【Diễn ra vào thứ Bảy 12/10 và Chủ nhật 13/10】Lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu ～ Cùng đến xem lễ hội sôi động với Shagiri, “âm nhạc tâm hồn” của người dân địa phương, và Danjiri được kéo lên con dốc dựng đứng

Bông lúa trên những cánh đồng ánh lên sắc vàng, còn các siêu thị bắt đầu bày bán gạo mới thu hoạch năm 2024, báo hiệu mùa thu hoạch bội thu đã đến.

Nghe nói nhiều đền thờ tổ chức lễ hội thường niên để tạ ơn các vị thần bảo hộ ruộng đồng vì mùa màng thu hoạch được. Quả thật, dạo gần đây đi quanh phố, tôi thường thấy những tờ thông báo ghi “Lễ hội thường niên tại đền thờ XX”.

Tại Đền thờ Ko Hachimangu, nằm trên vùng đất cao ở Kojima, Thành phố Kurashiki, lễ hội lớn thường niên được tổ chức vào Chủ nhật thứ hai của tháng 10 và ngày hôm trước. Trong lễ hội, các kiệu Danjiri diễu hành quanh khu vực theo điệu nhạc lễ Shagiri.

Tôi đã đến phỏng vấn vị thần chức của Đền thờ Ko Hachimangu và Hội bảo tồn Danjiri Konishi để tìm hiểu những điểm đáng xem tại lễ hội lớn thường niên của Đền thờ Ko Hachimangu, nơi Danjiri được lưu truyền từ cuối thời Edo.

Đền thờ Ko Hachimangu là gì?

Đền thờ Ko Hachimangu nằm ở Shimonomachi, Kojima, Thành phố Kurashiki. Từ xưa, đây là vị thần bảo hộ chung của các khu Kaminomachi, Shimonomachi, Tanokuchi và Karakoto thuộc Kojima, Thành phố Kurashiki, đồng thời là nơi người dân gửi gắm niềm tin.

Trong khuôn viên Đền thờ Ko Hachimangu có một cặp tượng sư tử bằng gỗ được dâng cúng, được công nhận là Tài sản văn hóa quan trọng do tỉnh Okayama chỉ định. Ngôi đền cũng được cho là gắn với truyền thuyết về cò. Ngày nay, nơi đây được người dân tôn kính như vị thần bảo hộ ngành công nghiệp, trừ tai ương, an toàn giao thông đường bộ, đường biển và đường hàng không, cũng như bảo hộ cho việc sinh nở thuận lợi.

Lễ hội lớn thường niên của Đền thờ Ko Hachimangu là gì?

Lễ hội lớn thường niên của Đền thờ Ko Hachimangu là lễ hội mùa thu của ngôi đền. Lễ hội gồm có:

• Lễ rước kiệu thần, trong đó thần thể được rước đi và về giữa Đền thờ Ko Hachimangu với nơi nghỉ chân của thần trong khu vực
• Lễ hội náo nhiệt với 19 kiệu Danjiri và Sendairoku diễu hành trong khu vực và khuôn viên Đền thờ Ko Hachimangu theo nhạc lễ (sau đây gọi là “Shagiri”)

Lễ hội được tổ chức trong hai ngày, vào Chủ nhật thứ hai của tháng 10 và ngày hôm trước. Năm 2024, lễ hội dự kiến diễn ra trong hai ngày 12 (thứ Bảy) và 13 tháng 10 (Chủ nhật).

Ngày đầu tiên, thứ Bảy 12, các kiệu Danjiri và Sendairoku sẽ diễu hành quanh khu phố của mình. Sang ngày thứ hai, Chủ nhật 13, lễ rước kiệu thần cùng các kiệu Danjiri và Sendairoku xuất phát từ từng khu vực sẽ khuấy động không khí trong khuôn viên đền từ sáng đến tối với tiếng nhạc Shagiri.

Vui lòng xem hình bên dưới để biết giờ dự kiến các đoàn rước kiệu thần, Danjiri và Sendairoku vào và rời khuôn viên đền trong ngày Chủ nhật 13.

Lễ rước kiệu thần

Lễ rước kiệu thần là nghi lễ được tổ chức vào Chủ nhật thứ hai của tháng 10 hằng năm.

Sau lễ xuất phát, kiệu thần mang thần thể khởi hành từ Đền thờ Ko Hachimangu lúc 8:20 sáng, đi qua khu vực tín đồ và cử hành nghi lễ tại nơi nghỉ chân của thần. Có hai nơi nghỉ chân: nếu đi vòng phía đông thì đoàn sẽ đến Karakoto, còn đi vòng phía tây thì đến Kaminomachi. Năm 2024, đoàn dự kiến đi theo tuyến phía tây đến Kaminomachi.

Danjiri và Sendairoku

Danjiri là loại kiệu cao 1.4–1.7 m, rộng 1.9–3.4 m ở mặt bên, chở những người chơi nhạc lễ Shagiri (trừ sáo). Người ta cho rằng Danjiri được đưa từ vùng Kansai đến khu vực Kojima vào cuối thời Edo, cùng với những con tàu Kitamaebune cập cảng.

Sendairoku của khu Kayakari được làm mới và phục hồi vào năm 1992. Kiệu cao 2.5 m, nặng khoảng 700 kg và được 40 người khiêng.

Trong ngày hội, khoảng 200–400 người ở mỗi khu vực sẽ dùng sức người kéo kiệu diễu hành quanh phố và vào khuôn viên Đền thờ Ko Hachimangu. Năm 2024, lễ hội có sự tham gia của 18 kiệu Danjiri và 1 kiệu Sendairoku.

Danjiri có hình dáng khác nhau tùy từng khu vực, đặc biệt là những hoa văn chạm khắc trên mái rất độc đáo. Các hình chạm khắc mang ý nghĩa may mắn như phượng hoàng, Ebisu và ba dấu phẩy xoáy thật ấn tượng, đừng bỏ lỡ nhé.

Shagiri

Nhạc lễ được trình diễn trong các lễ hội của Đền thờ Ko Hachimangu được gọi là “Shagiri”. Người ta cho rằng điệu nhạc này đã được trình diễn từ cuối thời Edo và nó cũng được công nhận là Tài sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng của tỉnh Okayama.

Có năm loại nhạc cụ được sử dụng:

1. Sáo shinobue
2. Trống thân dài
3. Trống shime-daiko
4. Chuông
5. Trống tsuzumi

Để âm sắc của sáo shinobue thống nhất khi biểu diễn, mỗi khu vực tự làm sáo thủ công theo mẫu sáo cổ được truyền lại.

Tùy theo động tác như di chuyển hay dừng lại, Shagiri sẽ được trình diễn với bảy khúc nhạc sau:

1. Nhạc lễ Dangire
2. Nhạc lễ Shigaraki và Hyogo
3. Nhạc lễ Gion
4. Oyaji (đoạn lên)
5. Nhạc lễ Kagura
6. Nhạc lễ đoạn xuống
7. Nhạc lễ Ohyariko

Shagiri không có bản nhạc, nên ở mỗi khu vực, điệu nhạc được truyền từ người lớn sang trẻ em chỉ bằng cách truyền miệng. Họ bắt đầu tập luyện cho lễ hội lớn thường niên vào khoảng tháng 6, khi mùa hè sắp đến.

Buổi tập của khu Konishi

Khi lễ hội lớn thường niên chỉ còn chưa đầy hai tuần, tôi đến khu Konishi để xem buổi tập.

Khu Konishi tập luyện ba ngày mỗi tuần, vào thứ Hai, thứ Năm và thứ Bảy. Hôm đó, mọi người đang tập Shagiri.

Ở khu Konishi, trẻ em từ tiểu học trở xuống chơi các nhạc cụ ngoại trừ sáo shinobue. Những người hướng dẫn là các cựu thành viên từng lớn lên ở khu Konishi. Người lớn hướng dẫn cũng cầm trên tay những chiếc sáo shinobue tự làm.

Mỗi năm, khoảng 130 người ở khu Konishi tham gia lễ hội lớn thường niên. Trong số đó có những người chỉ trở về từ tỉnh khác vào dịp lễ hội. Dù đã lâu không chơi Shagiri hay tham gia đoàn Danjiri, những người lớn lên trong khu vực vẫn nhớ bằng cơ thể cảm giác chơi nhạc và điều khiển kiệu.

Ông Kiyama thuộc Hội bảo tồn Danjiri khu Konishi, tay cầm sáo shinobue, nói:

“Điểm đặc biệt của khu Konishi là không khí thân tình như gia đình. Các khu nhà ở (nhà mới xây) ngày càng nhiều, nên số cư dân cũng tăng lên so với trước. Tôi mong những người mới chuyển đến sẽ xem lễ hội lớn thường niên năm nay và trở thành thành viên của đoàn Danjiri khu Konishi. Chúng tôi sẽ cố gắng để thể hiện tình đoàn kết của khu Konishi và thành quả tập luyện trong ngày hội.”

Ông chia sẻ như vậy.

Sau buổi phỏng vấn, tôi cũng xem kiệu Danjiri của khu Konishi.

Hôm đó, kiệu vẫn chưa được trang trí. Nghe nói trong ngày hội, họ sẽ trang hoàng Danjiri bằng cành sakaki và đèn chiếu sáng.

Phỏng vấn người phụ trách lễ hội tại Đền thờ Ko Hachimangu

Tôi đã trò chuyện với ông Komoto Masaki, thần chức của Đền thờ Ko Hachimangu, về những điểm đáng xem và cách tận hưởng lễ hội lớn thường niên của ngôi đền.

Tôi được biết lễ hội lớn thường niên của Đền thờ Ko Hachimangu là lễ hội đã được người dân địa phương yêu mến từ lâu.

Komoto (lược bỏ kính ngữ)

Theo ghi chép, lễ hội mùa thu ở Đền thờ Ko Hachimangu bắt đầu trở nên náo nhiệt với những chiếc Danjiri từ cuối thời Edo. Tuy nhiên, tôi nghe kể rằng phải từ thời Minh Trị trở đi, “Danjiri” và “Shagiri” mới trở thành những nét văn hóa khuấy động cả thị trấn như ngày nay. Bạn có biết thị trấn Shimotsui từng là một cảng ghé của những con tàu Kitamaebune không? Có vẻ như văn hóa “Danjiri” đã theo những con tàu Kitamaebune ấy từ vùng Kansai đến nơi này.

Vì diễn ra vào mùa thu nên nhiều người cho rằng đây là lễ hội mừng mùa màng bội thu, nhưng thực ra nguồn gốc của lễ hội vẫn chưa rõ. Tuy nhiên, “lễ hội thường niên” là lễ hội quan trọng nhất đối với một ngôi đền, được tổ chức nhất định vào mỗi năm. Ở Đền thờ Ko Hachimangu, phong tục cả khu vực cùng tổ chức lễ hội vào tháng 10 hằng năm vẫn được gìn giữ, vì vậy chúng tôi tiếp tục kế thừa truyền thống này.

Xin hãy cho biết những điểm nổi bật của lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu.

Komoto

Trước hết là số lượng Danjiri rất nhiều. Trong lễ hội thường niên của Đền thờ Ko Hachimangu, bạn có thể chiêm ngưỡng 18 chiếc Danjiri, 1 chiếc Chitosegaku và kiệu rước thần. Hình dáng và kích thước của Danjiri cũng như Chitosegaku khác nhau tùy từng khu vực, nên mong bạn hãy thưởng thức sự khác biệt ấy.

Ngoài ra, cảnh Danjiri, Chitosegaku và kiệu rước thần đi lên con dốc ở lối vào chính cũng vô cùng ấn tượng. Người ta nói rằng lối vào chính của Đền thờ Ko Hachimangu có độ dốc 16 độ. Với con dốc dựng đứng như vậy, hầu hết các đền thờ có lẽ sẽ xây bậc đá, nhưng Đền thờ Ko Hachimangu vẫn giữ lối dốc đất vì có phong tục để Danjiri, Chitosegaku và kiệu rước thần đi lên dốc trong lễ hội thường niên.

Tôi cũng mong bạn chú ý đến nhạc lễ. Nhạc lễ được lưu truyền tại Đền thờ Ko Hachimangu có tên là “Shagiri” và đã được công nhận là Di sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng của tỉnh Okayama. Điểm khác biệt lớn so với nhạc lễ Danjiri ở các vùng khác là có sử dụng sáo shinobue. Đây là loại sáo ngang làm bằng tre, tạo nên giai điệu vô cùng tinh tế.

Nhiều người sống quanh Đền thờ Ko Hachimangu đã nghe giai điệu Shagiri từ khi còn nhỏ. Khi lễ hội thường niên đến gần và giai điệu ấy vang lên, họ cảm thấy háo hức từ tận đáy lòng. Có thể nói, đó giống như “nhạc soul” vậy.

Đối với người dân địa phương, âm thanh ấy thấm sâu vào lòng, giúp họ một lần nữa cảm nhận bản sắc của mình và khẳng định “chúng tôi là người nơi đây”. Mong bạn cũng hãy thưởng thức âm sắc của Shagiri.

Điều gì làm nên sức hấp dẫn của lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu?

Komoto

Đó là nơi giao lưu giữa các thế hệ diễn ra sôi nổi.

“Shagiri” là giai điệu được truyền miệng, không có bản nhạc, nên được người lớn trong khu vực truyền lại cho trẻ em. Khu vực nào cũng muốn chiếc Danjiri của mình trông thật oai vệ, vì vậy người lớn rất chú trọng việc hướng dẫn.

Học sinh tiểu học chơi nhạc cụ gõ, còn người lớn có kỹ năng thì thổi sáo shinobue. Nhiều người lớn và trẻ em khác cùng kéo Danjiri. Mỗi người đảm nhận vai trò của mình để hoàn thành một chiếc Danjiri, nhờ đó người lớn cũng xem trẻ em là đồng đội và tinh thần hợp tác được hình thành.

Vì là đồng đội nên đôi khi việc hướng dẫn cũng nghiêm khắc, nhưng tôi nghĩ điều đáng quý là người lớn và trẻ em trong khu vực có thể xây dựng được mối quan hệ tin cậy đến vậy.

Tôi rất mong chờ được thấy mọi người ở các khu vực, bất kể già trẻ gái trai, cùng hòa mình vào không khí lễ hội thường niên trong ngày diễn ra sự kiện.

Lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu năm nay (2024) có điểm gì đáng chú ý không?

Komoto

Lễ hội thường niên luôn được coi trọng việc tổ chức đúng ngày đã định mỗi năm, vì vậy tôi nghĩ việc năm nay cũng tổ chức lễ hội như thường lệ mang ý nghĩa rất lớn. Đây là lễ hội gắn bó sâu sắc với địa phương, đến mức những người đã chuyển ra ngoài khu vực để học lên, đi làm hay kết hôn cũng trở về vì lễ hội. Tôi nghĩ họ trở về vì trân trọng những mối quan hệ giữa mọi người được vun đắp xoay quanh Danjiri và Shagiri.

Vì vậy, thay vì tổ chức điều gì đặc biệt chỉ trong năm nay, chúng tôi sẽ tiến hành lễ hội thường niên như mọi năm.

Ngày nay, du lịch và các hoạt động giải trí đã trở nên phổ biến, nhưng ngày xưa lễ hội là một trong số ít hình thức giải trí của mọi người. Ở đây, đến tận ngày nay, cả cộng đồng vẫn dành nhiều tháng chuẩn bị, mong chờ lễ hội thường niên—ngày hội trọng đại chỉ có mỗi năm một lần. Tôi nghĩ tiếp tục tổ chức lễ hội thường niên như mọi năm tại nơi này cũng là sứ mệnh của những người gắn bó với Đền thờ Ko Hachimangu chúng tôi.

Cuối cùng, xin hãy gửi lời nhắn đến độc giả.

Komoto

Đây không phải là lễ hội có khu vực dành cho khán giả như thường thấy, nhưng tôi mong bạn sẽ tận mắt chứng kiến và cảm nhận hình ảnh những chiếc Danjiri được rất nhiều người dân địa phương chung tay kéo đi suốt một thời gian dài.

Trong ngày diễn ra lễ hội cũng có truyền hình trực tiếp, nhưng tôi nghĩ chỉ xem trực tiếp mới cảm nhận được sức mạnh của những chiếc Danjiri lớn được người dân dùng sức kéo lên lối vào chính dốc đứng, cũng như âm thanh mạnh mẽ của Shagiri. Đây là nét đặc trưng riêng của lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu, không có ở những lễ hội khác. Mong bạn hãy đến xem.

Lời của tác giả

Tôi chuyển từ vùng Kanto đến Kurashiki vào tháng 12 năm 2023. Với tôi, lễ hội thường niên ở đền thờ địa phương dường như là chuyện của người khác. Thậm chí, tôi chưa từng nghĩ rằng ở một thành phố trung tâm như Kurashiki lại có những sự kiện mà hàng xóm cùng chung sức luyện tập.

Thế nhưng, khi thực sự đến Đền thờ Ko Hachimangu và Hội bảo tồn Danjiri Konishi, tôi rất ngạc nhiên trước bầu không khí chào đón nồng nhiệt: “Chúng tôi muốn những người mới đến khu vực này cũng trở thành đồng đội!”. Tôi cũng không khỏi đứng thẳng người khi thấy người lớn trong khu vực vừa quan sát từng đứa trẻ vừa trò chuyện với nhau trong lúc luyện tập.

Chắc hẳn các khu vực đều đang bước vào giai đoạn luyện tập nước rút để chuẩn bị cho ngày hội.
Ngày 12 và 13 tháng 10, bạn có muốn ghé thăm lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu để thưởng thức những màn trình diễn Shagiri trực tiếp—được công nhận là Di sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng của tỉnh Okayama—cùng những chiếc Danjiri vừa gần gũi vừa mạnh mẽ, mang đậm nét riêng của ngôi đền không?

Thông tin cơ bản về lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu

Tên	Lễ hội thường niên tại Đền thờ Ko Hachimangu
Ngày tổ chức	Ngày 12 tháng 10 năm 2024 (Thứ Bảy), thời gian tùy từng khu vực; ngày 13 (Chủ Nhật), khoảng 8 giờ sáng đến khoảng 8 giờ tối
Địa điểm	7-14−1 Shimonomachi, Kojima, Thành phố Kurashiki
Trang web	Đền thờ Ko Hachimangu

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE