Phỏng vấn ông Kaneko Haruhiko thuộc Hội đồng Xúc tiến Đường mòn Bitchu Totomichi
Khảo sát “Totomichi”
Ông biết đến Totomichi từ khi nào?
Kaneko (lược bỏ kính ngữ)
Khoảng tháng 6 năm 2016.
Lúc đó, tôi nhận hỗ trợ từ Cục Dân vụ Bitchu để xây dựng các tour dành cho du khách nước ngoài đến Nhật Bản.
Khi đến Cục Dân vụ Bitchu, một người thuộc Trường Lưu vực sông Takahashi đã hỏi tôi: “Chúng tôi phát hiện có một con đường tên là Totomichi, từng được dùng để vận chuyển cá từ Kasaoka đến Fukiya. Tuy nhiên, chúng tôi chưa biết tuyến đường ở phía nam Nariwa. Anh có biết tuyến đường từ Nariwa đi về phía nam không?” Đó là khởi đầu của mọi chuyện.
Vì sao ông muốn tìm hiểu về Totomichi?
Kaneko
Ngay khi nghe kể về Totomichi, tôi đã muốn tìm hiểu.
Vì chẳng biết gì về Totomichi, tôi hỏi một người quen: “Anh có biết Totomichi không?”
Anh ấy bảo: “Tôi biết từng có Totomichi, nhưng không biết con đường nằm ở đâu. Có điều, tôi biết một người am hiểu về Totomichi.”
Người anh ấy giới thiệu là thầy Moriyama Takashi và thầy Shiota Hiroyuki. Tôi rất bất ngờ khi nghe hai thầy nói: “Chúng tôi đã khảo sát Totomichi từ năm 2006 rồi.”
Hơn nữa, hai thầy đã công bố báo cáo khảo sát Totomichi trên tạp chí của Liên minh Lưu vực sông Takahashi, “Takahashigawa”, xuất bản năm 2007. Nhờ đó, tôi biết thêm về Totomichi và càng quan tâm hơn.
Tạp chí của Liên minh Lưu vực sông Takahashi, “Takahashigawa”, được xuất bản mỗi năm một lần
Xác định tuyến đường Totomichi
Ông đã xác định tuyến đường bằng cách nào?
Kaneko
Ban đầu, thầy Moriyama giới thiệu cho tôi các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương ở nhiều nơi. Tôi đến gặp họ để nghe kể chuyện, rồi họ lại giới thiệu những nhà nghiên cứu khác mà họ quen biết. Cứ thế, chúng tôi liên tục gặp gỡ thêm nhiều người.
Đến tháng 12 năm 2016, khi ghép nối nhiều nguồn thông tin, chúng tôi đã dần hình dung được Totomichi từng đi qua những đâu.
Tuy nhiên, vẫn còn ba đoạn chưa rõ.
Đó là những đoạn nào?
Kaneko
Ba đoạn đó là từ Nariwa đến Uji thuộc Thành phố Takahashi, từ Unai thuộc Thị trấn Yakage đến Keno thuộc Thị trấn Bisei, Thành phố Ibara, và khu vực quanh Nagasako thuộc Thành phố Kasaoka.
Ông đã xác định được ba đoạn chưa rõ đó chưa?
Kaneko
Chúng tôi đã xác định được con đường đi lên từ Unai đến Keno.
Hai đoạn còn lại đến nay vẫn chưa rõ ràng. Dù đi lên từ đâu thì cũng khá giống nhau, nên có nhiều ý kiến khác nhau. Hiện chúng tôi chọn tuyến đường có vẻ hợp lý nhất trong số đó làm tuyến tạm thời.
Việc tìm tuyến đường giữa Unai và Keno rất vất vả, nhưng chúng tôi lại gặp một sự tình cờ ngoài dự kiến.
Tháng 1 năm 2017, dựa vào ký ức của ông Shiota rằng “khoảng năm 2007, ở Keno có một cột chỉ đường”, chúng tôi tìm kiếm khắp nơi quanh Keno.
Chúng tôi chẳng tìm được gì đáng kể, đã mệt rã rời và định kết thúc buổi tìm kiếm thì tình cờ thấy một người nông dân đang làm việc trên cánh đồng ở Keno. Tôi buột miệng hỏi: “Chúng tôi đang tìm Totomichi, quanh đây có cột chỉ đường nào không ạ?”
Người nông dân chỉ vào bụi tre mọc dài khoảng 100 m phía trên cánh đồng trải rộng trên sườn dốc và nói: “Nó ở quanh đó.”
Tôi vừa nghĩ chắc chẳng thể tìm thấy cột chỉ đường, vừa phát quang bụi tre. Dần dần, một con đường đất rộng 2 ken (khoảng 4 m) hiện ra, rồi “cột chỉ đường định mệnh” bị vùi dưới đáy bụi tre cũng lộ diện.
Cột chỉ đường định mệnh là một trụ đá hình chữ nhật. Nó bị cây non mọc sau này đẩy nghiêng, trông như sắp lăn xuống sườn dốc bên dưới.
(Ảnh do Hội đồng Xúc tiến Đường mòn Bitchu Totomichi cung cấp)
Trên mặt phía đông bắc của cột chỉ đường có khắc dòng chữ: “Bên phải: Oda, Yakage; vì bò chết; bên trái: đường cũ”.
Nhìn về phía nam từ vị trí cột chỉ đường, có hai con đường rẽ sang trái và phải.
Trên cột chỉ đường có khắc rằng con đường bên trái là đường cũ (Totomichi). Nhìn về bên trái, con đường dẫn đến một khu rừng trên sườn dốc đứng, không thể nào đi vào được. Còn đi xuống bên phải thì sẽ nối với đường trải nhựa, xe cộ có thể đi qua.
Con đường trải nhựa bên phải là đường mới, hoàn thành và thông xe vào năm 1926. Con đường được sử dụng trước đó chính là đường cũ, tức Totomichi.
Cột chỉ đường là “bằng chứng không thể chối cãi”, nên tôi nhớ mình đã vô cùng xúc động. Bên cánh đồng lúc hoàng hôn, tất cả chúng tôi cùng reo hò ăn mừng phát hiện lớn ngoài dự kiến.
Sau đó, chúng tôi chỉnh trang sườn dốc trong rừng dẫn xuống Yakage, qua đó xác định được đoạn Totomichi ở khu vực Keno.
Trải nghiệm Totomichi bằng cách đi bộ: sự kiện đi bộ Totomichi
Vì sao ông tổ chức sự kiện đi bộ Totomichi?
Kaneko
Sau khi chỉnh trang Totomichi, chúng tôi nghĩ rằng “muốn mọi người đi bộ trên con đường này”.
Sự kiện đi bộ đầu tiên diễn ra vào ngày 14 tháng 1 năm 2018. Khi mở đăng ký, có rất nhiều người tham gia, khiến chúng tôi cảm thấy mình đã đi đúng hướng.
Totomichi có những đoạn khó tìm đường, đôi khi cột chỉ đường bị nhổ mất. Vì vậy, nếu chúng tôi cùng đi với mọi người trong vai trò hướng dẫn viên thì có thể đảm bảo an toàn.
Tính đến tháng 12 năm 2024, chúng tôi đã tổ chức 23 lần, với 648 người tham gia.
Ông có gặp khó khăn gì khi tổ chức sự kiện đi bộ Totomichi không?
Kaneko
Chúng tôi không có giấy phép kinh doanh du lịch.
Vì vậy, trước tiên người tham gia phải trở thành hội viên. Hội đồng sẽ đứng ra đặt xe buýt.
Tuy nhiên, dù hội đồng nghĩ rằng người tham gia là hội viên, họ lại nghĩ mình là khách hàng. Hai bên không cùng quan điểm. Có lần, một số người tham gia xem mình là khách hàng đã vắng mặt không báo trước vào ngày diễn ra sự kiện, khiến hội đồng phải bù tiền xe buýt.
Dù vậy, sự kiện đi bộ Totomichi được xem là hoạt động quảng bá. Chúng tôi nghĩ rằng “trong một thời gian, dù phải tự bỏ tiền ra, hội đồng vẫn sẽ tiếp tục tổ chức”.
Lý tưởng nhất là mọi người có thể tự đi bộ, vừa xem cột chỉ đường và bản đồ vừa tìm đường.
Tương lai của Totomichi
Tôi nghe nói các ông đang làm cột chỉ đường công nghệ thông tin. Đó là gì vậy?
Kaneko
Cột chỉ đường công nghệ thông tin là tên chúng tôi đặt cho loại cột có mã QR. Khi quét mã, vị trí hiện tại của mình sẽ hiển thị trên Google Maps, đồng thời có thể biết đường cần đi tiếp.
Một thành viên từng làm việc tại hãng điện tử đã tạo ra hệ thống này, dựa trên những thông tin về các tuyến đường mà chúng tôi đã đi qua.
Nhờ cột chỉ đường công nghệ thông tin, chỉ cần quét mã QR là tuyến đường sẽ hiện ra, giúp mọi người biết mình đang ở đâu và nên đi theo hướng nào. Khi đi một mình, chúng tôi cũng ít lo bị lạc hơn.
Sách hướng dẫn Totomichi
Nhắc đến Totomichi, tôi nghĩ ngay đến cuốn sách hướng dẫn được biên soạn rất công phu. Khi làm sách, ông có điều gì đặc biệt chú trọng không? Có chuyện gì đáng nhớ trong quá trình thu thập tài liệu không?
Kaneko
Khi làm cuốn sách hướng dẫn đầu tiên vào năm 2018, chúng tôi chỉ đóng các trang lại bằng băng keo đóng sách, đúng nghĩa là một cuốn sách tự làm.
Tháng 1 năm 2024, chúng tôi xuất bản “Ghi chép tìm hiểu Totomichi”, đào sâu hơn một chút về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên dọc tuyến Totomichi; đến tháng 6 thì phát hành bản bổ sung và chỉnh sửa của sách hướng dẫn.
Chúng tôi hướng đến việc giúp mọi người có thể đi Totomichi mà không cần hướng dẫn viên, chỉ cần đọc cuốn sách này, nhưng điều đó không dễ. Dù sao thì hiện nay, việc bán những cuốn sách như vậy là nguồn kinh phí duy nhất để hội duy trì hoạt động.
Khi làm “Ghi chép tìm hiểu Totomichi”, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử địa phương đã gửi bản thảo với mong muốn “đưa nội dung này vào sách”. Vì là tổng biên tập nên tôi đã rất vất vả.
Suốt ngày nhìn màn hình máy tính khiến mắt tôi mỏi nhừ, nên công việc khá nặng nhọc về thể chất, nhưng lại rất thú vị về mặt tinh thần.
Hồi trẻ, tôi rất thích leo núi. Tôi từng leo những ngọn núi cao 6.000 m ở dãy Himalaya. Khi leo núi, ba việc không thể thiếu là lên kế hoạch, leo núi và ghi chép.
Tôi nghĩ trải nghiệm đó khiến tôi luôn cảm thấy rằng nếu không ghi chép đầy đủ về Totomichi thì công việc sẽ chưa thể hoàn tất.
“Sách hướng dẫn Totomichi” và “Ghi chép tìm hiểu Totomichi” là báo cáo tổng kết hoạt động leo núi kéo dài sáu năm.
Phục hưng Con đường Ước mơ
Ông kỳ vọng điều gì khi đăng ký chương trình “Phục hưng Con đường Ước mơ”?
Kaneko
Ban đầu, chúng tôi nghĩ “muốn tự mình tìm ra con đường”, nhưng trong quá trình tiếp tục khảo sát, suy nghĩ ấy dần chuyển thành “muốn gìn giữ Totomichi”.
Tuy nhiên, chúng tôi đều đã lớn tuổi, khó có thể tiếp tục hoạt động lâu dài. Nếu không được xã hội công nhận bằng cách nào đó thì sẽ khó duy trì Totomichi.
Đúng lúc đó, một người thuộc Cục Phát triển Khu vực Chugoku, Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch đã giới thiệu cho chúng tôi chương trình Phục hưng Con đường Ước mơ. Tôi rất vui khi được biết đến chương trình này.
Sau khi được chính thức công nhận vào mùa đông năm 2024, tôi cảm thấy rằng từ nay chúng tôi có thể gìn giữ Totomichi.
Chương trình Phục hưng Con đường Ước mơ công nhận những con đường ở vùng Chugoku lưu truyền lịch sử và văn hóa đến ngày nay là “Khu vực được công nhận trong chương trình Phục hưng Con đường Ước mơ”. Chương trình phát huy lịch sử, văn hóa và thiên nhiên phong phú của vùng Chugoku, thúc đẩy việc xây dựng cộng đồng mang bản sắc riêng cũng như sự liên kết và giao lưu do chính địa phương chủ động thực hiện, qua đó góp phần phát triển khu vực. Cùng với việc xây dựng cộng đồng, chương trình hướng đến tạo ra một “văn hóa đường sá” mới, nơi mọi người có thể vừa khám phá vừa tận hưởng, thay vì chỉ di chuyển đến điểm đến.
Trích từ trang web Phục hưng Con đường Ước mơ
Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản, Dự án Di sản Tương lai “Hãy để lại cho trẻ em 100 năm sau”
Ông cảm thấy thế nào khi biết Totomichi được ghi danh vào Dự án Di sản Tương lai 2023 của Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản?
Kaneko
Sau khi được công nhận trong chương trình Phục hưng Con đường Ước mơ của Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch và Dự án Di sản Tương lai 2023 của Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản, tôi nghĩ rằng cái tên “Totomichi” có lẽ cũng đã được xã hội biết đến phần nào.
Chúng tôi muốn tiếp tục quảng bá Totomichi, đồng thời nhờ đến tên tuổi của chương trình Phục hưng Con đường Ước mơ và Dự án Di sản Tương lai của Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản.
Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản đặt cho mỗi Di sản Tương lai một khẩu hiệu. Với Totomichi, khẩu hiệu là “Hãy để lại cho trẻ em 100 năm sau”.
Khi bắt đầu khảo sát vào năm 2016, các thành viên đã hứa với nhau rằng “sẽ tiếp tục hoạt động này trong 10 năm”, nhưng chúng tôi đã rất bất ngờ khi Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản nói đến 100 năm.
Tuy nhiên, chúng tôi cũng được truyền cảm hứng khi nhận ra rằng nghĩ đến một kế hoạch dài hạn như vậy sẽ khiến công việc thêm ý nghĩa.
Phong trào Di sản Tương lai xuất phát từ mong muốn truyền lại những “báu vật” của địa phương cho trẻ em mai sau,
nhằm ghi nhận và hỗ trợ những “con người” và “hoạt động” đang bền bỉ nỗ lực gìn giữ di sản cho tương lai.
Trích từ trang web Dự án Di sản Tương lai của Liên đoàn Hiệp hội UNESCO Nhật Bản
Lời của tác giả
Qua công việc tại thư viện, người viết dần muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử địa phương. Người viết biết rằng các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương tham gia Hội đồng Đường mòn Bitchu Totomichi là những người viết và biên tập sách tham khảo về lịch sử địa phương.
Khi biết có những nhà nghiên cứu lịch sử địa phương nổi tiếng trong vùng tham gia, người viết tự hỏi: “Các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương từ Thành phố Kasaoka ở phía nam Bitchu đến Thành phố Takahashi ở phía bắc Bitchu đang làm những điều mới mẻ. Điều gì đã khiến các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương say mê đến vậy?”
Qua buổi phỏng vấn, tôi cảm thấy mình đã phần nào tìm được câu trả lời.
Lần tới, tôi muốn tự mình đi bộ trên Totomichi nhiều lần, tận mắt kiểm chứng và tiếp tục khám phá thêm.
Thông tin cơ bản về Hội đồng Xúc tiến Đường mòn Bitchu Totomichi
| Tên | Hội đồng Xúc tiến Đường mòn Bitchu Totomichi |
|---|---|
| Địa chỉ | 1208-1 Naka, Thị trấn Yakage, Huyện Oda, Tỉnh Okayama (nhà trưởng ban thư ký) |
| Liên hệ | 080-3390-6935 (điện thoại trưởng ban thư ký) |
| Trang web | Totomichi |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
