Tác phẩm thời sinh viên mang tên “Khu vườn từ ái” đã giúp Kojima Torajiro được nhiều người biết đến.
Tuy nhiên, Kojima Torajiro thời sinh viên tự đánh giá bản thân rất khắt khe. Ông cũng có nhận xét tương tự về hai tác phẩm tiêu biểu cùng thời là “Cối xay nước ở làng quê” và “Đến trường”.
Thông thường, người sáng tác không ghi chép tỉ mỉ suy nghĩ và quá trình thực hiện tác phẩm, hoặc những ghi chép ấy hầu như không còn được lưu lại.
Thế nhưng, khi còn là sinh viên, Kojima Torajiro đã gửi rất nhiều thư báo cáo cho Ohara Magosaburo, người hỗ trợ ông với tư cách là sinh viên nhận trợ cấp học tập. Nhờ đó, chúng ta có thể tìm hiểu quá trình sáng tác của ông.
Sau đây là phần giới thiệu và giải thích các tác phẩm thông qua “những bức thư của Kojima Torajiro thời sinh viên”.
Thông tin được ghi trong bài là thông tin tại thời điểm bài viết đăng vào tháng 8 năm 2024. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã thay đổi.
Tổng quan về triển lãm đặc biệt “Những bức thư còn lưu lại trong gia đình Ohara — Thư từ Kojima Torajiro thời sinh viên” thuộc kỳ thứ 44 của Kurashiki Mirai K-juku
Kỳ thứ 44 của “Kurashiki Mirai K-juku” là một buổi hội thảo được tổ chức định kỳ tại “Ohara House Katalyzer”, diễn ra từ 1 giờ chiều thứ Bảy, ngày 13 tháng 7 năm 2024.
Đây là buổi thuyết giảng giải thích về “Triển lãm đặc biệt: Những bức thư còn lưu lại trong gia đình Ohara — Thư từ Kojima Torajiro thời sinh viên”, được tổ chức từ thứ Ba, ngày 9 tháng 7 đến Chủ nhật, ngày 4 tháng 8 năm 2024.
Diễn giả là ông Mizushima Hiroshi, giám tuyển của Quỹ công ích Yurinkai.
Buổi thuyết giảng kéo dài khoảng 1 giờ. Sau đó, mọi người cùng uống cà phê và giao lưu hỏi đáp trong không khí thân mật.
Nội dung buổi thuyết giảng gồm:
- Cuộc gặp gỡ với Kojima Torajiro
- Quá trình sáng tác “Cối xay nước ở làng quê”
- Quá trình sáng tác tác phẩm làm nên tên tuổi “Khu vườn từ ái”
- Quá trình sáng tác “Đến trường”
Cuộc gặp gỡ với Kojima Torajiro
Trong số những người có ảnh hưởng đến Kojima Torajiro, cuộc gặp gỡ với Ohara Magosaburo có thể nói là quan trọng nhất. Kojima Torajiro nhỏ hơn Ohara Magosaburo một tuổi, và hai người giữ mối giao hảo suốt đời.
Hai người gặp nhau khi Kojima Torajiro đang theo học tại Trường Mỹ thuật Tokyo (nay là Đại học Nghệ thuật Tokyo). Ông nộp đơn xin trợ cấp học tập và trở thành sinh viên nhận trợ cấp.
Ohara Magosaburo là một doanh nhân, đồng thời triển khai chế độ trợ cấp học tập.
Ngày 3 tháng 9 năm 1902, Torajiro nộp đơn xin trợ cấp học tập 6 yên mỗi tháng để trang trải học phí. Có lẽ đây là lần đầu ông gặp Ohara Magosaburo.
Sau khi được duyệt trợ cấp, ngày 8 tháng 10, Torajiro gửi thư xác nhận đã nhận tiền đến gia đình Ohara. Đây là bức thư đầu tiên của ông.
Nội dung thư rất đơn giản, đại khái chỉ là “Tôi đã nhận được tiền”. Tuy nhiên, khi mối quan hệ với Magosaburo ngày càng thân thiết, nội dung thư cũng dần phong phú hơn.
Quá trình sáng tác tác phẩm tiêu biểu “Cối xay nước ở làng quê”
Tác phẩm tiêu biểu “Cối xay nước ở làng quê” thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
“Cối xay nước ở làng quê” được trưng bày tại Triển lãm Công nghiệp tỉnh Tokyo tổ chức năm 1907.
Đúng như tên gọi, tác phẩm khắc họa một cối xay nước ở làng quê. Bố cục có một phụ nữ trẻ ngồi đối diện với người phụ nữ đang bế em bé.
Địa điểm được vẽ là sông Nariwa ở tỉnh Okayama, cũng là quê hương của Torajiro.
Trong thư, ông viết chi tiết về quyết định vẽ cối xay nước bên sông Nariwa và việc trở về quê. Một nhân vật thường xuyên xuất hiện trong những bức thư của Kojima Torajiro thời sinh viên là Kuroda Seiki.
Kuroda Seiki là thầy của Torajiro. Ông nhận xét, góp ý chỉnh sửa tác phẩm và khuyên Torajiro gửi tranh tham gia triển lãm.
Có thể tóm tắt ngắn gọn những nhận xét của Kuroda Seiki trong thư như sau:
- Tranh được vẽ chắc tay, không có gì đáng chê (đánh giá cao)
- Nên bỏ nhân vật ban đầu được vẽ trên bậc đá
- Đánh giá cao cách vẽ bàn tay của hai mẹ con
- Đánh giá cao nét thô mộc trên gương mặt người mẹ
- Đánh giá cao việc Torajiro thử sức với tranh chân dung
- Khuyên ông gửi tranh tham gia triển lãm năm sau (1907)
Khi xem tác phẩm thực tế, quả thật không thấy nhân vật nào trên bậc đá. Bạn cũng tò mò không biết nhân vật ấy trông như thế nào phải không?
Khi biết những điểm mà thầy của Torajiro đánh giá cao, ta xem tác phẩm và bất giác nghĩ “ra là vậy”. Điều đó thật thú vị.
Có vẻ Kuroda Seiki cũng đánh giá cao việc Torajiro thử sức với tranh chân dung, trong khi phần lớn các tác phẩm khác là tranh phong cảnh.
Torajiro không mấy quan tâm đến việc gửi tranh tham gia triển lãm, nhưng trong thư, ông bày tỏ niềm vui chân thành trước lời khen của Kuroda Seiki.
Vì tài sức không đủ nên việc sáng tác đã thất bại. Hoàn toàn thất bại. So với lý tưởng cao đẹp, tác phẩm thật đáng thương và tôi cho rằng nó chẳng có giá trị gì.
Tôi sẽ lập tức sửa lại tác phẩm theo lời thầy.
Trích lời giải thích từ thư Torajiro gửi Magosaburo ngày 5 tháng 10 năm 1906
Tuy nhiên, ông tự đánh giá tác phẩm rất thấp. Trong thư, ông viết những lời như “tài sức của mình không đủ”, “thất bại”, “không có giá trị”, cho thấy Kojima Torajiro luôn hướng đến những mục tiêu cao hơn.
Ông còn viết rằng sẽ lập tức sửa tranh theo lời thầy (tức những lời khuyên, giải thích hoặc chỉ dẫn). Ngoài ra, ông cũng báo cáo tỉ mỉ về những khó khăn khi tìm người mẫu lúc mới bắt đầu sáng tác và việc nhờ mua khung tranh khi hoàn thành tác phẩm.
Dù Torajiro trăn trở và cho rằng “Cối xay nước ở làng quê” là một thất bại, tác phẩm vẫn được đánh giá cao tại triển lãm.
Quá trình sáng tác tác phẩm làm nên tên tuổi “Khu vườn từ ái”
Tác phẩm làm nên tên tuổi “Khu vườn từ ái” thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Hoàng gia Sannomaru thuộc Hoàng cung.
Tác phẩm này cũng giành giải nhất tại Triển lãm Công nghiệp tỉnh Tokyo năm 1907. Hơn nữa, tác phẩm được Thiên hoàng Minh Trị mua lại, đồng thời khiến Ohara Magosaburo quyết định cho Torajiro sang châu Âu du học.
Sau đó, Kojima Torajiro đã sang châu Âu ba lần. Từ việc học hội họa, ông chuyển sang mua tranh, và tác phẩm này trở thành một dấu mốc quan trọng dẫn đến sự ra đời của “Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” sau này.
Bức tranh khắc họa cảnh trong một trại trẻ mồ côi: ánh nắng dịu nhẹ chiếu vào người phụ nữ đang chăm sóc một đứa trẻ bị bệnh và những đứa trẻ khác đang lo lắng dõi theo xung quanh.
Tác phẩm được sáng tác tại “Trại trẻ mồ côi Okayama”, trại trẻ mồ côi đầu tiên ở Nhật Bản. Người sáng lập là Ishii Juji.
Ishii Juji là một nhân vật đặc biệt quan trọng trong số những người có ảnh hưởng đến Torajiro. Con gái ông, Tomo, sau này trở thành vợ của Kojima Torajiro.
Quyết tâm sáng tác và lựa chọn đề tài
Trong những bức thư thời đó, Torajiro bày tỏ mục tiêu sáng tác tác phẩm để gửi tham gia triển lãm, đồng thời quyết tâm nỗ lực tạo ra một tác phẩm vượt qua “Cối xay nước ở làng quê” đã hoàn thành trước đó.
Torajiro đã trăn trở rất nhiều, cuối cùng quyết định tập trung vào những người yếu thế nhất, đó là “trẻ mồ côi”. Ý tưởng này bắt nguồn từ việc ông nhìn thấy trẻ mồ côi ở quê nhà Okayama và tại Ueno, Tokyo, nơi ông sống trong thời sinh viên.
Những chuyện phía sau khi bắt đầu sáng tác
Sau khi chọn “trẻ mồ côi” làm đề tài, Torajiro vẫn băn khoăn không biết nên vẽ ở trại trẻ mồ côi nào. Ông hỏi Magosaburo nên chọn Kamakura (tỉnh Kanagawa), Jomo (tỉnh Gunma) hay Okayama, rồi cuối cùng quyết định chọn Trại trẻ mồ côi Okayama.
Có vẻ Torajiro có thể hỏi Magosaburo bất cứ chuyện gì, kể cả chi phí sáng tác.
Dĩ nhiên, việc hỏi ý kiến về các khoản chi cần thiết là điều bình thường. Tuy vậy, ông vẫn ghi rõ trong thư từng khoản như địa điểm sáng tác (chi phí lưu trú), bố cục (chi phí người mẫu) và tiền mua họa cụ.
Thật đáng ngạc nhiên khi những thông tin về quá trình sáng tác được lưu lại sống động đến vậy.
Trước khi bắt đầu sáng tác, ông đã hình dung bố cục với 6–7 đứa trẻ. Qua câu viết “ngân sách cũng không đủ để trả tiền người mẫu”, có thể thấy ông đã gặp không ít khó khăn ngay từ khâu chuẩn bị.
Ngoài ra, trong thư có câu “Tôi xin dâng tác phẩm của mình cho Magosaburo”. Qua đó, tôi cảm nhận được niềm đam mê sáng tác, sự tin tưởng sâu sắc và tình cảm chân thành của ông dành cho Magosaburo.
Nỗi trăn trở trong quá trình sáng tác
Kojima Torajiro lưu trú tại Trại trẻ mồ côi Okayama và bắt tay vào sáng tác. Tuy nhiên, mọi việc không diễn ra như mong muốn, nên ông cũng gửi những bức thư than thở.
Nghe có vẻ như đang than thở, nhưng đây là lần đầu tôi sáng tác một tác phẩm như thế này. Mọi việc không diễn ra như ý, song tôi vẫn dốc hết sức mình để sáng tác.
Dù tự hứa sẽ không lặp lại thất bại hôm qua, ngày nào tôi cũng kết thúc trong thất bại.
Tuy vậy, tôi tin rằng chính những thất bại này là bậc thang dẫn đến thành công, đồng thời vô cùng đau buồn trước sự bất tài của bản thân.
Trích lời giải thích từ thư Torajiro gửi Magosaburo ngày 25 tháng 1 năm 1907
Đây là “tác phẩm đầu tiên Torajiro sáng tác với mục đích gửi tham gia triển lãm”. Trong thư, ông viết về nỗi trăn trở và sự bực bội, nhưng vẫn tiếp tục vẽ vì tin rằng thất bại sẽ dẫn đến thành công.
Một bức thư khác kể rằng trong thời gian ở trại trẻ mồ côi, các em hát thánh ca vào dịp Giáng sinh. Torajiro nghe từ tầng hai, xúc động đến rơi nước mắt. Qua đó, tôi cảm nhận được tình cảm ông dành cho các em và tính cách của ông.
Quan sát kỹ bức tranh, ta sẽ nhận ra hình ảnh Chúa Kitô được vẽ phía sau những đứa trẻ mồ côi. Qua tác phẩm và những bức thư, ta cũng biết được Ishii Juji và Ohara Magosaburo có mối liên hệ sâu sắc với Kitô giáo.
Những chuyện phía sau khi hoàn thành tác phẩm
Có vẻ có thể xác định thời điểm hoàn thành “Khu vườn từ ái” qua bức thư kể rằng Torajiro mang tác phẩm lên Tokyo và nhận được nhận xét của Kuroda Seiki.
So với “Cối xay nước ở làng quê”, tác phẩm này hầu như không cần chỉnh sửa. Nhận xét chỉ ở mức “nên làm sáng hơn một chút phần bên ngoài cửa sổ kính”.
Tuy nhiên, có vẻ như tác phẩm “Khu vườn tình thương” vướng phải vấn đề người đứng tên dự thi.
Ishii Juji đề nghị tác phẩm được gửi dự thi dưới tên Cô nhi viện Okayama. Kojima Torajiro đồng ý với ý kiến “nếu tác phẩm có ích thì đứng tên theo cách nào cũng được”, nhưng dường như Kuroda Seiki lại nghĩ khác.
Có vẻ ông khuyên nên dự thi dưới tên “Kojima Torajiro” vì Torajiro đã vất vả hoàn thành tác phẩm. Ông cũng nêu lý do rằng “nếu đoạt giải, tên Cô nhi viện Okayama cuối cùng sẽ được nhiều người biết đến”.
Có vẻ Kuroda Seiki tin chắc tác phẩm sẽ đoạt giải.
Qua những trao đổi này, tôi nhận ra Kuroda Seiki đánh giá tác phẩm rất cao.
Torajiro nhờ Ohara Magosaburo từ chối lời đề nghị của Ishii Juji.
Bản thân Torajiro không thể nào từ chối Cô nhi viện Okayama, nên dù biết việc này rất thất lễ, tôi mong Magosaburo có thể chuyển lời đến ông Ishii.
Xin ông hiểu rằng lời nhờ vả này không phải của riêng Torajiro, mà hoàn toàn là theo đề nghị của thầy Kuroda.
Hạn nộp tác phẩm đã cận kề, nên mong ông nhanh chóng liên lạc để từ chối Cô nhi viện Okayama.
Thầy Kuroda đã chỉ thị rằng tên đề tài tranh nên có nội dung liên quan đến Cô nhi viện Okayama.
Trích lời giải thích trong thư Torajiro gửi Magosaburo ngày 28 tháng 2 năm 1907
Việc có những trao đổi như vậy khi gửi dự thi tác phẩm “Khu vườn tình thương”, vốn nổi tiếng là tác phẩm làm nên tên tuổi của Kojima Torajiro, là chuyện chưa ai từng biết đến. Qua đó, tôi biết thêm một góc khuất quý giá về tác phẩm đã đưa ông đến thành công.
Tác phẩm được Thiên hoàng Meiji mua lại, nhưng tin này không đến tai Torajiro ngay lập tức. Có vẻ bản thân ông cũng không mấy quan tâm đến chuyện đó.
Trong buổi hội thảo, chúng tôi còn được giới thiệu số tiền mua lại tác phẩm.
Trong thư có viết: “Theo tin từ người quen, tác phẩm được định giá 350 yên, nhưng đó không phải tác phẩm của tôi nên cứ dùng làm tiền quyên góp”. Điều này cũng cho thấy Torajiro không câu nệ chuyện tiền bạc.
Ngoài ra, các tác phẩm và tác giả được ghi ở phía trên đều đã nổi tiếng vào thời điểm đó. Việc tên sinh viên Kojima Torajiro được xếp cùng danh sách hẳn là điều đáng kinh ngạc.
Nhờ tác phẩm này, Torajiro được Magosaburo cho phép sang châu Âu du học, mở đường cho việc sưu tầm tranh nước ngoài sau này.
Quá trình sáng tác tác phẩm tiêu biểu “Đến trường”
Tác phẩm tiêu biểu “Đến trường” thuộc sở hữu của Bảo tàng Nghệ thuật Nariwa. Ông vẽ tác phẩm này sau khi trở về Nariwa, ngay sau khi đoạt giải tại Triển lãm Công nghiệp Tokyo đã nhắc đến ở trên.
Chủ đề của tác phẩm được cho là “Vì những người yếu thế”, tranh vẽ hai cô gái đang đi học. Trong số các tác phẩm của Torajiro, đây là tác phẩm tôi thích nhất.
Trong thư viết khi bắt đầu sáng tác, ông cho biết mình đang vẽ cảnh hai cô gái tan học trở về nhà, trong tranh có một ông lão và một đứa trẻ, đồng thời ông chọn những người thuộc gia đình không mấy khá giả.
Ở đây có một điểm mâu thuẫn, phải không? Tên tranh là “Đến trường”, nhưng thư lại viết “tan học…”, vậy lẽ ra phải là “Tan trường”. Đây có vẻ là tư liệu quý giúp chúng ta hiểu được điểm mâu thuẫn này.
Ông lão và đứa trẻ được bỏ khỏi tranh theo đề xuất của Kuroda Seiki.
Tối qua, tôi đến thăm thầy Kuroda và mang tấm nishiki-mushiro đến. Thầy nhờ tôi chuyển lời cảm ơn chân thành.
〜Lược đoạn〜
Trong hai đứa trẻ, thầy nói đứa nhỏ hơn đội mũ trông thú vị. Thầy cho rằng bỏ ông lão và đứa trẻ đứng bên cạnh đi thì tổng thể sẽ hài hòa hơn.
〜Lược đoạn〜
Vì vậy, tôi sẽ bỏ ông lão và đứa trẻ, đồng thời chỉnh sửa đôi chút phần hậu cảnh.
Vào mùa này, không thể thấy ánh nắng hè gay gắt nên không thuận lợi. Dù sao đây vẫn là tác phẩm chưa hoàn thành, nên tôi nghĩ mình sẽ không thể hài lòng với nó.
Tôi nghĩ rằng dành thêm một mùa hè cho tác phẩm này thì bức tranh sẽ hoàn thành.
Trích một phần lời giải thích trong thư Torajiro gửi Magosaburo ngày 14 tháng 11 năm 1907
Thư có câu “thêm một mùa hè nữa…”, nhưng ngày ghi trên thư là 14 tháng 11 năm 1907. Tháng 1 năm sau, Torajiro lên đường sang Paris du học, nên có lẽ tác phẩm đã gần hoàn thành.
Trong những lá thư vào khoảng thời gian này, ông cũng viết về việc học ngoại ngữ để chuẩn bị du học.
Thư còn viết rằng các nhân vật “không mấy khá giả…”, nhưng nhìn vào bức tranh thực tế, tôi chỉ có thể nghĩ trang phục của cô gái thuộc về một gia đình khá giả.
Tôi nghĩ việc suy ngẫm về những điểm mâu thuẫn giữa thư từ lúc bắt đầu sáng tác và tác phẩm hoàn chỉnh cũng là một cách thưởng thức tác phẩm.
Có vẻ ông cũng vất vả tìm người mẫu cho đến khi hoàn thành tranh. Trong thư có viết: “Người mẫu nhỏ tuổi hơn nhất quyết không chịu đến” và “người mẫu còn lại hôm nay cũng nghỉ, mải chơi nên không đến”.
Qua buổi hội thảo lần này, tôi biết được Kojima Torajiro thường gặp khó khăn với người mẫu. Tôi nghĩ các họa sĩ ít nhiều đều phải đối mặt với những vấn đề như vậy.
Buổi hội thảo giúp tôi hiểu thêm nhiều điều về những vất vả và chuyện hậu trường của người sáng tác.
Sau khi buổi học kết thúc, tôi còn thấy khách du lịch nước ngoài tại quán cà phê sách nơi tổ chức sự kiện, qua đó cũng cảm nhận được sự quan tâm lớn dành cho Kurashiki.
Lời của tác giả
“Thư từ của sinh viên Kojima Torajiro” được trưng bày lần đầu tiên trong dịp này, và hầu hết thông tin trong đó vẫn chưa được biết đến.
Kojima Torajiro có cuộc đời ngắn ngủi chỉ 47 năm, nhưng qua nhiều lá thư, ông đã để lại cho chúng ta ngày nay những thông tin quý giá.
Nghe nói “nhiều lá thư” có vẻ hơi khó hiểu, nhưng Torajiro đúng là người hay viết thư.
Nhờ “Kojima Torajiro, người chăm viết thư”, trong buổi hội thảo lần này, chúng tôi đã có thể tìm hiểu một cách thú vị không chỉ những chi tiết về các tác phẩm tiêu biểu và tác phẩm làm nên tên tuổi của ông, mà còn cả bối cảnh thời đại, tính cách của Kojima Torajiro và chân dung những người xung quanh ông.
Có vẻ vẫn còn nhiều điều chưa được biết đến.
Bạn có muốn thử ghé thăm “Kurashiki Mirai K-juku”, chương trình được tổ chức tại Ohara House Katalyzer, nơi mang đến những cơ hội học hỏi như thế này không?
Buổi tiếp theo sẽ diễn ra vào thứ Bảy, ngày 24 tháng 8 năm 2024, với bài giảng của ông Hyota Echizenya.
Nội dung mỗi buổi học rất đa dạng và chương trình được tổ chức mỗi tháng một lần. Biết đâu bạn sẽ khám phá ra điều gì mới khi ghé thăm.
Sau khi tham dự buổi hội thảo lần này, tôi muốn đi xem lại các tác phẩm của Kojima Torajiro.
Bài viết về Ohara House Katalyzer
Thông tin cơ bản về Kurashiki Mirai K-juku lần thứ 44 “Những bức thư còn lưu lại trong gia đình Ohara” — Thư từ cậu sinh viên Kojima Torajiro
| Tên | Kurashiki Mirai K-juku lần thứ 44 “Những bức thư còn lưu lại trong gia đình Ohara” — Thư từ cậu sinh viên Kojima Torajiro |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Thứ Bảy, ngày 13 tháng 7 năm 2024, từ 1 giờ chiều |
| Địa điểm | 1-2-1 Chuo, Thành phố Kurashiki |
| Trang web | Ohara House Katalyzer |
Bạn muốn biết gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang này
Bảo tàng Nghệ thuật Ohara: Cối xay nước ở làng quê