Gần đây tôi vừa trải qua phẫu thuật. Trong hai ngày sau mổ, tôi đau đến mức không thể cử động. Khi thuốc giảm đau truyền tĩnh mạch dần phát huy tác dụng và cơn đau dịu đi, tôi cảm thấy nhẹ nhõm từ tận đáy lòng, đồng thời một lần nữa nhận ra cuộc sống không đau đớn quý giá đến nhường nào.
Từ trải nghiệm đó, tôi tham dự một buổi tọa đàm công khai dành cho người dân để tìm hiểu kỹ hơn về cách xử lý cơn đau. Chủ đề của buổi nói chuyện là cách ứng phó với cơn đau do ung thư. Diễn giả là bác sĩ Sakai Kiyohiro, Khoa Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Trung ương Kurashiki.
Bác sĩ đã giải thích dễ hiểu, kết hợp với kiến thức chuyên môn, về những vấn đề như thuốc gây nghiện dùng trong y tế vốn thường bị nhiều người hiểu lầm và cách diễn đạt cơn đau mà bản thân đang cảm nhận.
Khi được chẩn đoán mắc ung thư, nhiều người có thể lo sợ về “cơn đau”.
Bác sĩ chia sẻ: “Tôi mong mọi người đừng cố chịu đau, cũng đừng từ bỏ việc nói cho bác sĩ hoặc điều dưỡng biết các triệu chứng của mình”.
Bài viết này ghi lại những cách chăm sóc cơn đau giúp giảm đau và duy trì cuộc sống thường ngày theo cách của riêng mình.
Nội dung trong bài viết là thông tin tại thời điểm bài được đăng vào tháng 7 năm 2025. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Tổng quan về “Cách ứng phó với cơn đau do ung thư – Sử dụng thuốc gây nghiện dùng trong y tế đúng cách”
Buổi nói chuyện được tổ chức vào thứ Ba, ngày 10 tháng 6 năm 2025, tại hội trường Kokuga của Trung tâm Y tế Dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki.
Trung tâm Y tế Dự phòng Bệnh viện Trung ương Kurashiki hoàn thành vào năm 2019, hướng tới trở thành cơ sở phòng ngừa bệnh tật của địa phương, với các dịch vụ như khám sức khỏe tổng quát và lớp học vận động, sức khỏe.
Buổi tọa đàm công khai dành cho người dân “Buổi gặp gỡ y tế Kurachu” được tổ chức mỗi tháng một lần. Các bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Kurashiki thuyết trình về bệnh tật và những biện pháp chăm sóc sức khỏe gần gũi trong cuộc sống.
Dù trời mưa, hơn 100 người vẫn đến tham dự buổi nói chuyện. Qua vẻ chăm chú lắng nghe, có thể thấy mọi người rất quan tâm đến chủ đề.
“Xin hãy giúp tôi không phải chịu đau” – Mong muốn của bệnh nhân
Có vẻ như cứ khoảng hai người Nhật thì có một người mắc ung thư, và cứ ba người thì có một người tử vong vì ung thư.
Khoảng 70% bệnh nhân ung thư có thể trải qua cơn đau. Ngoài đau đớn, họ cũng có thể gặp các triệu chứng như khó thở, buồn nôn, chán ăn, trầm cảm và lo âu.
Và có vẻ như nhiều bệnh nhân mong muốn rằng: “Xin hãy giúp tôi không phải chịu đau”.
Vì sao họ lại mong “không phải chịu đau”?
- Vì đau thường là triệu chứng đầu tiên của ung thư và trong nhiều trường hợp kéo dài đến giai đoạn cuối
- Vì họ từng chứng kiến người thân thiết với mình đau đớn
- Vì ai cũng từng trải qua cơn đau
Tôi hiểu rằng kiểm soát cơn đau là một điểm quan trọng trong quá trình điều trị.
Kiểm soát cơn đau bằng cách sử dụng nhiều loại thuốc giảm đau
Trong thực tế y tế, bác sĩ thường kết hợp nhiều loại thuốc tùy theo tính chất và mức độ đau.
Cơn đau có nhiều dạng khác nhau, chẳng hạn như “đau nhói từng cơn”, “đau tê rần”, “đau kéo dài cả ngày” hay “đau ập đến đột ngột”. Để kiểm soát cơn đau hiệu quả mà vẫn hạn chế tối đa tác dụng phụ, bác sĩ kết hợp nhiều loại thuốc.
Các loại thuốc giảm đau (tên hoạt chất) gồm:
- Thuốc giảm đau không opioid
Thuốc hạ sốt, giảm đau. Có hiệu quả với những cơn đau nhói. Một số thuốc cụ thể gồm:
Acetaminophen
NSAID (thuốc kháng viêm không steroid): chẳng hạn như loxoprofen - Thuốc giảm đau opioid
“Opioid” là tên gọi chung của các chất khi vào cơ thể sẽ tạo ra tác dụng dược lý giống morphine (một loại thuốc gây nghiện có tác dụng giảm đau mạnh).
Tùy theo mức độ mạnh, opioid được chia thành “opioid yếu” và “opioid mạnh”. Opioid mạnh được xếp vào nhóm “thuốc gây nghiện dùng trong y tế”. Loại thuốc này có hiệu quả với những cơn đau âm ỉ ở nội tạng. - Thuốc hỗ trợ giảm đau
Chủ yếu được dùng để điều trị những cơn đau rát, tê buốt do tổn thương thần kinh (đau thần kinh). Một số thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh và steroid được dùng làm thuốc hỗ trợ giảm đau.
Mục tiêu giảm đau do ung thư được chia thành ba giai đoạn:
- Mục tiêu thứ nhất: Có thể ngủ ngon vào ban đêm mà không đau
- Mục tiêu thứ hai: Kiểm soát được cơn đau khi nghỉ ngơi
- Mục tiêu thứ ba: Kiểm soát được cơn đau ngay cả khi vận động
Cơn đau sẽ được kiểm soát từng bước, đồng thời chú ý đến tác dụng phụ của thuốc giảm đau.
“Thuốc gây nghiện dùng trong y tế = nguy hiểm” là một hiểu lầm
Khi nghe đến từ “ma túy”, nhiều người thường nghĩ ngay đến những điều tiêu cực như “Có nguy hiểm không?” hay “Liệu có bị lệ thuộc không?”. Tuy nhiên, bác sĩ Sakai cho biết những suy nghĩ này là hiểu lầm.
Bác sĩ đã giải đáp những thắc mắc sau:
- Dùng ma túy có làm giảm tuổi thọ không?
Hiện không có dữ liệu y khoa cụ thể cho thấy việc sử dụng thuốc gây nghiện dùng trong y tế đúng cách sẽ làm giảm tuổi thọ. - Có bị lệ thuộc thuốc không?
Khi được sử dụng để điều trị đau dưới sự giám sát của bác sĩ, nếu dùng đúng cách thì trường hợp lệ thuộc vào thuốc gây nghiện dùng trong y tế cực kỳ hiếm, chưa đến một người trong số 500 người.
Nếu nguyên nhân gây đau được loại bỏ nhờ điều trị, có thể giảm liều hoặc ngừng sử dụng thuốc gây nghiện dùng trong y tế. - Chỉ dùng thuốc này để điều trị ung thư giai đoạn cuối thôi sao?
Ngay cả ở giai đoạn đầu điều trị ung thư, bác sĩ vẫn có thể sử dụng thuốc nếu cơn đau dữ dội. - Mang theo thuốc có bị bắt không?
Sẽ không bị bắt vì mang theo thuốc gây nghiện dùng trong y tế do bác sĩ kê đơn.
Dù vậy, thuốc gây nghiện dùng trong y tế cũng không phải là thuốc chữa bách bệnh. Bác sĩ cũng giải thích những điểm cần lưu ý khi sử dụng.
- Thuốc có thể gây buồn ngủ, vì vậy việc lái xe sẽ bị hạn chế
- Cần lưu ý khi mang thuốc ra nước ngoài để đi du lịch hoặc công tác
- Luật pháp khác nhau tùy từng quốc gia, vì vậy cần kiểm tra trước
Nhiều cách giảm đau khác ngoài dùng thuốc
Chăm sóc giảm nhẹ không chỉ có điều trị bằng thuốc. Bệnh nhân và gia đình cũng có thể tự thực hiện một số việc.
Có thể xoa bóp, chườm nóng hoặc lạnh, dùng đai nẹp để cố định vùng bị đau, tập thể dục nhẹ hoặc giãn cơ.
Điều quan trọng nhất là đừng tự mình chịu đựng mọi thứ.
Lo âu và cô đơn có thể khiến cơn đau trở nên dữ dội hơn. Bác sĩ Sakai cho biết trò chuyện với gia đình, bạn bè hoặc đắm mình vào sở thích cũng là những hình thức chăm sóc tinh thần, một phần quan trọng của chăm sóc giảm nhẹ.
Viết “ghi chú về cơn đau” để điều trị tốt hơn
Bác sĩ Sakai nói: “Ngay cả khi bệnh đã đến giai đoạn khó điều trị, xin đừng từ bỏ chăm sóc giảm nhẹ để làm dịu các triệu chứng đau”.
Sau đó, bác sĩ giải thích lý do như sau:
“Có thể có những bệnh nhân ngại nói ra điều mình nghĩ vì sợ rằng ‘nếu nói điều mình muốn, bác sĩ sẽ không thích mình và có thể không điều trị cho mình nữa’, nên không thể chia sẻ những điều thực sự khiến họ khổ sở. Trong khi đó, bác sĩ thường nghĩ rằng ‘không nói gì tức là không có vấn đề gì’. Sự hiểu lầm này đôi khi cản trở việc chăm sóc cơn đau phù hợp.”
Vì vậy, bác sĩ chia sẻ: “Nếu không thể nói hết những điều muốn trao đổi với bác sĩ trong giờ khám, hãy viết ra giấy rồi đưa cho bác sĩ sau”.
Không cần phải suy nghĩ quá phức tạp về nội dung ghi chú; chỉ cần viết những điều đơn giản như sau là được:
- Điều gì đang khiến mình khổ sở
- Cơn đau khiến mình không thể làm được việc gì
- Mình muốn có thể làm được gì khi cơn đau được kiểm soát
Bác sĩ cũng từng nhận được ghi chú từ bệnh nhân, nhờ đó nhận ra những vấn đề cốt lõi mà không thể nắm bắt trong khoảng thời gian khám ngoại trú hạn chế, từ đó giúp việc điều trị đạt kết quả tốt hơn.
Với bệnh nhân, ghi chú là “lá bùa giúp không quên điều cần nói”; còn với bác sĩ, đó là “thông tin quan trọng giúp lắng nghe tiếng lòng của bệnh nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp”.
Bác sĩ Sakai chia sẻ: “Không có bác sĩ nào gạt đi khi bệnh nhân đưa ghi chú, vì vậy cứ thoải mái viết ra rồi đưa cho bác sĩ”.
Dùng thuốc đúng cách và hy vọng được sống theo cách của riêng mình
Qua buổi nói chuyện lần này, tôi đã học được nhiều điều về cách đối mặt với cơn đau do ung thư và thuốc gây nghiện dùng trong y tế.
Trước đây, tôi có những hiểu lầm do cách hiểu về từ “thuốc gây nghiện dùng trong y tế”, nhưng giờ tôi nhận ra rằng nếu được sử dụng đúng cách, đây là loại thuốc quan trọng giúp kiểm soát cơn đau. Tôi cũng nhận thấy bản thân bệnh nhân nói rõ về cơn đau của mình là điều rất quan trọng.
Sau buổi nói chuyện, tôi có dịp trò chuyện với bác sĩ Sakai. Khi hỏi vì sao bác sĩ chọn chuyên sâu về chăm sóc giảm nhẹ, bác sĩ đã chia sẻ như sau:
Bác sĩ Sakai
Từ hồi còn học tiểu học, tôi đã suy nghĩ về việc con người sẽ trải qua những gì khi đến cuối đời, và ý nghĩa của cuộc sống là gì. Một khi đã sinh ra, ai rồi cũng sẽ đi đến hồi kết.
Ở giai đoạn cuối ấy, tôi muốn làm dịu các triệu chứng hết mức có thể, để bệnh nhân cảm thấy rằng “Mình thật vui vì đã được sinh ra” hoặc “Giờ đây, mình không còn quá sợ hãi khi nghĩ đến lúc cuối đời”.
Tôi luôn nỗ lực để có thể điều trị và hỗ trợ hết sức mình, giúp bệnh nhân giữ được bản sắc riêng cho đến cuối đời.
Trong tương lai, ngày càng nhiều người có thể mong muốn được giảm đau tối đa và sống theo cách của riêng mình đến cuối đời tại nơi thân thuộc, không chỉ ở bệnh viện mà cả tại nhà.
Buổi nói chuyện khiến tôi cảm thấy hy vọng rằng bệnh nhân có thể sống theo cách của riêng mình khi có những nhân viên y tế như bác sĩ Sakai, luôn chân thành đồng hành cùng cuộc đời của từng người.
Bài viết về Bệnh viện Trung ương Kurashiki
Thông tin cơ bản về buổi tọa đàm y tế Kurachu dành cho công chúng: “Cách xử lý cơn đau do ung thư – Sử dụng thuốc gây nghiện trong y tế đúng cách”
| Tên | Buổi tọa đàm y tế Kurachu dành cho công chúng: “Cách xử lý cơn đau do ung thư – Sử dụng thuốc gây nghiện trong y tế đúng cách” |
|---|---|
| Ngày tổ chức | 10 tháng 6 năm 2025 |
| Địa điểm | 1-11-11 Tsurugata, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Miễn phí |
| Trang web | Khu khám chữa bệnh dự phòng trực thuộc Bệnh viện Trung ương Kurashiki |
Bạn muốn biết gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang này
