“Shijuku sông Takahashi” được tổ chức từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 2 năm 2021.
Khóa học gồm 41 buổi, chia thành 3 phần: Tầm nhìn SDGs, Kiến thức tổng quát và Kỹ năng. Có 23 học viên cùng các thính giảng tham gia từng buổi.
Ngày 23 tháng 1 năm 2021 (thứ Bảy), trong phần Kỹ năng, chị Maiko Okimura, cựu thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương tại Thành phố Asakuchi, tỉnh Okayama, đã có buổi thuyết trình.
Sau đây là nội dung buổi giảng.
Nội dung được ghi trong bài là thông tin tại thời điểm bài viết được đăng vào tháng 2 năm 2021. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã khác.
Tổng quan về Shijuku sông Takahashi
“Shijuku sông Takahashi” là chương trình do Trường Lưu vực sông Takahashi, một hiệp hội pháp nhân, điều hành theo ủy thác của Thành phố Kurashiki. Thông qua các hoạt động như tìm hiểu lịch sử, văn hóa, công nghiệp và khảo sát thực địa tại Lưu vực sông Takahashi, chương trình hướng đến việc xây dựng cộng đồng, đào tạo nhân lực gánh vác một địa phương “bền vững” và thúc đẩy hành động.
Có hai khóa học:
- “Khóa tìm hiểu SDGs”, gồm thực hành và thuyết trình
- “Khóa dự thính”, tham gia các buổi học lý thuyết tùy chọn
Từ lễ khai giảng được tổ chức vào thứ Ba, ngày 3 tháng 11 năm 2020 đến lễ bế giảng vào Chủ nhật, ngày 14 tháng 2 năm 2021, sẽ có 41 buổi học.
Chương trình có 3 chủ đề:
▼Phần Tầm nhìn SDGs
Thông qua các bài giảng của những người trực tiếp thực hiện và chuyên gia, học viên tìm hiểu sâu về tầm nhìn năm 2030 của Lưu vực sông Takahashi và những nỗ lực hiện tại nhằm giải quyết các vấn đề, từ đó có thêm gợi mở để hành động.
▼Phần Kiến thức tổng quát
Các buổi học giúp học viên tìm hiểu lịch sử, văn hóa, công nghiệp tại Lưu vực sông Takahashi và trang bị kiến thức nền tảng cho các hoạt động.
▼Phần Kỹ năng
Các buổi học trang bị kỹ năng và bí quyết phục vụ việc học tập tìm tòi, chẳng hạn như thuyết trình, kế toán cho tổ chức phi lợi nhuận, phân tích dữ liệu (sử dụng RESAS), ứng dụng công cụ CNTT, viết blog và sử dụng mạng xã hội.
Để biết thêm chi tiết, hãy xem trang chuyên đề của “Shijuku sông Takahashi”.
Quá trình công tác của chị Maiko Okimura, cựu thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương tại Thành phố Asakuchi
Ấn tượng đầu tiên của tôi về chị Okimura là chị rất năng động.
Nhìn chị hào hứng trò chuyện, tôi cảm nhận được nguồn năng lượng của chị.
Nghe chị kể về quá trình công tác, tôi hiểu rõ hơn lý do chị có tính cách sôi nổi như vậy.
Chị sinh ra ở tỉnh Tochigi và lớn lên tại Hokkaido.
Khi còn học trung học phổ thông, chị xem một chương trình truyền hình về cải tạo những ngôi nhà chật hẹp, khó sinh sống và thấy mô hình kiến trúc xuất hiện trong chương trình. Chị nghĩ: “Mình cũng muốn làm ra thứ này!” rồi theo học một trường chuyên ngành kiến trúc ở Thành phố Hachioji, Tokyo.
Sau khi học xong trường chuyên môn, chị chuyển tiếp vào khoa học buổi tối của Đại học Khoa học Tokyo.
Chị vừa làm thêm ban ngày tại một văn phòng kết cấu, vừa đi học đại học vào buổi tối.
Nhờ công việc làm thêm, chị Okimura có cơ hội tham gia dự án xây dựng trường tiểu học tại Kinshasa, thủ đô Cộng hòa Dân chủ Congo.
Sinh viên đại học Nhật Bản đến địa phương; sinh viên ngành kiến trúc phụ trách xây dựng trường học, còn sinh viên ngành giáo dục lên kế hoạch giảng dạy.
Trường học được xây dựng bằng vật liệu và kỹ thuật tại địa phương.
Từng làm việc tại văn phòng kết cấu, chị Okimura cho biết mình đã băn khoăn khi thấy ở Nhật Bản sử dụng nhiều kỹ thuật có nguồn gốc từ nước ngoài, chẳng hạn như đinh và bu lông.
Sau khi trở về Nhật Bản, chị Okimura muốn tìm hiểu kỹ thuật truyền thống của Nhật nên nghỉ học đại học và tham gia khóa đào tạo điều phối viên liên kết nông nghiệp, thương mại và công nghiệp, nhằm bồi dưỡng nhân lực biết tận dụng tài nguyên địa phương.
Thông qua việc tìm hiểu và thực hành tỉa thưa rừng cùng các phương pháp xây dựng truyền thống, chị có cơ hội gặp gỡ nhiều người.
Sau đó, một người quen từ khóa đào tạo giao cho chị các công việc như làm mô hình và vẽ bản thiết kế, giúp chị bắt đầu sự nghiệp tự do.
Chị bắt đầu làm việc dưới tên “Văn phòng thiết kế moko”.
Văn phòng là một căn hộ rộng bốn chiếu tatami rưỡi ở Kagurazaka, Tokyo; tiền thuê chỉ 40.000 yên mỗi tháng, rẻ đến bất ngờ.
Sau đó, công việc của chị tiếp tục đến qua lời giới thiệu của bạn bè.
Chị cải tạo nhà cổ ở Thành phố Iga, tỉnh Mie; kinh doanh không gian cho thuê trong nhà kiểu Nhật ở Thành phố Hamamatsu, tỉnh Shizuoka; điều hành nhà hàng trong nhà cổ ở Thành phố Zushi, tỉnh Kanagawa, cùng nhiều công việc khác.
Từ khi bắt đầu làm việc tự do ở tuổi 23, chị tích lũy nhiều kinh nghiệm qua những lần gặp gỡ và trải nghiệm, đồng thời trau dồi kiến thức và kỹ năng phong phú.
Trong buổi thuyết trình, chị nhấn mạnh rằng nhờ công việc tự do, “kinh nghiệm của tôi tăng lên rất nhiều”.
Tuy nhiên, tự mình tìm việc và kiếm sống không phải lúc nào cũng vui vẻ.
Chị cũng đã trải qua không ít khó khăn.
Cảm thấy muốn tạo dựng chỗ đứng cho mình ở một vùng đất mới, chị Okimura gia nhập Đội hợp tác phục hưng địa phương.
Chị chú ý đến khẩu hiệu “Thị trấn của sao và biển” và chuyển đến Thành phố Asakuchi vào năm 2016.
Chỉ nghe kể về cuộc đời không ngừng đổi thay của chị Okimura thôi cũng khiến tôi thấy hào hứng.
Tôi vô cùng bị cuốn hút bởi cách sống của chị: cứ mạnh dạn thử sức với những điều mình quan tâm.
Hoạt động với tư cách thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương
Sau khi gia nhập Đội hợp tác phục hưng địa phương, chị Okimura vẫn tiếp tục tham gia nhiều hoạt động khác nhau.
Công việc rất đa dạng, từ giải quyết vấn đề nhà bỏ trống, lập bản đồ phòng chống thiên tai, triển khai dịch vụ đi lại cho người cao tuổi đến dẫn chương trình hội thảo.
Lý do là nhiệm kỳ của thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương chỉ vỏn vẹn 3 năm.
Trong thời gian đó, họ phải tự xây dựng các dự án góp phần phục hưng địa phương.
Ngay từ khi mới nhận nhiệm vụ, chị đã cố gắng đến nhiều nơi để người dân địa phương nhớ mặt mình.
Sau khi học biểu diễn nghệ thuật dùng những thanh tre có tua rua, chị được mời đến các buổi họp mặt người cao tuổi thường xuyên hơn và có nhiều cơ hội giao lưu với người lớn tuổi.
Trong thời gian hoạt động với tư cách thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương, tháng 5 năm 2017, chị thành lập Hiệp hội pháp nhân tổng hợp moko’a.
Chị cho biết “moko” có nghĩa là “1” trong tiếng Lingala, một ngôn ngữ ở Congo, còn “a” tượng trưng cho Asakuchi.
Sau khi kết thúc nhiệm kỳ trong Đội hợp tác phục hưng địa phương, chị vẫn tiếp tục hỗ trợ địa phương thông qua tổ chức của mình.
Chị giới thiệu một trong những hoạt động được “moko’a” hỗ trợ: dịch vụ đi lại “Midorin-go”.
Tại Midorigaoka, thị trấn Kamogata, Thành phố Asakuchi, nơi dân số già hóa nhanh chóng, nhiều người lo lắng rằng họ sẽ không còn phương tiện đi mua sắm và đến bệnh viện.
Vì vậy, dịch vụ đi lại “Midorin-go” do người dân chủ động tổ chức đã ra đời, dành cho cư dân khu vực Midorigaoka.
Họ mở “Ikiki Plaza”, một điểm giao lưu dành cho cư dân địa phương, tạo không gian để người dân tự tổ chức các hoạt động như quán cà phê ăn trưa và lớp học thủ công.
Nguồn thu từ các hoạt động tại “Ikiki Plaza” được dùng để vận hành “Midorin-go”, tạo nên cơ chế giúp người dân địa phương duy trì hoạt động bằng chính sức mình.
Vì sao cần phục hưng địa phương?
Nhật Bản ngày nay được xem là một xã hội có dân số suy giảm.
Thế nhưng, chỉ nhìn quanh phố phường thì khó nhận ra ảnh hưởng của tình trạng dân số giảm.
Chị Okimura đã dùng số liệu thống kê để giải thích những vấn đề của xã hội suy giảm dân số và lý do cần phục hưng địa phương.
| Năm 1995 | Năm 2015 | Năm 2035 (dự báo) | |
|---|---|---|---|
| Tổng dân số (A) | 38,595 người | 34,235 người | 27,607 người |
| Từ 85 tuổi trở lên (B) | 932 người | 1,845 người | 3,564 người |
| A/B | 41.4 người | 18.6 người | 7.7 người |
Năm 1995, dân số Thành phố Asakuchi vào khoảng 38,000 người; đến năm 2015 còn khoảng 34,000 người, giảm khoảng 10% trong 20 năm.
Dân số được dự đoán sẽ tiếp tục giảm nhanh hơn. Trong 20 năm đến năm 2035, dân số sẽ giảm khoảng 20%, còn khoảng 27,000 người.
Số người cao tuổi từ 85 tuổi trở lên, nhóm cần được hỗ trợ trong sinh hoạt, đã tăng gấp đôi từ năm 1995 đến năm 2015, lên khoảng 1,800 người.
Đến năm 2035, con số này được ước tính sẽ tăng khoảng 1.9 lần, lên khoảng 3,600 người. Khi đó, cứ 7.7 người lại phải hỗ trợ một người cao tuổi từ 85 tuổi trở lên.
Hơn nữa, những người từ 65 đến 74 tuổi đã nghỉ hưu hiện là lực lượng chính tham gia các hoạt động địa phương, nhưng theo thời gian, họ cũng sẽ trở thành người cần được hỗ trợ.
Tình hình là số người hỗ trợ giảm đi, trong khi số người cần hỗ trợ tăng nhanh.
| Vấn đề phát sinh | |
|---|---|
| Tỷ lệ sinh thấp | Sáp nhập hoặc đóng cửa trường học, sức sống địa phương suy giảm |
| Dân số già hóa | Hỗ trợ mua sắm, xác nhận tình trạng an toàn của người cao tuổi, phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ |
| Dân số suy giảm | Mối liên kết giữa người với người trở nên lỏng lẻo, cơ sở thương mại rút khỏi địa phương, nhà bỏ trống và đất canh tác bị bỏ hoang gia tăng |
Việc hỗ trợ đi lại để mua sắm và xác nhận tình trạng an toàn khi người cao tuổi mắc chứng sa sút trí tuệ là những việc nhất định phải có người đảm nhận.
Ngoài ra, các cơ sở thương mại sẽ rút khỏi địa phương do dân số suy giảm, còn nhà bỏ trống và đất canh tác bị bỏ hoang sẽ ngày càng tăng.
Dĩ nhiên, nguồn thu thuế cũng giảm nên chính quyền địa phương không thể tự mình giải quyết.
Người dân địa phương phải tự xây dựng cộng đồng và tạo ra môi trường để mọi người hỗ trợ lẫn nhau.
Phục hưng địa phương bằng cách tận dụng nhà bỏ trống
Thị trấn Konko, Thành phố Asakuchi từng phát triển thịnh vượng với vai trò là thị trấn quanh đền chùa của trụ sở chính Konkokyo, và đến nay vẫn còn lưu giữ những dãy phố mang không khí hoài cổ.
Tuy nhiên, đường phố vắng bóng người, hiu quạnh và đượm vẻ buồn tẻ.
Nhằm vực dậy địa phương, anh Okimura cũng đang triển khai các hoạt động tận dụng nhà bỏ trống ở Thị trấn Konko, Thành phố Asakuchi như sau:
- Khảo sát thực trạng nhà bỏ trống
- Ví dụ tận dụng nhà bỏ trống: “Space Kinsheikan”
Khảo sát thực trạng nhà bỏ trống
Trước khi bắt tay vào việc tận dụng nhà bỏ trống, anh Okimura tự hỏi: “Liệu có thật sự có nhà bỏ trống không?” rồi bắt đầu khảo sát thực trạng cùng người dân địa phương.
Anh dùng các miếng dán trên bản đồ trắng để thể hiện vị trí nhà bỏ trống bằng màu vàng, nhà bỏ trống có nguy cơ sập bằng màu đỏ, đất trống bằng màu xanh dương, v.v.
Nghe nói có nhiều nhà bỏ trống đến mức đáng kinh ngạc trong thị trấn.
Ngoài ra, anh cùng khảo sát với những người lớn tuổi am hiểu địa phương để xác định chủ sở hữu của từng căn nhà bỏ trống.
Anh đang sắp xếp thông tin để biết cần liên hệ với ai nhằm thuê hoặc mua lại từng căn nhà.
Ví dụ tận dụng nhà bỏ trống: “Space Kinsheikan”
Anh giới thiệu “Space Kinsheikan” như một ví dụ về việc tận dụng nhà bỏ trống.
Đây cũng là địa điểm tổ chức buổi giảng của Shijuku sông Takahashi lần này.
“Space Kinsheikan” từng hoạt động như một quán ăn nơi người dân tụ họp cho đến vài chục năm trước.
Nghe nói nơi này từng có kế hoạch bị phá bỏ, nhưng khi anh Okimura bày tỏ mong muốn tận dụng, họ đã tặng lại cho anh.
Việc cải tạo được tổ chức dưới hình thức hội thảo trải nghiệm, với sự tham gia của người dân địa phương.
Anh mời thợ mộc chuyên xây đền chùa, kiến trúc sư và thợ trát tường đến hướng dẫn, rồi cùng người dân địa phương cải tạo nơi này.
Nghe nói họ cũng cùng người dân bàn bạc cách vận hành sau khi cải tạo.
Để tìm hiểu các ví dụ tận dụng nhà bỏ trống, họ đã đến khu phố mua sắm ở Thành phố Soja và Fukiya thuộc Thành phố Takahashi.
Và cửa hàng bỏ trống vốn dự kiến bị phá bỏ đã được biến thành không gian cho thuê.
Nơi đây được hồi sinh thành cơ sở giao lưu cho người dân địa phương, với các hoạt động như mở quán cà phê, tổ chức hội thảo, buổi học nhóm và hoạt động cộng đồng.
Không chỉ người dân địa phương tụ họp, nơi đây còn trở thành địa điểm giao lưu với người ngoài khu vực, vì những người đến từ nơi khác cũng ghé thăm để tổ chức sự kiện.
Anh cũng chia sẻ lý do mời người dân địa phương tham gia cải tạo cửa hàng bỏ trống.
Người dân địa phương khó hình dung một tòa nhà vốn quen thuộc và bình thường quanh mình sẽ được hồi sinh với diện mạo mới.
Khi không gian được tạo nên trên thực tế, mọi người sẽ dễ hình dung hơn, từ đó cũng dễ nảy sinh ý tưởng.
Trong quá trình cải tạo “Space Kinsheikan”, một thay đổi lớn đã diễn ra khi đèn trong cửa hàng lần đầu tiên được bật sáng.
Nhìn thấy bên trong cửa hàng sáng sủa và đẹp mắt hơn, người dân địa phương vô cùng vui mừng.
Ngày càng có nhiều người tích cực tham gia các hoạt động.
Có nhiều điều không thể truyền đạt chỉ bằng lời nói, vì vậy điều quan trọng là để mọi người trực tiếp trải nghiệm.
Anh chia sẻ rằng việc cùng người dân địa phương tích lũy những trải nghiệm thành công sẽ góp phần vực dậy thị trấn.
Cảm nhận sau khi tham gia
Anh Okimura đã tích lũy được nhiều kiến thức và kỹ năng qua những trải nghiệm đa dạng như xây trường học ở nước ngoài, tận dụng nhà cổ ở nhiều nơi trên khắp Nhật Bản, học tập tại trường chuyên môn và đại học, cũng như làm việc thực tế với tư cách freelancer.
Tôi ngưỡng mộ cách anh phát huy hết khả năng của mình với tư cách thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương.
Có hai điều đặc biệt gây ấn tượng với tôi trong buổi học lần này.
- Sắp xếp dữ liệu và khảo sát kỹ lưỡng
- Người dân địa phương mới là nhân vật chính
Sắp xếp dữ liệu và khảo sát kỹ lưỡng
Điều thứ nhất là anh thực hiện việc sắp xếp dữ liệu và khảo sát rất kỹ lưỡng.
Anh Okimura luôn nở nụ cười khi xuất hiện trước mọi người, nhưng để hiểu vấn đề xã hội là tình trạng dân số suy giảm, anh vẫn kiên trì nỗ lực nghiên cứu tài liệu và tham gia các buổi hội thảo.
Anh chia sẻ rằng việc trực quan hóa dữ liệu thống kê dân số và thông tin về nhà bỏ trống là cách để giải thích rõ ràng các vấn đề với những người liên quan và đề xuất dự án.
Ngoài ra, trước khi triển khai dự án, anh trao đổi kỹ lưỡng với chính quyền địa phương và người dân để xác định các vấn đề, rồi mới lập kế hoạch cụ thể.
Tính cách vui vẻ của anh Okimura là yếu tố quan trọng giúp anh có thể triển khai hoạt động với sự tham gia của người dân địa phương.
Tôi cũng cảm thấy khả năng giải thích dễ hiểu dựa trên dữ liệu và kết quả khảo sát là một lý do khiến nhiều người tin tưởng anh Okimura.
Người dân địa phương mới là nhân vật chính
Điều thứ hai là anh luôn kiên định với quan điểm người dân địa phương mới là nhân vật chính.
Nếu nghĩ đến tính bền vững của cộng đồng địa phương, các dự án cần được triển khai dưới sự chủ động của người dân, chứ không phải Đội hợp tác phục hưng địa phương.
Đội hợp tác phục hưng địa phương đóng vai trò hỗ trợ phía sau, với sứ mệnh tạo cơ hội để địa phương trở nên sôi động hơn.
Nhiều dự án do anh Okimura thực hiện có cách thức để người dân địa phương tham gia, và tôi cảm nhận rõ quyết tâm tạo ra cơ hội để vực dậy địa phương.
Đúng như tên gọi, anh Okimura đang thực hiện những hoạt động khơi dậy sức sống cho địa phương.
Lời của tác giả
Qua buổi giảng lần này, tôi đã có thêm kiến thức cụ thể về những vấn đề mà cộng đồng địa phương đang đối mặt, cũng như các hoạt động phục hưng địa phương như tái sinh nhà bỏ trống.
Trên hết, điều tôi học được nhiều nhất là qua câu chuyện về cách sống của anh Okimura, luôn tiến về phía trước theo những gì mình hứng thú.
Tôi cảm thấy đây là buổi giảng giúp mình hiểu thêm về sự đa dạng trong cách sống.
Thông tin cơ bản về Shijuku sông Takahashi
| Tên | Shijuku sông Takahashi |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Thời gian buổi giảng chính: 10:00 sáng – 12:10 trưa, ngày 19 tháng 12 năm 2020 Thời gian chương trình Shijuku sông Takahashi: từ ngày 3 tháng 11 năm 2020 đến ngày 14 tháng 2 năm 2021 (lễ bế giảng) |
| Địa điểm | 294-7 Otani, Thị trấn Konko, Thành phố Asakuchi, tỉnh Okayama |
| Chi phí tham gia (đã gồm thuế) | Tham dự tại hội trường: 1,500 yên Tham dự trực tuyến hoặc xem bản lưu trữ: 500 yên |
| Trang web | Shijuku sông Takahashi | Trường Lưu vực sông Takahashi |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
