Bạn có biết sinh vật có tên là “ngư long” không?
Đây là một loài “bò sát”, xuất hiện cách đây khoảng 250 triệu năm, trước khi những loài khủng long đầu tiên ra đời. Chúng có hình dáng rất giống cá heo.
Từ thứ Bảy, ngày 2 tháng 8 đến Chủ nhật, ngày 31 tháng 8 năm 2025, một triển lãm đặc biệt đã được tổ chức để kỷ niệm việc phát hiện hóa thạch ngư long đầu tiên ở miền Tây Nhật Bản trong số các hóa thạch được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa.
Chúng tôi đã tìm hiểu về khối đá chứa hóa thạch ngư long thật đang được trưng bày và quá trình phát hiện hóa thạch này. Sau đây là bài tường thuật.
Nội dung trong bài được cập nhật theo thông tin tại thời điểm đăng bài vào tháng 10 năm 2025. Thông tin hiện tại có thể đã thay đổi, mong bạn thông cảm.
Giới thiệu phòng trưng bày hóa thạch tại Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa
Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa khai trương năm 1953 với tư cách là bảo tàng mỹ thuật cấp thị trấn đầu tiên của tỉnh Okayama, nhằm tưởng nhớ họa sĩ tranh sơn dầu Kojima Torajiro, người sinh ra ở thị trấn Nariwa. Từ đó đến nay, ngoài triển lãm thường trực, bảo tàng còn tổ chức nhiều triển lãm chuyên đề.
Tòa nhà hiện nay là công trình thứ ba, được xây mới vào năm 1994 theo thiết kế của kiến trúc sư nổi tiếng thế giới Ando Tadao. Tòa nhà hiện đại với bê tông trần, đặc trưng trong kiến trúc của ông Ando, trông như một tác phẩm nghệ thuật từ cả bên trong lẫn bên ngoài.
“Phòng trưng bày hóa thạch” nằm ở một góc tầng hai của bảo tàng, trưng bày nhiều hóa thạch, chủ yếu là hóa thạch thực vật được tìm thấy ở khu vực lân cận.
Bảo tàng mỹ thuật và trưng bày hóa thạch.
Lý do tạo nên sự kết hợp có phần kỳ lạ này nằm ở địa tầng của khu vực Nariwa.
Khắp khu vực Nariwa có địa tầng hình thành cách đây khoảng 230 triệu năm. Hóa thạch thực vật được tìm thấy trong địa tầng này, vì vậy nơi đây đã là khu vực có nhiều hoạt động nghiên cứu học thuật từ thời Minh Trị đến nay.
Vì những lý do đó, bảo tàng đã trưng bày hóa thạch từ khi khai trương (năm 1953), nhằm lưu giữ và sưu tầm di sản thiên nhiên của địa phương.
Ngư long là gì?
Ngư long, hóa thạch vừa được phát hiện lần đầu tiên ở miền Tây Nhật Bản, là sinh vật như thế nào?
Ngư long được cho là một loài bò sát xuất hiện trên Trái Đất vào kỷ Tam Điệp, thuộc Đại Trung Sinh, cách đây khoảng 250 triệu năm. Chúng có ngoại hình rất giống cá heo.
Do tên gọi khá giống nhau nên ngư long thường bị nhầm với khủng long, nhưng đây là những sinh vật hoàn toàn khác nhau. Đại Trung Sinh là thời kỳ xuất hiện các loài bò sát thích nghi với đời sống dưới biển, và ngư long là một trong số đó.
Giới thiệu nội dung trưng bày
Triển lãm đặc biệt lần này được tổ chức tại một góc ngay lối vào phòng trưng bày hóa thạch.
Tại triển lãm, bên cạnh khối đá chứa hóa thạch ngư long, các bảng thông tin và mô hình cũng được sử dụng để giải thích dễ hiểu về ngư long và ý nghĩa của phát hiện lần này.
Đây là khối đá chứa hóa thạch ngư long thật được trưng bày.
Để lấy hóa thạch ra, trước tiên người ta loại bỏ những phần không cần thiết, sau đó gọt dần bề mặt để làm lộ hóa thạch từng chút một. Bức ảnh được chụp khi công việc đang tiến hành; những đường trắng nhỏ li ti trên bề mặt là dấu vết của dụng cụ dùng để gọt đá.
Một vị khách địa phương đến xem triển lãm trong lúc chúng tôi tác nghiệp cho biết: “Hóa thạch được tìm thấy ngay trên ngọn đồi phía sau nhà”. Qua đó có thể thấy khu vực Nariwa rất phong phú hóa thạch.
Ngoài ra, triển lãm còn có mô hình được chế tạo bằng máy in 3D dựa trên dữ liệu chụp CT X-quang khối đá. Bên cạnh đó còn có phần trưng bày so sánh với xương cá heo, loài có hình dáng rất giống ngư long. Những điểm khác biệt giữa ngư long và động vật có vú sống dưới biển được trình bày dễ hiểu, rất hữu ích.
Phỏng vấn: Nhân dịp phát hiện hóa thạch ngư long
Chúng tôi đã trò chuyện với Ikari Kyoko, cán bộ phụ trách hóa thạch tại Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa, về triển lãm chuyên đề lần này và quá trình phát hiện hóa thạch ngư long.
Xin bà cho biết quá trình dẫn đến việc phát hiện hóa thạch ngư long.
Ikari (lược bỏ kính ngữ)
Cách đây hai năm, vào mùa hè năm 2023, Giáo sư Kato của Đại học Khoa học và Nghệ thuật Kurashiki (hiện công tác tại Đại học Khoa học Okayama) cùng nhà nghiên cứu Yukawa của Bảo tàng Khủng long tỉnh Fukui đã dẫn sinh viên đến tham quan bảo tàng chúng tôi.
Trong lúc xem nhiều loại hóa thạch được trưng bày trong bảo tàng, Giáo sư Kato đã phát hiện ra điều gì đó.
Ông nói: “Ơ? Đây chẳng phải là xương sao?”. Tôi và nhà nghiên cứu Yukawa kiểm tra ngay tại chỗ và xác nhận đó là xương. Sau đó, khi kiểm tra xương, chúng tôi xác định đó là hóa thạch ngư long.
Xin bà cho biết ý nghĩa của phát hiện lần này.
Ikari
Trước đây, hóa thạch ngư long chỉ được phát hiện một lần ở Nhật Bản, tại thị trấn Minamisanriku, tỉnh Miyagi.
Phát hiện ở Nariwa là lần thứ hai ở Nhật Bản và lần đầu tiên ở miền Tây Nhật Bản, có giá trị học thuật rất lớn.
Dù niên đại hóa thạch khác nhau, hóa thạch ngư long cũng được phát hiện ở tỉnh Chiba vào cùng thời kỳ với phát hiện ở Nariwa, nên cả hai đều được tính là phát hiện thứ hai.
Hóa thạch ngư long được phát hiện ở Nariwa có niên đại thuộc kỷ Norian, cuối kỷ Tam Điệp (khoảng 220 triệu năm trước). Đây là lần đầu tiên hóa thạch ngư long thuộc thời kỳ này được phát hiện ở Nhật Bản.
Trong suốt thời gian dài của Đại Trung Sinh, ngư long có rất nhiều loài đa dạng. Vì vậy, dù hóa thạch ngư long được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới, hóa thạch ngư long thuộc kỷ Tam Điệp muộn tương đối hiếm.
Dù đã được phát hiện, nhiều hóa thạch chỉ còn lại từng mảnh rời rạc, nên cũng có nhiều loài ngư long mà chúng ta chưa nắm được toàn cảnh.
Vì vậy, tôi cho rằng phát hiện lần này cũng rất quan trọng trong việc làm sáng tỏ quá trình tiến hóa của ngư long.
Sau khi được trưng bày, tôi nghe nói hóa thạch ngư long sẽ được đưa đến tỉnh Fukui để nghiên cứu. Ở tỉnh Fukui, các anh chị đang thực hiện những công việc gì?
Ikari
Tại tỉnh Fukui, công việc chủ yếu là phân tích bằng phương pháp kiểm tra không phá hủy, sử dụng chụp cắt lớp vi tính X-quang (CT).
Chúng tôi nhận thấy khối đá chứa hóa thạch này rất cứng, nên khó có thể đục bỏ đá để lấy riêng hóa thạch ra. Vì vậy, chúng tôi dùng CT X-quang để chụp hóa thạch bên trong khối đá và thu thập dữ liệu chi tiết về hóa thạch (xương).
Trước đây, chúng tôi cũng đã tiến hành kiểm tra không phá hủy bằng CT X-quang, nhưng từ nay muốn thu thập thông tin chi tiết hơn nữa.
Xin hãy chia sẻ về những kế hoạch sắp tới.
Ikari
Thông qua các phân tích bằng CT X-quang đã đề cập ở trên, chúng tôi sẽ tiếp tục tích lũy thông tin mới và tổng hợp thành các bài báo khoa học. Tôi nghĩ trong quá trình đó cũng sẽ có thêm những phát hiện mới.
Chúng tôi dự định sẽ lần lượt công bố những kết quả này với mọi người, mong các bạn tiếp tục theo dõi những diễn biến sắp tới.
Lời của tác giả
Qua chuyến tìm hiểu lần này, chúng tôi đã hiểu rõ rằng khu vực Nariwa từ xưa vốn là nơi thường tìm thấy hóa thạch, và hóa thạch ngư long được phát hiện nhờ nhiều sự tình cờ trùng hợp.
Nghĩ đến việc trong các tầng địa chất ở Nariwa có lẽ vẫn còn rất nhiều hóa thạch của những sinh vật cổ đại chưa được biết đến, thật khiến người ta thấy đầy sức hấp dẫn.
Sau khi kết thúc trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa, hóa thạch ngư long còn được trưng bày đặc biệt tại Bảo tàng Khủng long, Đại học Khoa học Okayama từ ngày 13 đến 27 tháng 9 năm 2025.
Hãy tiếp tục chú ý theo dõi những phát hiện sẽ được hé lộ qua các nghiên cứu trong tương lai.
Triển lãm đặc biệt “Hóa thạch ngư long”, loài bò sát biển thời đại khủng long (diễn ra từ ngày 2 đến 31 tháng 8 năm 2025) – Thông tin cơ bản
| Tên | Triển lãm đặc biệt “Hóa thạch ngư long”, loài bò sát biển thời đại khủng long (diễn ra từ ngày 2 đến 31 tháng 8 năm 2025) |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Thứ Bảy, ngày 2 tháng 8 – Chủ nhật, ngày 31 tháng 8 năm 2025 9:30 sáng – 5:00 chiều |
| Địa điểm | 1068-3 Shimohara, Nariwa-cho, Thành phố Takahashi, tỉnh Okayama |
| Chi phí tham gia (đã bao gồm thuế) | Phí vào cửa khác nhau tùy theo triển lãm. Vui lòng xem thông tin triển lãm hiện tại để biết chi tiết. |
| Trang web | Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang này
