Kurashiki Tenryo Taiko là nhóm biểu diễn trống taiko được thành lập năm 1972. Trong khoảng 50 năm kể từ khi ra đời, nhóm đã làm vang vọng tiếng trống khắp Kurashiki.
Yamabe Taishi bắt đầu cầm dùi trống từ khi còn rất nhỏ và hoạt động với tư cách thành viên của Kurashiki Tenryo Taiko. Hiện nay, anh không chỉ chinh phục khán giả bằng tiếng trống mà còn hoạt động với vai trò đạo diễn, theo đuổi những khả năng mới của trống taiko.
Ngày 2 tháng 3 năm 2024, tại Lễ hội Âm nhạc Kurashiki lần thứ 38, dự kiến công diễn “Mebae Izuru”, kết hợp âm thanh do các nghệ sĩ nhạc cụ truyền thống Nhật Bản tạo ra với hiệu ứng ánh sáng.
Ngày 10 tháng 3 năm 2024, dự kiến công diễn “Buổi hòa nhạc trống Nhật Bản”, nơi các thành viên Kurashiki Tenryo Taiko cùng nhau vang lên tiếng trống.
Hãy cùng tìm hiểu những tâm tư của nghệ sĩ trống Yamabe dành cho âm nhạc.
Nội dung trong bài viết là thông tin tại thời điểm bài được đăng vào tháng 2 năm 2024. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã khác.
Yamabe Taishi và Kurashiki Tenryo Taiko
Nghệ sĩ trống Yamabe Taishi, người lớn lên ở Kurashiki, là người như thế nào? Và Kurashiki Tenryo Taiko ra đời ra sao?
Sau đây là câu chuyện về Yamabe và Kurashiki Tenryo Taiko.
Nghệ sĩ trống Yamabe Taishi
Yamabe Taishi là nghệ sĩ trống đến từ Thành phố Kurashiki. Anh gắn bó với việc biểu diễn trống từ nhỏ và hoạt động tích cực với tư cách thành viên của Kurashiki Tenryo Taiko.
Sau khi tốt nghiệp trung học, anh bắt đầu hoạt động chuyên nghiệp với tư cách nghệ sĩ trống. Hiện nay, bên cạnh việc dàn dựng sân khấu và sáng tác nhạc, anh còn mở rộng hoạt động ra nước ngoài.
Anh không chỉ biểu diễn cùng các nhạc cụ truyền thống Nhật Bản mà còn có dịp kết hợp với âm nhạc thuộc các lĩnh vực khác, qua đó giới thiệu chiều sâu của trống taiko.
Không chỉ hoạt động với tư cách nghệ sĩ biểu diễn, anh còn theo đuổi những khả năng mới của trống taiko, đưa vào các cách thể hiện giúp làm nổi bật sức hấp dẫn của nhạc cụ này trong vai trò đạo diễn.
Yamabe là nghệ sĩ trống tiêu biểu của Nhật Bản, trưởng thành từ Kurashiki Tenryo Taiko.
Kurashiki Tenryo Taiko là gì?
Kurashiki Tenryo Taiko là nhóm biểu diễn trống taiko được thành lập tại Thành phố Kurashiki vào năm 1972.
Người sáng lập, Koyama Hiroshi, từng sống ở Tokyo khi còn là sinh viên. Khi trở về quê nhà Kurashiki, ông đã thành lập Kurashiki Tenryo Taiko.
Ở Tokyo, nhiều khu vực tổ chức những lễ hội sôi động, nhưng Koyama cảm thấy Kurashiki không có lễ hội náo nhiệt như vậy. Ông nghĩ đến việc biểu diễn trống taiko như một cách khuấy động thị trấn.
Sau đó, ông mượn chiếc trống taiko trong kho của gia đình Ohara và bắt đầu biểu diễn tại Đền thờ Achi—đó là khởi đầu của Kurashiki Tenryo Taiko.
Đến năm 2024, khoảng 50 năm sau, nhóm vẫn tiếp tục hoạt động chủ yếu ở Kurashiki.
Cuộc gặp gỡ giữa Yamabe và trống taiko
Trống taiko đã hiện diện trong cuộc sống thường ngày của Yamabe từ khi còn nhỏ. Vậy anh đã gắn bó với nhạc cụ này như thế nào?
Hãy cùng ngược dòng về cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa Yamabe và trống taiko.
Trống taiko hiện diện như một điều hiển nhiên
Yamabe nói: “Từ khi biết nhận thức, tôi đã đánh trống taiko”. Với anh, trống taiko là một phần trong cuộc sống thường ngày.
Cha anh là thành viên của Kurashiki Tenryo Taiko, nên Yamabe đã gắn bó với trống taiko từ nhỏ. Anh không có cảm giác mình từng bắt đầu học đánh trống. Anh đã chơi trống từ khi còn bé đến mức có thể nói rằng “mình sinh ra đã cầm dùi trống”.
Anh lần đầu đứng trên sân khấu khi khoảng 3 tuổi. Sau đó, anh hoạt động với tư cách thành viên Kurashiki Tenryo Taiko, ngày nào cũng tập trung lúc 7 giờ tối và miệt mài luyện tập đến 11 giờ đêm.
Vì trống taiko quá đỗi quen thuộc, Yamabe từng lầm tưởng rằng ai cũng xem trống taiko là thứ gần gũi với mình.
Khi đến nhà bạn bè, anh có thể thấy nhà người khác không có trống taiko, nên hiểu rằng về mặt vật lý, trống không hiện diện gần gũi trong mọi gia đình. Tuy nhiên, anh không nhận ra rằng mọi người cũng ít biết đến trống taiko như một khái niệm.
Trải nghiệm này vẫn hữu ích khi anh bắt đầu hoạt động chuyên nghiệp. Yamabe cho biết anh luôn nghĩ cách dàn dựng và lên kế hoạch, đồng thời cân nhắc làm sao để những người lần đầu tiếp xúc với trống taiko có thể đón nhận nó.
Trở thành nghệ sĩ trống là lẽ tự nhiên
Khi còn là học sinh trung học, đứng trước lựa chọn con đường tương lai, Yamabe chưa suy nghĩ sâu về việc mình sẽ làm gì.
Anh chỉ mơ hồ nghĩ rằng “chắc mình sẽ sống bằng nghề đánh trống taiko”. Những người xung quanh cũng nghĩ tương tự, rằng việc Yamabe theo đuổi con đường trống taiko là lẽ tự nhiên.
Thông thường, nếu theo đuổi con đường âm nhạc, người ta có hai lựa chọn: hoạt động độc lập với tư cách nghệ sĩ hoặc gia nhập một nhóm chuyên nghiệp.
Yamabe chọn con đường hoạt động độc lập, nhưng đó không phải quyết định được đưa ra với ý chí kiên định mà là một lựa chọn vô thức. Có lẽ sự hiện diện quá đỗi thân thuộc của trống taiko đã dẫn anh đến con đường này.
Sau đó, anh lấy Kurashiki làm căn cứ và hoạt động khắp Nhật Bản với tư cách nghệ sĩ trống. Đến năm 26 tuổi, anh chuyển căn cứ sang Tokyo. Khi công việc ở Tokyo bắt đầu tăng lên, anh sống nửa tháng ở Kurashiki và nửa tháng còn lại ở Tokyo.
Ngoài công việc biểu diễn, anh còn bắt tay vào dàn dựng sân khấu cùng các cộng sự.
Tuy nhiên, Yamabe cảm thấy không thoải mái khi không có nhà ở thành phố nơi anh đặt căn cứ sáng tác. Mỗi lần mang hành lý cồng kềnh đi lại giữa Kurashiki và Tokyo, anh không cảm thấy mình đang hoạt động cùng các cộng sự mà thấy lạc lõng như người ngoài.
Để xóa bỏ cảm giác không thoải mái trong những ngày đi lại giữa Tokyo và Kurashiki, Yamabe chuyển đến sống ở Tokyo. Anh bắt đầu tập trung vào hoạt động sáng tác.
Mở rộng thế giới âm nhạc
Yamabe giới thiệu sức hấp dẫn của trống taiko qua những màn dàn dựng độc đáo. Việc tiếp xúc với âm nhạc ngoài trống taiko đã làm thay đổi quan điểm của anh.
Hãy cùng tìm hiểu hành trình đưa anh từ nghệ sĩ trống đến với vai trò đạo diễn.
Âm nhạc ở Kurashiki và Tokyo
Thông qua hoạt động sáng tác ở Tokyo, Yamabe đã nhận ra thế giới âm nhạc rộng lớn đến nhường nào.
Khi còn hoạt động ở Kurashiki, anh chỉ chú ý đến âm nhạc gắn liền với trống taiko. Lấy trống taiko làm trung tâm, anh dễ dàng kết nối với các nghệ sĩ nhạc truyền thống Nhật Bản, chẳng hạn như người chơi shamisen và sáo shakuhachi.
Chỉ cần giới thiệu sức hấp dẫn của trống taiko trong thế giới nhạc cụ truyền thống Nhật Bản là anh đã có thể duy trì công việc.
Trong khi đó, ở Tokyo, người ta đòi hỏi âm nhạc trên phạm vi rộng hơn. Anh phải giới thiệu sức hấp dẫn của trống taiko trong cả những thể loại khác như nhạc cổ điển và jazz.
Chỉ chơi trống taiko thôi thì khán giả sẽ không nhận ra sức hấp dẫn của nó. Anh bắt đầu biểu diễn theo cách hòa trống taiko vào âm nhạc của những thế giới khác, qua đó truyền tải sức hấp dẫn của nhạc cụ này.
Yamabe chia sẻ: “Chơi giỏi trong thế giới trống taiko và chơi giỏi trong thế giới âm nhạc là hai chuyện khác nhau”.
Chuyển căn cứ hoạt động đến Tokyo đã giúp anh khám phá thế giới âm nhạc rộng lớn mà trước đây anh chưa nhận ra khi chỉ chơi trống taiko.
Gắn bó với nghệ thuật và sáng tạo tác phẩm
Cơ duyên khiến Yamabe mở rộng tầm nhìn sang những lĩnh vực ngoài trống taiko là cuộc gặp gỡ với một người thuộc một công ty giải trí nổi tiếng. Người đó khuyên anh tiếp xúc với nghệ thuật đỉnh cao.
Khi còn sống ở Kurashiki, anh không quan tâm đến điều gì ngoài trống taiko. Nhưng sau đó, anh bắt đầu xem các buổi biểu diễn khiêu vũ và nhạc kịch, cũng như tham quan các bảo tàng trưng bày tranh và điêu khắc.
Trong số nhiều loại hình nghệ thuật anh thưởng thức, thứ đặc biệt chạm đến tâm hồn Yamabe là múa đương đại. Anh bị cuốn hút bởi cách biểu đạt cơ thể tự do, không bị bó buộc trong khuôn mẫu cố định.
Một thời gian sau, anh dần cảm nhận được mình yêu thích phong cách sáng tác nào, bất kể đó là tranh, điêu khắc hay loại hình nghệ thuật nào khác.
Nghệ sĩ thị giác mà Yamabe nhận ra mình yêu thích rõ rệt trong quá trình ấy là Lee Ufan. Khi hiểu được điều gì khiến mình rung động, anh cũng hiểu bản thân hơn và dần hình thành thói quen tiếp xúc với nghệ thuật.
Cảm quan nghệ thuật của Yamabe ngày càng được trau dồi qua việc tiếp xúc với nhiều loại hình nghệ thuật, rồi dần được thể hiện trong cách dàn dựng các buổi biểu diễn trống taiko.
Nghệ sĩ trống và đạo diễn
Yamabe bắt đầu kết hợp những điều khơi gợi cảm quan nghệ thuật của mình với màn trình diễn trống taiko, rồi thể hiện chúng qua cách dàn dựng khi anh 30 tuổi.
Trước đó, anh cũng từng phụ trách dàn dựng, nhưng chỉ quyết định thứ tự tiết mục và cách bố trí ánh sáng, tập trung riêng vào trống taiko.
Yamabe cho biết những điều anh yêu thích trong thế giới nghệ thuật bắt đầu hòa hợp tự nhiên với màn trình diễn trống taiko, khiến anh nảy sinh mong muốn truyền tải điều gì đó thông qua cách dàn dựng.
Một trong những màn trình diễn trống taiko thể hiện cảm quan nghệ thuật được trau dồi qua nghệ thuật là “Mebae Izuru”, dự kiến diễn ra vào ngày 2 tháng 3 năm 2024. Hiệu ứng ánh sáng bằng laser làm nổi bật sức hấp dẫn mới của trống taiko.
Khi đến xem giải vô địch thế giới về trình chiếu mapping được tổ chức tại Tokyo, anh đã lấy cảm hứng từ những tác phẩm tại đó và đề xuất kết hợp hiệu ứng ánh sáng vào màn trình diễn trống taiko.
Tương lai của Kurashiki quê nhà và trống taiko
Yamabe đã thay đổi cả trong vai trò nghệ sĩ trống lẫn đạo diễn. Tình cảm của anh dành cho quê nhà Kurashiki đã thay đổi như thế nào?
Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về những tâm tư của anh dành cho Kurashiki Tenryo Taiko và Kurashiki.
Vai trò của Kurashiki Tenryo Taiko
Được nghệ thuật truyền cảm hứng, Yamabe đã dàn dựng những sân khấu chưa từng có với tư cách nghệ sĩ trống.
Anh cũng cho thấy mong muốn tạo nên thay đổi cho Kurashiki Tenryo Taiko, nhóm đã có lịch sử khoảng 50 năm.
Yamabe chia sẻ: “Để gìn giữ Kurashiki Tenryo Taiko, điều quan trọng không phải là kế thừa nguyên trạng mà là tiếp tục tạo dựng môi trường để tiếng trống taiko vang lên ở Kurashiki”.
Những trải nghiệm bên ngoài Kurashiki đã làm thay đổi cách Yamabe biểu diễn trống taiko. Giờ đây, anh đang tìm cách thay đổi Kurashiki Tenryo Taiko để nhóm được người dân Kurashiki đón nhận.
Những đổi thay của Yamabe và Kurashiki vẫn vẹn nguyên
Sau khi chuyển trung tâm hoạt động đến Tokyo, cảm nhận của anh Yamabe về Kurashiki dần thay đổi.
Từ khi sinh ra, anh chưa từng thấy những khung cảnh quen thuộc như Khu phố Lịch sử Bikan hay biển Seto là đẹp.
Thế nhưng, sau khi sống giữa những tòa nhà cao tầng san sát ở trung tâm thành phố, anh bắt đầu cảm nhận được vẻ đẹp của những dãy phố cổ kính và những con sóng êm đềm ở vùng biển Seto.
Từ nhỏ, anh Yamabe đã được nghe rằng Kurashiki là thành phố văn hóa, nhưng trước khi rời Kurashiki, anh chưa cảm nhận được điều đó.
Tuy nhiên, khi hoạt động với tư cách là người sáng tạo nghệ thuật, anh Yamabe dần cảm nhận được Kurashiki là một nơi đặc biệt. Anh nhận ra đây là một nơi quý giá, nơi những dãy phố còn lưu lại từ thời Edo có bảo tàng mỹ thuật và phòng hòa nhạc, nơi văn hóa và nghệ thuật gắn bó mật thiết với đời sống.
“Mebae Izuru” và “Buổi hòa nhạc trống Nhật Bản” dự kiến diễn ra vào tháng 3 năm 2024 được xem là những buổi biểu diễn trở về quê nhà. Các tác phẩm thể hiện những điều anh Yamabe đã chứng kiến kể từ khi rời Kurashiki.
Anh Yamabe chia sẻ: “Chính vì lớn lên ở Kurashiki nên tôi mới có thể thể hiện những điều này”.
Lời của tác giả
Khi nghe anh Yamabe kể chuyện, tôi chợt nhớ đến một câu văn.
“Dòng sông trôi mãi không ngừng, nhưng nước trong dòng sông ấy chẳng bao giờ là nước cũ” — câu mở đầu của tùy bút “Hojoki”, tác phẩm xuất hiện trong sách giáo khoa cổ văn. Câu này có nghĩa là: “Nước sông cứ chảy mãi không ngừng, nhưng dòng nước ban đầu đã trôi đi mất”.
Để dòng sông luôn tươi đẹp, nước mới cần được luân chuyển liên tục. Dòng sông vẫn là dòng sông ấy, nhưng nước tạo nên nó luôn thay đổi — chính điều kỳ diệu này là bí quyết tạo nên vẻ đẹp của dòng sông.
Để truyền tải sức hấp dẫn của trống taiko, anh Yamabe đã đưa những cách biểu đạt mới vào thế giới trống taiko.
Có lẽ với anh Yamabe, trống taiko là dòng sông, còn cách biểu đạt là dòng nước.
Lắng nghe câu chuyện của một nghệ sĩ trống taiko hàng đầu, tôi cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp tựa dòng sông đang chảy.
![[Diễn ra vào thứ Bảy 3/2 và Chủ nhật 3/10] Các chương trình “Mầm non đâm chồi” và “Buổi hòa nhạc trống Nhật Bản” do nghệ sĩ trống taiko tiêu biểu của Nhật Bản Yamabe Taishi sáng tạo](https://media.kuratoco.com/wp-content/uploads/2024/02/23010906/DSC01911.jpg)
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
