi chuyển từ vùng Kanto đến Kurashiki vào tháng 12 năm 2023, nhưng chưa biết mình, một người khiếm thính, cần chuẩn bị những gì tại nơi đang sống. Vì vậy, tôi tham gia Chuyên đề 4: Đời sống (phòng chống thiên tai) “Cùng nhau tìm hiểu về phòng chống thiên tai — Bạn đã chuẩn bị ứng phó với thiên tai chưa? Hãy cùng suy nghĩ xem mỗi chúng ta có thể làm gì!”.
Chuyên đề 4 diễn ra theo trình tự sau.
- Cùng chia sẻ những hoạt động đang được thực hiện tại địa phương
- Tìm hiểu kiến thức về phòng chống thiên tai
- Cùng suy nghĩ theo nhóm — thử lập “Lịch trình ứng phó cá nhân”
Trước tiên, từng nhóm thảo luận về những hoạt động phòng chống thiên tai đang được thực hiện tại nơi mình sinh sống.
Trong nhóm của tôi, mọi người nêu ví dụ như Thành phố Kurashiki phát khăn bandana để người khiếm thính báo cho mọi người ở nơi sơ tán biết mình bị khiếm thính; hay tại tỉnh Hiroshima, các tổ chức của người khiếm thính cùng câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu và câu lạc bộ ghi chép tóm tắt tổ chức các buổi học về phòng chống thiên tai.
Ở các nhóm khác có cả người từng chịu ảnh hưởng của trận mưa lớn tháng 7 năm 2018. Mọi người cùng chia sẻ rằng thảm họa mưa lớn là vấn đề cấp bách cần ứng phó, đặc biệt tại khu vực Chugoku.
Đề xuất lập “Lịch trình ứng phó cá nhân”
Tiếp theo, Shimoyama Masanobu, chuyên gia phòng chống thiên tai thuộc Tổ chức Chuyên gia Phòng chống Thiên tai Nhật Bản, được mời làm giảng viên để giúp mọi người nâng cao kiến thức về phòng chống thiên tai.
Theo ông Shimoyama, về mặt tâm lý, càng tin chắc rằng “mình sẽ ổn” hay “lần này sẽ không sao”, con người càng dễ chậm trễ sơ tán khi thiên tai xảy ra. Ngược lại, khi thấy những người xung quanh sơ tán hoặc được họ thúc giục, mọi người sẽ hành động. Vì vậy, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp với những người xung quanh để phòng chống thiên tai.
Một ví dụ cụ thể được đưa ra là lập “Lịch trình ứng phó cá nhân”. Đây là cách sắp xếp trực quan những việc mình có thể làm, từ ba ngày trước khi thiên tai xảy ra cho đến thời điểm thiên tai ập đến.
Sau phần trình bày của ông Shimoyama, từng nhóm bắt đầu lập “Lịch trình ứng phó cá nhân”.
Có vẻ như nhóm nào cũng xem việc chuẩn bị pin sạc dự phòng và sạc điện thoại thông minh là ưu tiên hàng đầu. Nhiều người khiếm thính không nghe được âm thanh qua điện thoại hay radio, nên điện thoại thông minh rất cần thiết để thu thập thông tin qua cuộc gọi video, tin nhắn và video, cũng như trao đổi bằng cách viết tại nơi sơ tán.
Ban đầu, mọi người thường chỉ chú ý đến những việc cá nhân có thể tự làm. Tuy nhiên, khi cùng nhau lập “Lịch trình ứng phó cá nhân” của từng nhóm trên tờ giấy khổ lớn, mọi người dần nhận ra cần phối hợp với những người xung quanh để phòng chống thiên tai, chẳng hạn như “chỉ định người kiểm tra tình hình sơ tán của người khuyết tật” và “nắm được trong khu phố có những ai cần hỗ trợ”.
Khi quan hệ láng giềng ngày càng lỏng lẻo, đề xuất phòng chống thiên tai theo nhóm “câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu”
Nhóm của tôi gồm những người sống ở các thành phố tương đối lớn như Thành phố Okayama, Thành phố Kurashiki và Thành phố Onomichi thuộc tỉnh Hiroshima. Vì vậy, khái niệm “hàng xóm” không thực sự gần gũi với chúng tôi.
Mặt khác, đây là “hội thảo ngôn ngữ ký hiệu”, nên có nhiều người tham dự là thành viên của các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu. Dù không thể nghĩ ngay ra những người hàng xóm, nhưng khi nghĩ đến bạn bè trong câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu, ta có thể hình dung cụ thể hơn: “Mình muốn kiểm tra xem anh/chị X đã sơ tán chưa” hay “Mình muốn cùng mọi người kiểm tra đồ đạc trong túi khẩn cấp”.
Trước những trao đổi như vậy giữa những người tham dự, ông Shimoyama cũng đề xuất rằng: “Nếu có thêm chuyên gia phòng chống thiên tai khiếm thính và chuyên gia phòng chống thiên tai có thể phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, chúng ta có thể triển khai các hoạt động phòng chống thiên tai phù hợp hơn với nhu cầu của mình.”
Thực tế, có những chuyên gia phòng chống thiên tai khiếm thính và những người có thể phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu đấy.
Buổi diễn thuyết kỷ niệm
Ngày thứ hai bắt đầu với buổi diễn thuyết kỷ niệm.
Diễn giả là Nasu Eri, một người khiếm thính hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nghệ sĩ biểu diễn bằng ngôn ngữ ký hiệu, diễn viên và phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu quốc tế. Cô từng xuất hiện trong bộ phim truyền hình “silent” và chương trình “Minna no Shuwa” của NHK E Tele.
Với chủ đề “Xây dựng một xã hội nơi người khiếm thính có thể sống bình đẳng: giao lưu quốc tế, ngôn ngữ ký hiệu quốc tế và tham gia phim truyền hình”, cô Nasu đã chia sẻ từ góc nhìn của người khiếm thính về những điều muốn nhắn gửi đến những người học ngôn ngữ ký hiệu, cùng các hoạt động và trải nghiệm của mình.
Cô Nasu là phụ nữ ở độ tuổi 20, nên hôm đó có đông người trẻ đến tham dự hơn cả ngày đầu tiên. Hội trường được chia thành hai khu vực: một nơi tổ chức trực tiếp, nơi còn lại chiếu buổi phát trực tuyến. Không khí vô cùng sôi nổi.
Vé vào khu vực chính được phát từ 8 giờ 45 sáng, nhưng nghe nói có người đã xếp hàng chờ từ khoảng 8 giờ. Tôi đến gần như đúng lúc bắt đầu tiếp nhận đăng ký và may mắn lấy được vé vào khu vực tổ chức trực tiếp.
Giới thiệu về ngôn ngữ ký hiệu quốc tế
Mở đầu bài nói chuyện, cô Nasu giới thiệu về ngôn ngữ ký hiệu quốc tế, dựa trên những trải nghiệm du học và thực tập ở nước ngoài của mình.
Cũng như ngôn ngữ nói khác nhau tùy từng quốc gia, ngôn ngữ ký hiệu cũng khác nhau theo từng quốc gia. Ngôn ngữ nói chịu ảnh hưởng của những bối cảnh lịch sử như chế độ thuộc địa; chẳng hạn, tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ chính thức ở một số nước Trung và Nam Mỹ, còn tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức ở một số nước châu Phi. Tuy nhiên, ngôn ngữ ký hiệu ít chịu ảnh hưởng như vậy, và hầu hết mỗi quốc gia đều có ngôn ngữ ký hiệu riêng.
Vậy người sử dụng ngôn ngữ ký hiệu ở các quốc gia khác nhau giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ nào? Khi giao tiếp bằng ngôn ngữ nói, họ thường dùng tiếng Anh, nhưng với ngôn ngữ ký hiệu thì họ sử dụng ngôn ngữ ký hiệu quốc tế.
Ngôn ngữ ký hiệu quốc tế là một hệ thống ký hiệu bình đẳng, không thuộc về ngôn ngữ của bất kỳ quốc gia nào. Tuy vậy, những người học ngôn ngữ ký hiệu và người khiếm thính sống ở Nhật Bản vẫn chưa quen thuộc với nó.
Theo cô Nasu, ngôn ngữ ký hiệu quốc tế không phải là một ngôn ngữ mà là các ký hiệu.
Chúng giống như những từ được xếp nối tiếp nhau. Vì vậy, chúng không phù hợp để diễn đạt cảm xúc, nhưng được dùng như những ký hiệu chung trên toàn thế giới trong các tình huống truyền đạt thông tin thực tế, chẳng hạn như phát sóng Thế vận hội dành cho người khiếm thính (Deaflympics) hoặc hướng dẫn vận động viên.
Năm sau (2025), Deaflympics sẽ được tổ chức tại Nhật Bản. Dự kiến du khách khiếm thính từ khắp nơi trên thế giới sẽ đến đây, nên tôi nghĩ rằng với tư cách nước chủ nhà, chúng ta cũng nên quan tâm đến ngôn ngữ ký hiệu quốc tế.
Người khiếm thính hoạt động tích cực sẽ mở ra thêm cơ hội cho phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu
Sau giờ nghỉ, trong phần sau của buổi nói chuyện, cô Nasu, người hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nghệ sĩ biểu diễn bằng ngôn ngữ ký hiệu, diễn viên và phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu quốc tế, chia sẻ rằng cô thay đổi cách thể hiện bằng ngôn ngữ ký hiệu tùy theo vai trò được yêu cầu trong từng tình huống.
Nghệ sĩ biểu diễn bằng ngôn ngữ ký hiệu và diễn viên thể hiện cảm xúc phong phú để “diễn xuất”. Trong khi đó, khi phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu quốc tế, mục đích là “phiên dịch”, nên cô truyền đạt sự việc mà không đưa cảm xúc vào. Khi phải biểu đạt bằng ngôn ngữ ký hiệu một mình trong thời gian dài, cô cũng điều chỉnh để giảm áp lực lên cánh tay, chẳng hạn như không làm động tác quá lớn.
Như vậy, phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu là những người không thể thiếu để cô Nasu tham gia vào xã hội với tư cách người khiếm thính.
Đặc biệt, trong những tình huống cần thể hiện cảm xúc, cô cần trao đổi kỹ lưỡng với các nhân viên. Cô cho biết tại phim trường có rất nhiều thông tin âm thanh qua lại, nên rất khó làm việc nếu không có phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu.
Bên cạnh lòng biết ơn dành cho những phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu thường ngày hỗ trợ mình, cô chia sẻ: “Khi người khiếm thính hoạt động tích cực trong xã hội, công việc của phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu cũng sẽ ngày càng nhiều hơn. Chính vì vậy, để xây dựng một xã hội bình đẳng, người khiếm thính và phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu cần sát cánh bên nhau.”
Bản thân tôi cũng bị khiếm thính, nên trong cuộc sống thường ngày, cả công việc lẫn đời tư, tôi thường có dịp nhờ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu.
Trong những tình huống như vậy, tôi vừa biết ơn vì được phiên dịch, vừa cảm thấy áy náy vì phiên dịch viên phải dành thời gian cho mình dù họ đang bận.
Tuy nhiên, sau khi nghe cô Nasu chia sẻ, tôi nhận ra rằng việc nhờ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu có thể giúp tăng thêm công việc cho các phiên dịch viên, đồng thời góp phần nâng cao kỹ năng của họ.
Từ nay, khi nhờ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, tôi muốn đón nhận sự hỗ trợ ấy một cách chủ động hơn, đồng thời cùng phiên dịch viên trau dồi cách biểu đạt và suy nghĩ về những tình huống để họ có thể phát huy năng lực. Đây là một bài học quý giá giúp tôi nghĩ như vậy.
Buổi tập huấn quy tụ từ người mới học ngôn ngữ ký hiệu đến người khiếm thính dùng ngôn ngữ ký hiệu trong đời sống
Buổi tập huấn ngôn ngữ ký hiệu lần này quy tụ nhiều người với những vị thế khác nhau, không chỉ có phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu mà còn có người mới bắt đầu học và người khiếm thính thường dùng ngôn ngữ ký hiệu trong cuộc sống. Người giới thiệu cho tôi về buổi tập huấn này cũng là người mới học ngôn ngữ ký hiệu chưa lâu.
Tại địa điểm tổ chức các buổi thảo luận nhóm trong ngày đầu tiên, người mới học ngôn ngữ ký hiệu, phiên dịch viên và người khiếm thính cùng nhau học hỏi bằng ngôn ngữ ký hiệu. Tất nhiên, kỹ năng ngôn ngữ ký hiệu của mỗi người khác nhau, nhưng ban tổ chức luôn chu đáo để đảm bảo mọi người giao tiếp thuận lợi. Tôi cũng ấn tượng khi thấy ban tổ chức phiên dịch khi cần thiết, và nhiều người tham dự phiên dịch cho nhau.
Ngôn ngữ ký hiệu cũng có phương ngữ, nên ngay cả những người tham dự đến từ cùng khu vực Chugoku cũng có những cách biểu đạt lần đầu tiên nhìn thấy. Họ hỏi nhau “〇〇 nghĩa là gì vậy?”, rồi chỉ cho nhau những cách diễn đạt đặc trưng của từng vùng. Cũng có người ngạc nhiên thốt lên: “Hóa ra đây là phương ngữ!”
Lời của tác giả
Trong cuộc sống thường ngày, tôi hiếm khi có dịp gặp người sử dụng ngôn ngữ ký hiệu. Vì vậy, khi thấy hội trường đông kín những người quan tâm đến ngôn ngữ ký hiệu, tôi cảm thấy thật mới mẻ.
Từ ngày 18 tháng 10 năm 2024 (thứ Sáu) đến ngày 20 (Chủ nhật), Hội nghị Phụ nữ Khiếm thính Toàn quốc lần thứ 54 sẽ được tổ chức tại Thành phố Kurashiki; mùa hè năm 2025, Deaflympics cũng sẽ diễn ra tại Nhật Bản. Tôi hy vọng buổi tập huấn lần này, nơi những người gắn bó với ngôn ngữ ký hiệu ở tỉnh Okayama và khắp khu vực Chugoku làm quen, giao lưu và thắt chặt tình thân, sẽ là dịp để vòng tròn bạn bè kết nối bằng đôi tay ngày càng rộng mở.
Nghe nói buổi tập huấn ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku năm 2025 dự kiến sẽ được tổ chức tại tỉnh Hiroshima, tỉnh láng giềng.
Thông tin cơ bản về Buổi tập huấn ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku lần thứ 31
| Tên | Buổi tập huấn ngôn ngữ ký hiệu chung khu vực Chugoku lần thứ 31 |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Ngày 20 tháng 7 năm 2024 (thứ Bảy), từ 1 giờ chiều đến 8 giờ tối Ngày 21 (Chủ nhật), từ 9 giờ 30 sáng đến 1 giờ chiều |
| Địa điểm | 2-13-1 Minamigata, Kita-ku, Thành phố Okayama, tỉnh Okayama |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Hội viên Hiệp hội Nghiên cứu các Vấn đề Phiên dịch Ngôn ngữ Ký hiệu Toàn quốc, hội viên Hiệp hội Phúc lợi Người Khiếm thính và gia đình, hội viên câu lạc bộ: 2,000 yên Người không phải hội viên: 3,000 yên Học sinh trung học phổ thông, trung học cơ sở và tiểu học: 500 yên ※ Buổi giao lưu tính phí riêng |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
