Bệnh tim, đột quỵ, ung thư.
Nhiều căn bệnh này âm thầm tiến triển bên trong cơ thể mà chúng ta không hề hay biết. Phần lớn không có triệu chứng rõ ràng, rồi một ngày đột ngột biểu hiện thành những triệu chứng nghiêm trọng.
Chủ đề của buổi tọa đàm sức khỏe cộng đồng “Kurachu Iryo no Tsudoi” vào tháng 5 năm 2026 là “Y tế dự phòng và khám sức khỏe tổng quát”.
Diễn giả là bác sĩ Wada Toshikazu, giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki. Ông có nhiều chứng chỉ chuyên môn, trong đó có chứng chỉ bác sĩ chuyên khoa và hướng dẫn viên khám sức khỏe tổng quát, bác sĩ chuyên khoa nội tổng quát và bác sĩ chuyên khoa thận.
Bài viết ghi lại những chia sẻ trong buổi diễn thuyết về quan niệm y tế dự phòng, ý nghĩa của khám sức khỏe tổng quát, những dấu hiệu cơ thể dễ bị bỏ qua và cách chọn các xét nghiệm bổ sung — những điều bạn có thể bắt đầu xem xét lại từ hôm nay để hướng tới sức khỏe trong tương lai.
Bài viết cũng giới thiệu phần chia sẻ về phòng ngừa suy yếu của nhân viên y tế công cộng Otaka Erika.
Nội dung trong bài viết là thông tin tại thời điểm bài được đăng vào tháng 6 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Tổng quan về buổi tọa đàm công khai “Kurachu Iryo no Tsudoi”
Buổi diễn thuyết được tổ chức vào thứ Năm, ngày 21 tháng 5 năm 2026, tại hội trường Kokuga của Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki.
Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki là cơ sở hỗ trợ toàn diện cho người dân địa phương chăm sóc sức khỏe, với các dịch vụ như khám sức khỏe tổng quát, lớp vận động và lớp học về sức khỏe.
Buổi tọa đàm sức khỏe cộng đồng “Kurachu Iryo no Tsudoi” là chương trình do các bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Kurashiki tổ chức hằng tháng, giải thích dễ hiểu về bệnh tật và sức khỏe.
Trời mưa vào ngày diễn ra buổi diễn thuyết, nhưng vẫn có đông người đến tham dự. Mọi người chăm chú lắng nghe những chia sẻ về cách phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe của mình trong tương lai.
Thực trạng tại Nhật Bản: khoảng cách giữa tuổi thọ khỏe mạnh và tình trạng cần chăm sóc
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tuổi thọ cao nhất thế giới, nhưng “sống lâu” và “sống khỏe” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa.
Khoảng cách giữa tuổi thọ trung bình và tuổi thọ khỏe mạnh vào khoảng 9–10 năm. Đây là khoảng thời gian người ta cần được chăm sóc hoặc hỗ trợ trong sinh hoạt. Khoảng cách này có xu hướng dài hơn ở phụ nữ.
Những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng cần chăm sóc gồm:
- Nam giới
Bệnh mạch máu não - Nữ giới
Sa sút trí tuệ, gãy xương
Bác sĩ Wada cho biết: “Nhiều trường hợp trong số này có thể phòng ngừa bằng cách ứng phó sớm”.
Vai trò của khám sức khỏe và 3 giai đoạn của “y tế dự phòng”
Y tế dự phòng có thể chia thành 3 giai đoạn chính.
- Dự phòng cấp 1
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt để không mắc bệnh - Dự phòng cấp 2
Phát hiện bệnh sớm qua khám sức khỏe và điều trị kịp thời - Dự phòng cấp 3
Ngăn bệnh tái phát và hỗ trợ người bệnh trở lại cuộc sống xã hội
Khám sức khỏe giữ vai trò quan trọng, nằm ở khoảng giữa dự phòng cấp 1 và cấp 2.
Bác sĩ Wada chia sẻ: “Khám sức khỏe không phải để tìm ra những căn bệnh đáng sợ. Đây là dịp để hiểu rõ tình trạng hiện tại của bản thân”.
Ngay cả khi được thông báo không có bất thường, điều đó không có nghĩa là “hoàn toàn khỏe mạnh”, mà nên hiểu là “hiện tại chưa phát hiện vấn đề nghiêm trọng”. Nếu chỉ có một vài chỉ số hơi đáng lo, điều chỉnh lại thói quen sinh hoạt có thể giúp cải thiện.
Đặc điểm của khám sức khỏe tổng quát
“Khám sức khỏe tổng quát” bắt nguồn từ từ “dock”, chỉ nơi sửa chữa động cơ tàu. Thuật ngữ này ra đời từ quan niệm phát hiện sớm và phòng ngừa những bất thường trong cơ thể.
Khác với khám sức khỏe định kỳ tại công ty (khám sức khỏe tổng quát thông thường), gói khám này bao gồm sẵn các hạng mục như siêu âm bụng và khám đáy mắt.
Bác sĩ Wada cho biết: “Khi xét nghiệm máu bắt đầu cho thấy thay đổi thì bệnh có thể đã tiến triển. Siêu âm và các xét nghiệm tương tự có thể phát hiện bất thường trước khi bệnh tiến triển đến giai đoạn đó”.
Ngoài các hạng mục cơ bản, còn có nhiều xét nghiệm bổ sung để kiểm tra kỹ những bộ phận mà bạn quan tâm. Đây là đặc điểm giúp khám sức khỏe tổng quát đánh giá được tình trạng toàn thân.
Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua và cách ứng phó
Khám sức khỏe tổng quát giúp phát hiện những thay đổi trong cơ thể mà chúng ta thường khó nhận ra. Dưới đây là một số dấu hiệu dễ bị bỏ qua được đề cập trong buổi diễn thuyết lần này.
Gan nhiễm mỡ
Nguyên nhân chính gây gan nhiễm mỡ, có thể phát hiện qua siêu âm bụng, được cho là do tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là fructose.
Đường fructose-glucose có trong nước ngọt, nước uống thể thao, bánh mì ngọt và các thực phẩm khác rất dễ bị tiêu thụ quá nhiều mà không để ý. Những người uống nhiều nước thể thao vào mùa hè cần đặc biệt lưu ý.
Đường huyết tăng vọt
“Đường huyết tăng vọt” là tình trạng đường huyết tăng nhanh rồi giảm sau bữa ăn, một nguy cơ khó phát hiện qua khám sức khỏe thông thường. Hầu như không có triệu chứng rõ ràng; nếu có thì thường là buồn ngủ dữ dội hoặc mệt mỏi sau khi ăn.
Nếu không được xử lý, nguy cơ mắc tiểu đường, xơ cứng động mạch và bệnh tim mạch có thể tăng cao; tình trạng này cũng được cho là có liên quan đến sa sút trí tuệ.
Một cách ứng phó hiệu quả là ăn rau và thực phẩm giàu protein trước, sau đó mới ăn carbohydrate (đường), phương pháp này được gọi là “carbohydrate cuối cùng”.
Thiếu sắt
Không thể khẳng định rằng “không bị thiếu máu thì không sao”. Nếu MCV (thể tích trung bình hồng cầu), chỉ số thể hiện kích thước hồng cầu, thấp hơn 90fL, có thể đang tiềm ẩn tình trạng thiếu sắt trước khi dẫn đến thiếu máu.
Nếu thường xuyên bị đau đầu, cứng vai hoặc chuột rút ở chân, bạn có thể cân nhắc đi kiểm tra.
Loãng xương và thiếu vitamin D
Loãng xương và thiếu vitamin D hầu như không có triệu chứng rõ ràng; không ít người chỉ phát hiện khi bị gãy xương. Rất nhiều người bị thiếu vitamin D. Đặc biệt, mật độ xương ở phụ nữ dễ giảm nhanh từ khoảng thời gian trước và sau mãn kinh, vì vậy nên kiểm tra một lần ở độ tuổi 40–50.
Vitamin D không chỉ quan trọng đối với sức khỏe xương mà còn được cho là có liên quan đến chức năng miễn dịch; các nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ với bệnh truyền nhiễm và ung thư.
Việc cần làm sau khi nhận kết quả khám sức khỏe
Bác sĩ Wada cho biết: “Có người nhận được kết quả khám sức khỏe nhưng không mở ra xem”. Dù đã cất công đi khám, kết quả cũng sẽ vô ích nếu không được sử dụng.
Điều quan trọng đầu tiên là nhất định phải đọc phần nhận xét. Phần này ghi lý do đánh giá và những điều cần lưu ý, trong đó có thể có thông tin dễ bị bỏ sót.
Nếu được xếp loại D (cần kiểm tra chuyên sâu), đừng bỏ qua mà hãy đến cơ sở y tế khám. Ngay cả khi được xếp loại B, bạn cũng nên chú ý đến những thay đổi về huyết áp, đường huyết, mỡ máu và các chỉ số khác trong thời gian tới.
Việc khám hằng năm để theo dõi những thay đổi cũng rất quan trọng. Nếu kết quả liên tục ở mức “sát ngưỡng nhưng vẫn trong giới hạn”, hãy xem đó là dấu hiệu cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt.
Cách chọn xét nghiệm bổ sung
Ngoài các hạng mục cơ bản của khám sức khỏe tổng quát còn có những xét nghiệm bổ sung.
Tuy nhiên, nhiều người thường băn khoăn: “Nên làm xét nghiệm nào?” hoặc “Có nhiều lựa chọn quá, không biết nên chọn gì”.
Bác sĩ Wada gợi ý một số xét nghiệm sau để bạn tham khảo.
- Siêu âm bụng
Nếu không có trong gói khám sức khỏe tại công ty, hãy ưu tiên bổ sung - Chụp CT phổi
Có thể phát hiện sớm ung thư phổi ở những vị trí khó thấy chỉ qua X-quang ngực - Nội soi đại tràng (hoặc chụp CT đại tràng)
Khuyến nghị nên thực hiện ít nhất một lần từ độ tuổi 40 - Khám đáy mắt
Bệnh tăng nhãn áp đôi khi được phát hiện ở cả người trong độ tuổi 30 - Đo mật độ xương
Phụ nữ nên kiểm tra từ độ tuổi 40–50; nam giới hút thuốc hoặc uống rượu cũng nên kiểm tra sớm - Xét nghiệm vitamin D
Vì tình trạng thiếu hụt thường khó nhận biết qua triệu chứng, hãy kiểm tra một lần
Bác sĩ Wada cho biết: “Khi phân vân, tốt nhất là hỏi ý kiến y tá hoặc bác sĩ trong buổi khám”.
Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki cũng tiếp nhận tư vấn qua điện thoại với nhân viên điều dưỡng về các xét nghiệm bổ sung. Vui lòng xem Thông tin về xét nghiệm bổ sung để biết chi tiết.
Trung tâm cũng cho biết đang cân nhắc sử dụng AI để đề xuất các xét nghiệm phù hợp với từng người trong tương lai.
Chia sẻ về phòng ngừa suy yếu
Cuối buổi diễn thuyết, nhân viên y tế công cộng Otaka Erika đã chia sẻ về phòng ngừa suy yếu. Suy yếu là tình trạng sức mạnh cơ bắp và chức năng nhận thức giảm sút theo tuổi tác, đồng thời sự gắn kết với xã hội cũng ít đi. Người ta cho rằng cơ thể sẽ trải qua giai đoạn suy yếu trước khi chuyển từ trạng thái khỏe mạnh sang tình trạng cần chăm sóc.
Nếu nhận thấy những thay đổi như “vô tình giảm hơn 2kg trong 6 tháng”, “khó mở nắp chai nhựa” hoặc “không kịp băng qua đường khi đèn xanh”, bạn cần sớm có biện pháp ứng phó.
Ba điểm quan trọng để phòng ngừa là vận động, dinh dưỡng và tham gia các hoạt động xã hội.
Chẳng hạn, cần chú ý đến “suy yếu chức năng miệng”, dấu hiệu cho thấy chức năng miệng đang suy giảm. Nếu bạn dễ bị sặc hoặc cảm thấy nói không còn rõ, nên tập các bài như bài tập Patakara để rèn luyện cơ quanh miệng.
Ngoài ra, động tác squat và nhón gót cũng là những bài tập được khuyến khích. Không cần dụng cụ và có thể tập mỗi ngày tại nhà.
- Squat
Đứng hai chân rộng bằng vai, từ từ khuỵu gối rồi đứng thẳng trở lại. Bài tập giúp rèn cơ đùi và cơ mông, góp phần phòng ngừa té ngã. Hãy bắt đầu nhẹ nhàng với 10 lần mỗi ngày. - Nhón gót
Đứng và vịn vào điểm tựa, từ từ nâng gót chân lên rồi hạ xuống. Rèn luyện cơ bắp chân giúp cải thiện lưu thông máu và giữ dáng đi vững vàng. Bạn có thể tập khi xem tivi hoặc nấu ăn.
Bác sĩ chia sẻ: “Có thể rèn luyện cơ bắp ở bất kỳ độ tuổi nào, vì vậy điều quan trọng là duy trì tập luyện từng chút một mỗi ngày”.
Phỏng vấn bác sĩ Wada: Bắt đầu từ việc hiểu rõ tình trạng hiện tại của bản thân
Sau buổi diễn thuyết, chúng tôi đã trò chuyện thêm với bác sĩ Wada.
Điều gì khiến bác sĩ nhận thức được tầm quan trọng của việc phòng bệnh?
Bác sĩ Wada
Ban đầu, tôi là bác sĩ chuyên khoa thận tại một bệnh viện đại học.
Mỗi lần gặp bệnh nhân cần chạy thận, tôi lại càng day dứt với suy nghĩ: “Liệu có thể làm gì đó sớm hơn không?”.
Có những người có lẽ đã không phải chạy thận nếu huyết áp được kiểm soát tốt. Những trải nghiệm như vậy giúp tôi nhận ra tầm quan trọng của việc phòng bệnh.
Bác sĩ có nhận thấy sự khác biệt giữa người đi khám sức khỏe tổng quát và người không đi khám không?
Bác sĩ Wada
Có chứ. Không ít trường hợp khiến tôi nghĩ rằng: “Nếu đi khám sức khỏe tổng quát thì có lẽ đã phát hiện bệnh sớm hơn”.
Mặt khác, có những người duy trì khám sức khỏe tổng quát chuyên sâu hằng năm, xử lý sớm ngay cả khi phát hiện bất thường nhỏ và vẫn sống khỏe mạnh khi đã ngoài 80, 90 tuổi.
Tôi cảm thấy rằng việc xử lý khi gánh nặng điều trị còn nhẹ đã tạo nên khác biệt lớn nếu nhìn về lâu dài.
Nên bắt đầu khám sức khỏe tổng quát chuyên sâu từ độ tuổi nào?
Bác sĩ Wada
Tôi nghĩ nên thử khám khi bước sang tuổi 40. Nếu lo ngại về các bệnh liên quan đến lối sống, bạn cũng có thể kiểm tra trước khi đủ 40 tuổi.
Cũng có người bắt đầu khám từ độ tuổi 30, và Trung tâm Y tế Dự phòng còn có gói khám dành cho người ở độ tuổi 20. Tôi nghĩ rằng hiểu rõ cơ thể mình từ sớm sẽ giúp ích cho sức khỏe trong tương lai.
Xin cho biết về những hoạt động sắp tới.
Bác sĩ Wada
Hiện nay, chúng tôi đang phối hợp với Bệnh viện Trung ương Kurashiki phát triển AI dự đoán nguy cơ mắc bệnh dựa trên dữ liệu khám sức khỏe.
Nếu có thể dùng AI để hiện thực hóa quy trình như: “Nếu tiếp tục duy trì thói quen sinh hoạt này, vài năm nữa bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh như thế này. Vì vậy, hãy làm xét nghiệm này”, chúng tôi nghĩ rằng có thể thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp hơn với từng cá nhân. Chúng tôi muốn đưa đến một thời đại mà việc phòng ngừa có thể “dự đoán trước” tốt hơn.
Bước đầu tiên để phòng bệnh là “hiểu rõ bản thân hiện tại”
Tôi rất ấn tượng với lời của bác sĩ Wada: “Hiểu rõ tình trạng cơ thể mình và thay đổi sinh hoạt hằng ngày. Những thay đổi nhỏ tích lũy theo thời gian sẽ góp phần tạo nên sức khỏe trong tương lai”.
Khám sức khỏe tổng quát chuyên sâu không phải là nơi để tìm ra những căn bệnh đáng sợ, mà là điểm khởi đầu để hiểu rõ tình trạng hiện tại của bản thân. Tôi càng thấm thía rằng quản lý sức khỏe không chỉ dừng lại ở việc đi khám, mà còn là đọc kỹ cả phần nhận xét trong kết quả và theo dõi những thay đổi qua từng năm.
Nói về bản thân, cách đây 2 năm, tôi đi khám sức khỏe tổng quát chuyên sâu chỉ vì chợt nghĩ đến, và phát hiện có vấn đề. Tôi đã được điều trị sớm và khỏi bệnh hoàn toàn.
Vì đã tự mình trải qua nên tôi hiểu rõ tầm quan trọng của việc khám sức khỏe tổng quát chuyên sâu, nhưng khi chưa có triệu chứng gì, có lẽ chúng ta khó nghĩ đến việc kiểm tra kỹ lưỡng. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng chính khi chưa có vấn đề gì, việc hiểu rõ tình trạng hiện tại của bản thân sẽ giúp chúng ta tiến gần hơn đến sức khỏe tốt.
Tôi nghĩ rằng nhiều căn bệnh thường tiến triển mà chúng ta không nhận ra.
Hãy dùng các xét nghiệm ngày càng tiên tiến trong những năm gần đây để hiểu rõ tình trạng cơ thể, rồi thử bổ sung một xét nghiệm tùy chọn mà bạn quan tâm. Xét nghiệm đó có thể ảnh hưởng đến số năm sống khỏe mạnh của bạn sau 10 hay 20 năm nữa.
Bài viết về Bệnh viện Trung ương Kurashiki
Thông tin cơ bản về buổi tọa đàm y tế Kurachu trong khuôn khổ lớp học sức khỏe cộng đồng “Y tế dự phòng kiến tạo tương lai”
| Tên | Lớp học sức khỏe cộng đồng, buổi tọa đàm y tế Kurachu “Y tế dự phòng kiến tạo tương lai” |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Ngày 21 tháng 5 năm 2026 Từ 1 giờ đến 2 giờ chiều |
| Địa điểm | 1-11-11 Tsurugata, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Phí tham gia (đã gồm thuế) | Miễn phí |
| Trang web | Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
