Nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bóc tách động mạch chủ. Đây đều là những bệnh về mạch máu.
Xơ vữa động mạch âm thầm tiến triển mà không có triệu chứng rõ ràng, rồi một ngày có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Quá trình này chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày như ăn uống và vận động.
Chủ đề của buổi tọa đàm công khai dành cho người dân “Buổi gặp gỡ y tế Kurachu” vào tháng 4 năm 2026 là “Bảo vệ mạch máu 2”. Tiếp nối buổi tọa đàm năm ngoái (2025) với chủ đề “Bảo vệ mạch máu”, chương trình tiếp tục được tổ chức trong năm nay.
Diễn giả là bác sĩ Komiya Tatsuhiko, Phó giám đốc Bệnh viện Trung ương Kurashiki, chuyên khoa phẫu thuật tim mạch. Với tư cách là bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật tim mạch, ông đã công tác lâu năm tại Bệnh viện Trung ương Kurashiki.
Bài viết ghi lại những điều có thể áp dụng ngay từ hôm nay được chia sẻ trong buổi nói chuyện, như cơ chế xơ vữa động mạch, kiểm soát cân nặng để bảo vệ mạch máu, ăn uống chú ý đến các loại dầu và tập thể dục nhịp điệu.
Nội dung được ghi trong bài là thông tin tại thời điểm bài viết đăng vào tháng 5 năm 2026. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Tổng quan về buổi tọa đàm công khai “Buổi gặp gỡ y tế Kurachu”
Buổi nói chuyện được tổ chức vào thứ Năm, ngày 16 tháng 4 năm 2026, tại hội trường Kokuga thuộc Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki.
Trung tâm Y tế Dự phòng Bệnh viện Trung ương Kurashiki là cơ sở hỗ trợ toàn diện cho người dân địa phương chăm sóc sức khỏe, với các dịch vụ như khám sức khỏe tổng quát, lớp tập thể dục và lớp học về sức khỏe.
Buổi tọa đàm công khai “Buổi gặp gỡ y tế Kurachu” là chương trình được người dân địa phương yêu thích, trong đó các bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Kurashiki giải thích dễ hiểu về bệnh tật và sức khỏe. Chương trình được tổ chức mỗi tháng một lần.
Buổi tọa đàm lần này thu hút đông người đến mức gần như không đủ chỗ trong hội trường. Mọi người chăm chú lắng nghe, nhiều người cũng đặt câu hỏi, cho thấy chủ đề nhận được sự quan tâm lớn.
Mối liên hệ giữa nguyên nhân tử vong ở người Nhật và mạch máu
Bác sĩ Komiya mở đầu bằng số liệu về nguyên nhân tử vong ở người Nhật.
Hiện nay, nguyên nhân tử vong đứng đầu ở Nhật Bản là ung thư, thứ hai là bệnh tim và thứ ba là bệnh mạch máu não. Phần lớn các bệnh về tim và não đều bắt nguồn từ mạch máu.
Xơ vữa động mạch có thể dẫn đến những bệnh sau:
- Phình động mạch
Mạch máu phình ra; nếu vỡ có thể nguy hiểm đến tính mạng - Nhồi máu cơ tim, nhồi máu não
Mạch máu bị tắc, gây tổn thương tim hoặc não - Bệnh xơ vữa động mạch tắc nghẽn
Mạch máu ở chân bị tắc, đôi khi khiến việc đi lại trở nên khó khăn - Bóc tách động mạch chủ
Thành mạch máu đột ngột bị rách. Đây là bệnh cần lưu ý
Có thể cứu sống người bệnh bằng điều trị qua ống thông hoặc phẫu thuật, nhưng bác sĩ Komiya nhấn mạnh: “Phẫu thuật là biện pháp cuối cùng. Điều thực sự quan trọng là ngăn không để tình trạng đó xảy ra”.
Cấu tạo thành mạch máu và cơ chế hình thành xơ vữa động mạch
Tiếp theo, bác sĩ giải thích cấu tạo thành mạch máu để giúp mọi người hiểu về xơ vữa động mạch.
Thành mạch máu gồm 3 lớp
Thành mạch máu có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp trong, lớp giữa và lớp ngoài.
Lớp trong cùng là “lớp trong”, có các tế bào nội mô. Lớp này giúp trao đổi oxy và chất dinh dưỡng, đồng thời ngăn máu đông lại bên trong mạch máu.
Lớp giữa được cấu tạo từ các sợi đàn hồi và cơ, giúp điều chỉnh lưu lượng máu bằng cách làm mạch máu giãn ra hoặc co lại.
Lớp ngoài có nhiệm vụ cung cấp chất dinh dưỡng cho chính mạch máu.
Cholesterol xấu (LDL) gây xơ vữa động mạch
Trong buổi nói chuyện lần này, “LDL (cholesterol xấu)” được giới thiệu là một trong những nguyên nhân gây xơ vữa động mạch. LDL là chất cần thiết để đưa cholesterol đi khắp cơ thể, nhưng khi lớp trong bị tổn thương, LDL sẽ theo đó xâm nhập vào thành mạch máu.
LDL đã đi vào thành mạch sẽ bị oxy hóa. Các tế bào bạch cầu (đại thực bào) cố loại bỏ LDL sẽ liên tục hấp thụ LDL rồi phình to. Khối này được gọi là “mảng xơ vữa”, tích tụ ở mặt trong mạch máu, khiến mạch máu bị hẹp hoặc tắc nghẽn.
Nếu lớp ngoài của mảng xơ vữa bị vỡ, tiểu cầu sẽ tập trung lại và gây tắc nghẽn đột ngột, đôi khi dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Theo thời gian, canxi lắng đọng trong mảng xơ vữa và gây ra hiện tượng “vôi hóa”. Khi chụp CT, vùng này hiện lên màu trắng, nhờ đó có thể dễ dàng nhận biết mức độ tiến triển của xơ vữa động mạch.
Hãy kiểm tra tỷ lệ LDL và HDL
Nếu LDL từ 140mg/dL trở lên, tình trạng này được gọi là “tăng cholesterol LDL máu” và xơ vữa động mạch dễ tiến triển hơn. Trong khi đó, HDL (cholesterol tốt) có tác dụng thu hồi LDL, vì vậy sự cân bằng giữa hai loại này rất quan trọng.
Chỉ số cần kiểm tra là “tỷ lệ LDL và HDL (LDL÷HDL)”; nếu dưới 2.0 thì nhìn chung được xem là ở mức an toàn. Ngay cả khi LDL hơi cao, nếu HDL đủ thì đôi khi vẫn không có vấn đề gì. Ngược lại, dù LDL nằm trong giới hạn bình thường, HDL thấp vẫn có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bác sĩ Komiya cũng chia sẻ trải nghiệm của bản thân: “Hôm qua tôi tự tính thử thì LDL ở mức sát ngưỡng, nhưng HDL đủ nên tôi thấy yên tâm”.
Nếu chưa từng kiểm tra tỷ lệ LDL và HDL, hãy nhớ kiểm tra vào lần xét nghiệm máu tiếp theo.
Điều lạ là cân nặng tăng nhưng lượng calo lại giảm
Có hai loại mỡ: mỡ dưới da và mỡ nội tạng.
Có thể kiểm tra mỡ dưới da bằng cách véo bụng, nhưng không thể véo được mỡ nội tạng. Khi chụp CT, có thể thấy mỡ bám dày đặc quanh các cơ quan.
Bác sĩ Komiya ví mỡ dưới da như “tiền gửi có kỳ hạn”, còn mỡ nội tạng như “tiền gửi thông thường”. Mỡ nội tạng dễ được sử dụng làm năng lượng và tương đối dễ tích trữ hoặc giải phóng trong cơ thể. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều hoặc thiếu vận động kéo dài, cơ thể không tiêu hao kịp và mỡ sẽ tích tụ.
Mỡ nội tạng là một trong những nguyên nhân lớn gây xơ vữa động mạch.
Khi mỡ nội tạng tăng, các hormone thúc đẩy viêm cũng tăng, làm tổn thương mạch máu. Đồng thời, tác dụng của insulin (hormone làm giảm đường huyết) suy yếu, khiến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tăng lên.
Tôi từng nghĩ mỡ nội tạng tích tụ quá mức là do nạp quá nhiều calo. Tuy nhiên, dù cân nặng của người Nhật tăng so với 50 năm trước, lượng calo tiêu thụ lại giảm.
Nói cách khác, lý do cân nặng tăng không phải là “ăn quá nhiều” mà là “vận động quá ít”. Việc ngày càng làm nhiều công việc bàn giấy và phổ biến hình thức di chuyển bằng ô tô được cho là những nguyên nhân chính khiến lượng vận động hằng ngày giảm đáng kể, dẫn đến tăng cân.
Bước đầu tiên là cân trọng lượng cơ thể và kiểm tra xem mình chênh lệch bao nhiêu so với cân nặng tiêu chuẩn.
Những điều cần lưu ý khi dùng dầu mỡ
Thói quen ăn uống thay đổi khiến các bữa ăn nhiều chất béo ngày càng phổ biến.
Trong buổi nói chuyện lần này, bác sĩ giải thích kỹ về các loại dầu (axit béo) và cách sử dụng. Bác sĩ cho biết: “Dù đều là dầu, nhưng tác động đến cơ thể sẽ khác nhau tùy loại”.
Cẩn thận không ăn quá nhiều axit béo bão hòa
“Axit béo bão hòa” có nhiều trong thịt, bơ, phô mai và các thực phẩm tương tự, có tác dụng làm tăng LDL.
Lượng tối đa nên tiêu thụ mỗi ngày được cho là khoảng 15〜20g.
Một phép tính mô phỏng chế độ ăn gồm “bữa sáng với bánh sừng bò và cà phê latte, bữa trưa với pizza, bữa tối với thịt heo xào gừng, ăn nhẹ bằng sô-cô-la” cho thấy lượng tiêu thụ có thể lên đến khoảng 40g.
Thực phẩm chế biến sẵn đôi khi chứa nhiều axit béo bão hòa, vì vậy cần tránh ăn quá nhiều.
Axit béo không bão hòa: sự khác nhau giữa omega-3, 6 và 9
“Axit béo không bão hòa” có trong cá và thực vật giúp phòng ngừa xơ vữa động mạch, nhưng tác động đến cơ thể khác nhau tùy loại.
- Omega-6 (dầu ăn, quả óc chó, v.v.)
Đây là axit béo cần thiết cho sức khỏe làn da và sự phát triển, nhưng người Nhật có xu hướng tiêu thụ quá nhiều. Dùng quá mức có thể thúc đẩy viêm, gây dị ứng và đôi khi tạo ra chất có hại khi đun nóng. - Omega-3 (dầu hạt tía tô, EPA và DHA trong cá xanh, v.v.)
Giúp hạn chế tác động xấu của omega-6 và được cho là có lợi cho sức khỏe não bộ. - Omega-9 (dầu ô liu, dầu hạt cải, dầu mè, các loại hạt, v.v.)
Được cho là có hiệu quả trong việc phòng ngừa xơ vữa động mạch.
Bác sĩ Komiya gợi ý: “Hãy đổi dầu nấu ăn sang dầu hạt cải hoặc dầu ô liu, tích cực ăn cá xanh, đồng thời hạn chế đồ chiên và thực phẩm chế biến sẵn”.
Cần đặc biệt lưu ý đến axit béo chuyển hóa
“Axit béo chuyển hóa” có trong bơ thực vật và shortening (chất béo dùng trong thực phẩm như bánh kẹo) là loại axit béo làm tăng LDL và giảm HDL. Hãy chú ý không tiêu thụ quá nhiều.
Những điểm khác cần lưu ý trong chế độ ăn
Ngoài loại dầu sử dụng, còn có những điểm khác trong chế độ ăn cần lưu ý để bảo vệ mạch máu.
- Chất xơ giúp hạn chế hấp thu LDL
- Thực phẩm chống oxy hóa giúp ngăn LDL bị oxy hóa
- Lấy món ăn Nhật làm nền tảng
- Chế độ ăn bảo vệ mạch máu
Chất xơ giúp hạn chế hấp thu LDL
Chất xơ có tác dụng hạn chế hấp thu LDL và hỗ trợ thu hồi LDL. Hãy cân đối bổ sung cả chất xơ hòa tan trong rong biển, trái cây, natto, đậu bắp, khoai mỡ Nhật và các thực phẩm tương tự, lẫn chất xơ không hòa tan trong rau, nấm, các loại đậu, gạo lứt, bột mì nguyên cám và các thực phẩm tương tự.
Thực phẩm chống oxy hóa giúp ngăn LDL bị oxy hóa
Ngay cả khi cholesterol LDL xâm nhập vào thành mạch máu, việc ngăn LDL bị oxy hóa có thể hạn chế hình thành mảng xơ vữa. Vì vậy, thực phẩm chống oxy hóa được cho là có hiệu quả.
Để làm được điều đó, hãy chú ý bổ sung các thực phẩm chống oxy hóa như vitamin A (rau bina, bí đỏ, v.v.), vitamin C (trái cây), vitamin E (bơ, các loại hạt, v.v.), polyphenol (rượu vang đỏ, sô-cô-la, v.v.) và carotenoid (cà rốt, cá hồi, v.v.).
Lấy món ăn Nhật làm nền tảng
Bác sĩ Komiya cho biết, nền tảng của chế độ ăn bảo vệ mạch máu là các món ăn Nhật với những nguyên tắc như “ưu tiên nguyên liệu tự nhiên, không phụ thuộc vào thực phẩm chế biến sẵn, ăn ít muối, bổ sung đủ protein và ăn ít cơm hơn một chút”.
Chế độ ăn bảo vệ mạch máu
Ăn uống là một trong những niềm vui của cuộc sống.
Nếu phải kiêng khem quá nhiều, chúng ta cũng sẽ bị căng thẳng. Bác sĩ đã chia sẻ mẹo ăn uống để bảo vệ mạch máu.
- Ăn món ngon một cách chậm rãi
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhanh
- Ăn ít tinh bột; nếu có thể, hãy ăn vào cuối bữa
- Nếu có thể, hãy ăn đồ ngọt (món tráng miệng) sau bữa ăn (hạn chế ăn vặt hết mức có thể)
- Thưởng thức một lượng nhỏ đồ uống có cồn cùng bữa ăn
Đây là những cách để tận hưởng bữa ăn mà bạn có thể áp dụng từ hôm nay.
Điều quan trọng là duy trì tập thể dục nhịp điệu một cách vừa sức
Để kiểm soát cân nặng, cả việc cải thiện chế độ ăn uống lẫn tập thể dục đều rất quan trọng. Về tập thể dục, thay vì vận động mạnh, tập thể dục nhịp điệu giúp đốt mỡ dễ dàng hơn sẽ hiệu quả hơn.
Mục tiêu có thể là đi bộ trong 1 giờ, hoặc chạy bộ hay bơi khoảng 30 phút, nhưng duy trì đều đặn không hề dễ.
Bác sĩ Komiya cho biết điều quan trọng nhất là “có thể duy trì một cách vui vẻ, vừa sức”. Cũng như ăn uống, bí quyết khi tập thể dục là vận động một cách vui vẻ.
- Tập những bài phù hợp với khả năng của bản thân
- Tập cùng mọi người và trò chuyện trong lúc vận động
- Vừa tập vừa tận hưởng phong cảnh và sự thay đổi của bốn mùa
Tôi cảm nhận được rằng điều quan trọng là tận hưởng việc tập luyện mà không gắng sức quá mức.
Những việc có thể làm từ hôm nay để bảo vệ mạch máu
Tóm lại bài giảng, bác sĩ Komiya nêu ra những điểm sau:
- Cân trọng lượng cơ thể và hướng đến cân nặng tiêu chuẩn (bắt đầu từ việc điều chỉnh chế độ ăn hoặc tập thể dục, chọn một trong hai và thực hiện vừa sức)
- Chú ý đến loại dầu sử dụng (dùng dầu chất lượng tốt như dầu ô liu và dầu hạt cải)
- Duy trì bài tập thể dục nhịp điệu phù hợp với bản thân
Tôi ấn tượng với lời bác sĩ Komiya: “Ăn uống vui vẻ, tập thể dục vui vẻ. Làm trong khả năng của mình chính là bí quyết để duy trì lâu dài”.
Xơ cứng động mạch tiến triển mà chúng ta không nhận ra, nhưng có thể phòng ngừa và cải thiện bằng cách xem xét lại thói quen sinh hoạt. Trước tiên, tôi nghĩ mình sẽ kiểm tra chỉ số LDL và HDL, rồi xem lại loại dầu dùng khi nấu ăn, chế độ ăn thường thiếu cân bằng và thói quen tập thể dục.
Sau buổi giảng, khi trò chuyện với bác sĩ Komiya, tôi rất ấn tượng với cách ông sinh hoạt hằng ngày.
Dù chú ý đến chế độ ăn uống, bác sĩ Komiya vẫn ăn nhiều thịt và cá, đồng thời cũng thích ăn bánh kẹo. Tôi được biết vào cuối tuần, ông đạp xe từ Kurashiki đến khu vực Kojima và Ushimado, và còn thích khám phá những quán mới chưa có đánh giá nào.
Tranh thủ lúc bận rộn, ông đọc hết 100 cuốn sách mỗi năm và đã xem tổng cộng hơn 1.000 bộ phim. Ông tận hưởng mọi thứ theo sở thích và sự tò mò của mình, không giới hạn thể loại.
Nghe lời bác sĩ chia sẻ rằng “chỉ cần có óc tò mò, ta có thể tìm thấy vô vàn điều thú vị trong cuộc sống thường ngày”, tôi cảm thấy rằng để sống khỏe mạnh, ngoài ăn uống những món tốt cho cơ thể và tập thể dục, việc tận hưởng mỗi ngày một cách tràn đầy sức sống cũng rất quan trọng.
Bài viết về Bệnh viện Trung ương Kurashiki
Thông tin cơ bản về buổi tọa đàm y tế Kurachu dành cho người dân “Bảo vệ mạch máu 2”
| Tên | Buổi tọa đàm y tế Kurachu dành cho người dân “Bảo vệ mạch máu 2” |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Ngày 16 tháng 4 năm 2026 13:00–14:00 |
| Địa điểm | 1-11-11 Tsurugata, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Miễn phí |
| Trang web | Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki |
Bạn muốn biết gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang này
