Phỏng vấn Makihara Satomi, đại diện Dự án Phục hưng Kawabe Aruku
Chúng tôi đã phỏng vấn Makihara Satomi, người bắt đầu nấu ăn phát miễn phí ngay sau trận mưa lớn tháng 7 năm 2018 và tiếp tục tạo dựng nơi gặp gỡ cho cư dân địa phương.
Hành trình của Dự án Phục hưng Kawabe Aruku
Dự án Phục hưng Kawabe Aruku ra đời như thế nào?
Makihara (lược bỏ kính ngữ)
Trận mưa lớn tháng 7 năm 2018 khiến gần như toàn bộ nhà cửa ở khu Kawabe, Mabi, nơi tôi sống, bị ngập; trường tiểu học và phân hiệu nhà văn hóa cộng đồng cũng bị ảnh hưởng.
Khi hỗ trợ công khó tiếp cận, nhiều cư dân vừa nghĩ rằng “mình không thể sống ở nơi khác” và “chỉ còn cách quay về”, vừa lo lắng rằng “liệu có ai quay về không”.
Trước những lời chia sẻ ấy, tôi cảm thấy “cần có một nơi để mọi người tụ họp”, nên với sự giúp sức của các tình nguyện viên, chúng tôi bắt đầu nấu ăn phát miễn phí tại Trường Tiểu học Kawabe từ cuối tháng 8.
Nhiều người đã chuyển đến nhà ở tạm, Kawabe gần như không còn ai, nhưng đến ngày thứ ba phát cơm, khoảng 300 người đã tụ tập. Nhìn mọi người thưởng thức bữa ăn và trò chuyện, tôi nhận ra rằng “quả nhiên, một nơi như thế này là rất cần thiết”.
Dù vậy, việc duy trì nấu ăn phát miễn phí trong thời gian dài rất khó, nên tôi nhận thấy cần có một nơi hoạt động tự chủ và thành lập “Dự án Phục hưng Kawabe Aruku”. Những thành viên đầu tiên là những người đã hỏi tôi “Có cần giúp gì không?” khi tôi một mình lo liệu việc tổ chức nấu ăn phát miễn phí.
Ban đầu, chị đã bắt tay vào việc gì?
Makihara
Năm 2018, tôi đã sống ở Mabi được 10 năm.
Việc đầu tiên tôi làm là lập nhóm LINE “Hội mọi người khu Kawabe”. Một người bạn liên lạc nói muốn gửi đồ tiếp tế. Vì lúc đó tôi đang sống ổn định tại nơi sơ tán, tôi cảm thấy “cần có cách để đồ tiếp tế đến được với những người thực sự cần”.
Tận dụng kinh nghiệm từng làm chủ tịch hội phụ huynh, tôi mời các phụ huynh vào nhóm LINE và bắt đầu chia sẻ “hiện giờ cần gì”. Ngay trong ngày đầu đã có 100 người tham gia, cuối cùng con số tăng lên 600 người.
Từ trước, tôi đã tham gia Hội đồng Thúc đẩy Phát triển Cộng đồng Khu Kawabe nên không ngại các hoạt động địa phương.
Việc mọi người biết mặt và tên tôi cũng hỗ trợ cho hoạt động, giúp tôi có thêm động lực bắt đầu công cuộc tái thiết cộng đồng.
Việc sử dụng mạng xã hội cũng rất hiệu quả. Tôi cảm thấy mình đã đóng góp được nhiều trong việc truyền tải thông tin, chẳng hạn như phát đi lời kêu cứu và làm việc với truyền thông.
Tôi cũng rất biết ơn vì người dân địa phương đã hiểu và ủng hộ nguyên tắc tình nguyện “ai làm được gì thì cố gắng làm điều đó trong khả năng của mình”.
Các hoạt động được triển khai như thế nào?
Makihara
Mỗi tháng một lần, chúng tôi tổ chức buổi họp kéo dài 2–3 tiếng. Dù tên tổ chức có từ “phục hưng”, chúng tôi vẫn luôn thảo luận những vấn đề như “phục hưng kéo dài đến khi nào” và “mọi người có thực sự cần hoạt động này không”.
Các thành viên đã động viên và giúp tôi thực hiện những ý tưởng do mình đề xuất, như sổ tay phòng chống thiên tai dành cho cha mẹ và con cái, hay khóa đào tạo thủ lĩnh phòng chống thiên tai trẻ em.
Tôi từng nghe một giáo viên trung học cơ sở nói: “Trẻ em ngày nay chỉ tiếp nhận những thông tin mà chúng quan tâm”.
Ảnh hưởng của mạng xã hội khiến mọi người có thể “không biết những điều mình không muốn biết”. Vì vậy, tôi cảm thấy việc truyền tải kiến thức phòng chống thiên tai và cách chuẩn bị ngày càng quan trọng.
Cảm giác an tâm khi có nơi để gặp gỡ
Tôi được biết chị rất coi trọng việc tạo dựng nơi để mọi người gặp gỡ.
Makihara
Một hoạt động gặp gỡ khiến tôi nhớ nhất là “buổi làm đồ thủ công nhỏ”. Các thành viên khéo tay chuẩn bị bộ dụng cụ phù hợp với từng mùa, còn người tham gia vừa làm đồ thủ công vừa trò chuyện vui vẻ.
Thật ra, suốt hai năm đầu tiên, không có ai tham gia buổi này.
Dù vậy, chúng tôi vẫn tiếp tục chuẩn bị, rồi dần dần số người tham gia tăng lên. Giờ đây, mọi người cùng ăn cơm hộp trong buổi tiệc tất niên cuối năm, hoặc thư thả bên nhau trong những ngày “hôm nay không làm đồ thủ công mà chỉ ăn uống”. Nơi đây đã trở thành một không gian tự do và ấm áp.
Một phụ nữ lớn tuổi lần đầu tham gia buổi làm đồ thủ công đã rưng rưng nói: “Tôi thật sự mừng vì có nơi này”. Điều đó giúp tôi một lần nữa nhận ra hoạt động của chúng tôi đã trở thành niềm vui sống của người tham gia.
Dần dần cũng có người chia sẻ về những gì họ trải qua trong thảm họa. Tôi cảm thấy việc chăm sóc tinh thần diễn ra tự nhiên chính là nhờ mối quan hệ tin cậy đã được vun đắp.
Trong thời gian dịch COVID-19, có người dân địa phương nói với chúng tôi: “Thấy văn phòng tắt đèn buồn lắm”. Đáp lại lời ấy, các thành viên thay phiên bật đèn văn phòng và nói: “Nếu muốn thì cứ ghé chơi nhé”. Đôi khi mọi người còn uống trà bên ngoài văn phòng.
Bản thân tôi cũng ngạc nhiên và vui mừng khi nhận ra rằng chỉ cần đèn sáng, có người ở đó là đã tạo nên cảm giác an tâm.
Trong quá trình hoạt động, có điều gì khiến chị vui nhất không?
Makihara
Điều khiến tôi vui nhất là có người đến sinh hoạt tại trung tâm cộng đồng nói rằng: “Tôi mừng vì mình là cư dân Kawabe”. Ngay sau thảm họa, mục tiêu của tôi là biến Kawabe thành nơi mọi người cảm thấy vui vì đã quay về, và đến giờ tôi vẫn giữ nguyên mong muốn ấy.
Có người dân không hẳn muốn quay về, cũng có người vẫn lo lắng mỗi khi mưa lớn. Dù vậy, được nghe họ nói “Tôi thấy ở đây thật tốt” là nguồn động viên lớn nhất đối với tôi.
Để tiếp tục bước đi trong thời gian tới
Trong quá trình duy trì hoạt động, chị có gặp khó khăn gì không?
Makihara
Thách thức trong thời gian tới là làm sao xây dựng mối liên kết với những cư dân chưa từng trải qua thảm họa.
Số hộ gia đình ở khu Kawabe đã vượt mức trước thảm họa, nhưng vẫn còn những khu đất trống và nơi phủ bạt chống cỏ dại; không phải tất cả cư dân cũ đều quay về. Mặt khác, số người mới chuyển đến cũng tăng lên.
Để cùng chung sống, điều quan trọng là làm sao kết nối mọi người với nhau, cùng coi thảm họa xảy ra tại địa phương này là chuyện của chính mình.
Tôi hy vọng hoạt động của Aruku có thể giúp kết nối mọi người.
Khó khăn về tài chính cũng vẫn còn. Các khoản trợ cấp yêu cầu hoạt động phải mang lại lợi ích công cộng, nên đôi khi chúng tôi bị từ chối với lý do “chỉ hoạt động trong khu Kawabe thì phạm vi quá hẹp”. Chúng tôi cũng cần tìm cách in thêm sách tranh và tài liệu.
Thành thật mà nói, duy trì văn phòng cũng tốn kém.
Chúng tôi từng đề xuất “bàn giao tòa nhà để tập trung vào hoạt động”, nhưng vì đã trải nghiệm việc có một nơi sáng đèn mang lại cảm giác an tâm lớn lao trong thời gian dịch COVID-19, tôi muốn cố gắng duy trì nơi này hết sức có thể.
Năm nào chị cũng tổ chức nhiều hoạt động. Nghe nói năm nay chị đã làm sách tranh?
Makihara
Tôi quyết định làm sách tranh vì nhận ra rằng “để truyền tải kiến thức phòng chống thiên tai, điều quan trọng là mọi người có thể hình dung sự việc chân thực đến mức nào”.
Khi làm việc tại trường mẫu giáo, tôi từng tham gia các buổi diễn tập sơ tán và dặn trẻ rằng “đã sơ tán rồi thì không được quay về nhà”. Thế nhưng, chính tôi đã hai lần quay về nhà trong lúc xảy ra thảm họa.
Tôi đã rơi vào thiên kiến bình thường hóa, nghĩ rằng “mình sẽ ổn thôi”.
Với mong muốn truyền đạt cho trẻ em ý nghĩa của việc cần làm gì khi xảy ra thảm họa và vì sao không được quay về nhà, tôi đã sáng tác một cuốn sách tranh dựa trên trải nghiệm thực tế ở Mabi, gần như hoàn toàn là chuyện có thật.
Mong muốn có thêm nhiều người đọc, hiện chúng tôi cũng trao sách làm quà tri ân cho những người ủng hộ chiến dịch gây quỹ cộng đồng.
Tôi sẽ rất vui nếu cuốn sách giúp người đọc hiểu sâu hơn và chạm đến trái tim họ.
Chị có thể chia sẻ dự định trong thời gian tới không?
Makihara
Đây không phải điều gì lớn lao để gọi là dự định, nhưng tôi mong nơi đây sẽ tiếp tục là chỗ để hiện thực hóa dù chỉ một phần mong muốn của mọi người đang tham gia hoạt động của Aruku.
Tôi nghĩ những việc cần làm chắc chắn nằm trong chính những người tham gia, còn vai trò của tôi là tạo ra môi trường để họ có thể biến những điều đó thành hiện thực.
Với các thành viên Aruku, hoạt động này cũng là niềm vui sống. Chừng nào những người ghé thăm còn nói “mong mọi người tiếp tục”, chúng tôi vẫn muốn duy trì hoạt động.
Khi nghe những lời như “Mãi đến vài năm sau, chúng tôi mới có thể kể về chuyện ngày ấy” từ nhóm làm đồ thủ công, tôi càng cảm nhận rõ rằng cần có một nơi để mọi người gặp gỡ.
Vì vậy, chúng tôi tổ chức những buổi gặp mặt nhỏ và các buổi học, lấy những chủ đề tự nhiên nảy sinh từ chuyện về nơi sơ tán, phòng chống thiên tai hay những cuộc trò chuyện hằng ngày làm khởi đầu. Tin rằng những hoạt động tích lũy theo thời gian sẽ dẫn đến những hoạt động mới, mọi người cùng lạc quan tiếp tục với mục tiêu “trước mắt là 10 năm”.
Tin rằng hoạt động của “Dự án phục hồi Kawabe Aruku” sẽ trở thành hình mẫu và lan tỏa đến các khu vực khác, chúng tôi muốn tiếp tục duy trì hoạt động, đồng thời không ngừng tìm tòi những cách làm mới.
Lời của tác giả
Dự án phục hồi Kawabe Aruku đã tạo ra nơi để người dân tụ họp ngay sau thảm họa mưa lớn.
Hoạt động bắt đầu từ việc nấu và phát đồ ăn miễn phí cùng nhóm LINE, sau 7 năm kể từ trận mưa lớn tháng 7 năm 2018, đã chuyển thành các buổi sinh hoạt cộng đồng và lớp học phòng chống thiên tai, nhưng đến nay vẫn tiếp tục.
Chị Makihara chia sẻ rằng, sau những trải nghiệm về thiên tai, điều quan trọng là suy nghĩ xem từ nay sẽ làm gì.
Qua buổi phỏng vấn, tôi cũng có dịp suy nghĩ lại về việc không quên những gì đã xảy ra vào năm 2018, cần làm gì khi thiên tai xảy ra và làm thế nào để xây dựng mối gắn kết với cộng đồng từ trước.
Dự án phục hồi Kawabe Aruku đang thực hiện gây quỹ cộng đồng đến ngày 13 tháng 7 năm 2025.
Tôi mong rằng tâm nguyện muốn truyền lại cho tương lai những điều học được từ trải nghiệm thảm họa mưa lớn sẽ đến được với càng nhiều người càng tốt.
Thông tin cơ bản về Dự án phục hồi Kawabe Aruku
| Tên tổ chức | Dự án phục hồi Kawabe Aruku |
|---|---|
| Người đại diện | Makihara Satomi |
| Năm thành lập | Tháng 10 năm 2018 |
| Địa chỉ | Phòng 103, Merubeyu, 123-1 Kawabe, Mabi, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Liên hệ | 080-5752-0111 |
| Trang web | Dự án phục hồi Kawabe Aruku |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang này
