Phỏng vấn Hyodo Momoka
Hyodo Momoka, giảng viên đồng thời là nghệ sĩ Jomon, đã chia sẻ với chúng tôi về những điều như cơ duyên đến với việc làm gốm Jomon.
Cơ duyên nào đã đưa chị Hyodo đến với gốm Jomon vậy?
Hyodo (bỏ kính ngữ)
Khi tôi học lớp 8, tôi được rủ đi cùng mẹ đến Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai ở Thành phố Niimi và tham gia lễ nung gốm ngoài trời Jomon. Lần đầu nhìn thấy gốm Jomon được nung, tôi chỉ nghĩ "ồ, vậy à" chứ chưa thấy hứng thú lắm.
Nhưng khi xem tác phẩm của nghệ sĩ tạo hình Jomon Ifurai (người sau này trở thành thầy của chị Hyodo) được trưng bày trong bảo tàng, tôi có cảm giác cơ thể nóng bừng lên. Tôi đã bị chinh phục hoàn toàn.
Tuy vậy, lúc đó tôi vẫn chưa đến mức bắt đầu làm gốm Jomon.
Vậy là sau đó chị lại có một cơ duyên khác để gặp gốm Jomon nhỉ?
Hyodo
Vào mùa hè năm 2019, tôi tham gia buổi tọa đàm và lớp gốm (gốm Jomon) tại Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai. Khi ấy, thầy Ifurai nói với tôi: "Nên tiếp tục khi đôi tay còn nhớ cách làm gốm", và tôi đã tham gia lại một tuần sau đó. Từ đó đến nay tôi đã theo đuổi khoảng 5 năm.
Với những người đến gặp thầy Ifurai vì muốn tìm hiểu về thời đại Jomon, thầy cũng thường gợi ý: "Trước tiên, hãy thử làm gốm Jomon xem sao."
Khi làm gốm Jomon, bạn không chỉ học được kỹ thuật mà còn có cảm giác như đang kết nối với tâm hồn người Jomon, từ đó hiểu sâu hơn về thời đại này. Kết quả là những người được gợi ý như vậy cũng tiếp tục làm gốm Jomon.
Chị không chỉ chú trọng kỹ thuật làm gốm Jomon mà còn coi trọng cả tâm hồn nhỉ.
Hyodo
Những món gốm Jomon trưng bày ở bên trái địa điểm tổ chức "Mizushima Park Management Lab." chủ yếu là các bản mô phỏng những món gốm đã được khai quật.
Bạn nhìn sẽ thấy ngay, dù gọi chung là thời đại Jomon nhưng đây là thời kỳ kéo dài hơn một vạn năm, nên đặc điểm và hình dáng ở mỗi thời kỳ rất khác nhau. Ngay cả hình dáng, hoa văn và độ dày của gốm cũng khác nhau.
Khi quan sát tận nơi các tác phẩm tại Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai và tái hiện trung thực từng hình dáng, hoa văn, đôi khi tôi cảm nhận được tâm tư của người Jomon đã làm ra món gốm này.
- Nét vẽ này được gửi gắm lời cầu nguyện như thế nào nhỉ?
- Không hiểu sao hoa văn kia lại khiến mình rung động
- Để tạo ra góc cạnh và hình dáng của chiếc gốm này, hẳn họ đã phải dày công sáng tạo như vậy
Qua việc mô phỏng, đôi khi tôi cảm nhận được chiều sâu trong cách thể hiện của những người phụ nữ làm gốm thời Jomon.
Vậy gốm Jomon ban đầu được làm ra để làm gì?
Hyodo
Mục đích sử dụng của gốm Jomon là làm đồ dùng để nấu nướng.
Gốm Jomon được làm bằng kỹ thuật xếp các cuộn đất sét thành vòng chồng lên nhau. Người mới làm thường bị sập trong quá trình tạo hình.
Trong số các tác phẩm trưng bày có một chiếc gốm với 6 phần nhô lên rất đặc biệt, đây là sáng tác của chị Hyodo phải không?
Hyodo
Tác phẩm này không phải sáng tác hay mô phỏng mà là chế tác tái hiện. Tôi hình dung toàn bộ món gốm dựa trên những mảnh vỡ thật được khai quật để làm ra nó.
Đặc biệt, chiếc gốm này có 6 phần nhô hình vuông rỗng bên trong và khá dày, nên tôi đã vừa thử vừa sửa để tái hiện cách làm sao cho kịp khi đất chưa khô.
Nhờ kinh nghiệm đối diện với rất nhiều tác phẩm từ trước đến nay, tôi nghĩ mình cũng đã tái hiện được cả quá trình chế tác.
Việc gặp thầy Ifurai, người chị theo học, hẳn có ý nghĩa rất lớn nhỉ.
Hyodo
Năm 2024, thầy Ifurai 77 tuổi. Thầy làm gốm Jomon từ khi còn trẻ, và năm 1986 (năm Showa 61), để tìm kiếm "tâm hồn Jomon", thầy đã cùng gia đình chuyển từ tỉnh Chiba lên Hokkaido.
Ở Hokkaido, thầy dựng nhà hố (tateana) trên vùng đất hoang để làm xưởng và cả gia đình sống tự cung tự cấp theo lối sống Jomon. Vì nhà hố được đào xuống đất nên tầm nhìn sinh hoạt ngang với mặt đất. Qua cuộc sống ấy, thầy cảm nhận rằng mọi sinh mệnh đều được sinh ra từ đất, bình đẳng và có giá trị như nhau.
Sau đó, thầy tìm địa điểm xây bảo tàng trên khắp cả nước, và cuối cùng chọn một địa điểm ở Thành phố Niimi (nay là Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai) trong số nhiều lựa chọn. Tôi thấy thật phi thường khi thầy vừa sống theo lối sống thời Jomon vừa làm gốm Jomon, lại còn làm được điều đó cùng với gia đình đã cùng chuyển đến.
Hiện nay, tôi còn tham gia lớp gốm vào thứ Tư và Chủ nhật của tuần thứ 2 và thứ 3 hằng tháng với vai trò hướng dẫn viên gốm của Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai.
Cuối cùng, chị có thể chia sẻ sức hút của gốm Jomon đối với chị không?
Hyodo
Khi làm gốm Jomon, tôi có cảm giác đôi tay tự nhiên cử động nhẹ nhàng, như đang hòa làm một với món gốm, nên có thể đắm chìm vào việc chế tác.
Ngoài gốm Jomon, tôi còn bị cuốn hút bởi tâm hồn Jomon.
Đó là cách nghĩ căn bản của con người: "gốm Jomon là chiếc bình của sự sống, thể hiện lòng yêu thương và sự kính trọng của người phụ nữ thời Jomon dành cho muôn vật".
Trong mọi công đoạn làm gốm Jomon giữa thiên nhiên, tôi cảm nhận được tâm hồn mình ngày càng phong phú hơn.
Lời của tác giả
Khi nhắc đến thời đại Jomon, người viết chỉ biết mỗi "gốm hình ngọn lửa (kaen-gata doki)" đã học trong giờ học khi tham gia.
Qua việc tham gia "Workshop làm chuông đất và mặt nạ đất sét Jomon", tôi đã biết được những điều sau:
- Suốt hơn một vạn năm, đó là thời đại hòa bình, không có chiến tranh
- Làm gốm Jomon là vai trò của phụ nữ và là một nghi lễ nuôi dưỡng mọi sự sống, v.v.
Dù workshop kéo dài khoảng 3 tiếng, nhờ có những người tham gia tuyệt vời, tôi đã vừa giao lưu vui vẻ vừa làm chuông đất Jomon.
Tôi cũng dự định tham gia tiếp lễ nung gốm ngoài trời (dự kiến ngày 28 tháng 4 năm 2024) tại Bảo tàng Nghệ thuật Ifurai, được tổ chức mỗi năm hai lần.
Từ việc thưởng thức, chế tác gốm Jomon đến học về tâm hồn Jomon, mời bạn hãy thử tham gia salon Jomon này.
Workshop "làm chuông đất và mặt nạ đất sét Jomon" được tổ chức định kỳ, nhưng vì khó nhận nhiều người cùng lúc nên chúng tôi khuyên bạn nên đặt chỗ sớm.
Việc tuyển người tham gia được thực hiện định kỳ trên Instagram của chị Hyodo và các kênh khác.
Thông tin cơ bản về Workshop làm chuông đất và mặt nạ đất sét Jomon
| Tên | Workshop làm chuông đất và mặt nạ đất sét Jomon |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Tổ chức định kỳ hằng tháng Vui lòng đăng ký qua tin nhắn Instagram của chị Hyodo hoặc liên hệ kamomo821@gmail.com ※Chi tiết vui lòng xem trên Instagram của chị Hyodo và các kênh khác. |
| Địa điểm | 10-8 Mizushima Tokiwacho, Thành phố Kurashiki |
| Chi phí tham gia (đã gồm thuế) | Workshop làm chuông đất và mặt nạ đất sét Jomon 4,500 yên Buổi nói chuyện về Jomon 1,000 yên |
| Trang chủ | Instagram của chị Hyodo |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa, hệ thống sẽ tìm trong các bài viết của trang web này
