Giấy là vật dụng không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày.
Ngày nay, chúng ta có thể dễ dàng mua giấy sản xuất tại các nhà máy, nhưng trước khi công nghiệp hóa, giấy washi làm thủ công từng được sản xuất ở khắp Nhật Bản.
Tại khu vực Kamigo thuộc Thành phố Niimi, nằm giữa những thung lũng của dãy núi Chugoku, vẫn còn lưu dấu lịch sử của giấy washi Oku-Bitchu Kojiro.
Tại Công viên Yumesuki, Nhà giấy (sau đây gọi là Nhà giấy), nơi có biểu tượng là guồng nước ba thế hệ lớn nhất Nhật Bản, bạn có thể tìm hiểu lịch sử giấy washi Oku-Bitchu Kojiro và trải nghiệm làm giấy washi thủ công theo thiết kế riêng.
Chúng tôi cũng đã trò chuyện với các thành viên của Hội Bảo tồn Giấy Kojiro, những người đã khôi phục kỹ thuật làm giấy washi từng bị mai một và đang nỗ lực gìn giữ, truyền lại nghề.
Nội dung trong bài là thông tin tại thời điểm bài viết được đăng vào tháng 4 năm 2021. Xin lưu ý rằng thông tin hiện nay có thể đã khác.
Công viên Yumesuki, Nhà giấy và giấy washi Oku-Bitchu Kojiro
Công viên Yumesuki, điểm nghỉ ngơi thư giãn
Công viên Yumesuki nằm dọc sông Kojiro, tại khu vực Kamigo thuộc Thành phố Niimi.
Ba guồng nước có đường kính lần lượt là 13.6 mét, 6 mét và 4.5 mét được gọi là «guồng nước ba thế hệ»; đây là cụm ba guồng nước lớn nhất Nhật Bản.
Công viên được quy hoạch để mọi người có thể vui chơi bên sông và trên bãi cỏ, là địa điểm lý tưởng để tận hưởng thiên nhiên vào ngày nghỉ.
Nơi đây được khai trương vào năm 1991 nhằm phục dựng những guồng nước từng được dùng để xay gạo và nghiền bột cho đến giữa thời Showa, đồng thời giới thiệu lịch sử giấy washi Oku-Bitchu Kojiro và góp phần phát triển địa phương.
Trong khuôn viên có Nhà giấy, nơi tổ chức trải nghiệm làm giấy thủ công, và nhà hàng Kitchen Kojiro, khai trương vào tháng 7 năm 2020.
Công ty Irori Company, đơn vị điều hành cơ sở, nuôi giống bò thương hiệu riêng «Chiya Hanami» tại trang trại. Nhà hàng có nhiều món ngon chế biến từ bò Wagyu.
Lần này, chúng tôi đã đến Nhà giấy trải nghiệm làm giấy cùng chị Nakai Itsuka, cư dân Thành phố Niimi.
Về giấy washi Oku-Bitchu Kojiro
Bên trong Nhà giấy, máy móc và dụng cụ dùng để làm giấy washi được xếp thành hàng dài.
Nơi đây cũng có nhiều tư liệu trưng bày về giấy washi Oku-Bitchu Kojiro.
Ngày xưa, người ta bắt đầu từ việc thu hái cây nguyên liệu ở những ngọn núi gần đó.
Trong khi nhiều vùng sản xuất giấy washi ở tỉnh Okayama chỉ dùng mitsumata (Edgeworthia chrysantha), giấy washi Oku-Bitchu Kojiro chủ yếu dùng kozo (dâu giấy), kết hợp thêm mitsumata.
Mitsumata và kozo đều là cây bụi rụng lá, nổi bật với sợi dai; sợi mitsumata mảnh và mịn.
Ngược lại, sợi kozo to hơn, nên khi viết bằng bút lên giấy thành phẩm, mực loang theo cách bất ngờ, tạo nên nét thú vị riêng.
Nhờ độ bền chắc, giấy washi Oku-Bitchu Kojiro từng được dùng làm ô giấy và cửa shoji.
Dĩ nhiên, kozo và mitsumata không thể dùng nguyên trạng để làm giấy. Chúng phải trải qua nhiều công đoạn mới đến bước làm giấy thủ công.
- Hấp rồi bóc vỏ
- Ngâm nước cho mềm
- Luộc mềm, gọi là «shajuku»
- Loại bỏ tạp chất, gọi là «chiriyori»
- Tẩy trắng
- Ngâm trong nước
- Đập tơi thành sợi, gọi là «kokai»
- Trộn với rễ cây tororo-aoi, có tác dụng như chất kết dính
Ngoài ra, còn có công đoạn chiết chất nhầy từ rễ cây tororo-aoi.
Chất nhầy của tororo-aoi sẽ nhanh chóng mất độ sánh khi nhiệt độ cao.
Vì vậy, người ta thường làm giấy theo cách truyền thống vào những tháng lạnh, từ tháng 11 đến tháng 3.
Mùa đông ở Niimi rất lạnh và có tuyết phủ. Ngày trước, người ta phải nhúng tay trần vào dòng nước lạnh buốt để làm giấy washi.
Nguyên liệu dùng trong trải nghiệm làm giấy tại Nhà giấy chỉ có mitsumata, không dùng kozo, nên trẻ em cũng dễ làm ra tờ giấy có độ dày đồng đều.
Ngoài ra, vì dùng chất tạo nhớt hóa học thay cho tororo-aoi nên bạn có thể trải nghiệm làm giấy quanh năm.
Các lựa chọn trải nghiệm làm giấy thủ công
Trải nghiệm làm giấy nhận đăng ký từ 2 người trở lên; nếu chỉ có 1 người thì cần chọn ít nhất 2 hạng mục.
Hãy đặt chỗ trước. Bạn có thể thay đổi nội dung trải nghiệm ngay trong ngày.
- 1–15 người: 1,500 yên đã gồm thuế (cần trả thêm phí nguyên liệu)
- Từ 16 người trở lên: 2,500 yên đã gồm thuế (cần trả thêm phí nguyên liệu)
- Quạt giấy (600 yên đã gồm thuế)
- Giấy màu (500 yên đã gồm thuế)
- Bưu thiếp (300 yên đã gồm thuế)
Bạn cũng có thể trang trí sản phẩm bằng lá phong và tô màu. Thành phẩm sẽ mang dấu ấn riêng của bạn.
Trải nghiệm làm giấy thủ công
Dưới sự hướng dẫn của chị Chuta Kiyoka, thuộc Công ty Irori Company điều hành Nhà giấy, chúng tôi đã làm quạt giấy và bưu thiếp bằng giấy washi thủ công.
Trải nghiệm gồm các công đoạn sau:
- Làm giấy
- Trang trí và tô màu
- Sấy bằng máy
- Chỉnh hình dáng
- Hoàn thành
1. Làm giấy
Tại Nhà giấy đã chuẩn bị sẵn các khung gỗ để làm quạt giấy, giấy màu và bưu thiếp.
Quạt giấy được dán hai tờ giấy vào mặt trước và mặt sau, nên khung được thiết kế để có thể làm cùng lúc hai tờ.
Nhúng khung gỗ vào dung dịch sánh có trộn sợi mitsumata, rồi nhấc lên sao cho giấy có độ dày đồng đều.
Mẹo để làm đẹp là với quạt giấy, hãy múc phần phía trên để giấy mỏng hơn; còn với bưu thiếp, hãy múc thật nhiều từ phía dưới để giấy dày hơn.
Nước mát lạnh, sánh nhẹ, chạm vào rất dễ chịu.
Di chuyển khung gỗ lên xuống, sang trái sang phải để giấy có độ dày đồng đều.
Đây là công đoạn quan trọng quyết định thành phẩm, nhưng bạn không cần căng thẳng. Ở bước này, bạn có thể làm lại bao nhiêu lần cũng được.
2. Trang trí và tạo màu
Tiếp theo, tham khảo mẫu rồi trang trí bằng hoa lá phong ép.
Chọn những chiếc lá phong yêu thích trong số nhiều loại với kích cỡ lớn nhỏ và sắc độ khác nhau.
Sau đó, dùng muôi múc thuốc nhuộm dạng lỏng để tạo màu. Đây là bước giúp sản phẩm mang dấu ấn riêng.
Bạn có thể chọn màu đỏ, vàng, xanh dương, hồng, tím hoặc xanh lá. Dùng bao nhiêu màu cũng được.
Anh Nakaishi chọn màu hồng, vàng và xanh lá. Màu bất ngờ rơi vào một chỗ ngoài dự tính, nhưng thành phẩm vẫn ổn.
Sau khi tạo màu, để lá phong không bị nổi lên, cuối cùng phủ nhẹ bề mặt bằng dung dịch có trộn sợi giấy.
Anh Chuda đã làm công đoạn này.
3. Sấy bằng máy
Cuối cùng cũng đến lúc làm khô. Chúng tôi dùng hai chiếc máy để sấy.
Đầu tiên là máy hút nước từ bên dưới khi đặt khung gỗ lên.
Di chuyển máy từ từ để làm khô toàn bộ bề mặt.
Giấy vẫn còn hơi ẩm, nên hãy cẩn thận lấy giấy ra khỏi khuôn.
Đó là khoảnh khắc khiến tôi hồi hộp, lo giấy washi còn ẩm sẽ bị rách.
Chiếc máy tiếp theo có mặt bàn bằng sắt phẳng, được trang bị bộ gia nhiệt. Hãy cẩn thận vì mặt bàn nóng khi chạm vào.
Dán giấy thật cẩn thận để không bị nhăn.
Thời gian sấy tùy thuộc vào nhiệt độ và độ ẩm, nhưng giấy sẽ khô hẳn sau khoảng 5 phút～10 phút.
4. Chỉnh hình dáng
Khi giấy đã khô hẳn, dùng thanh tre cạy nhẹ rồi từ từ bóc giấy ra.
Giấy dính rất chặt, nên hãy vừa kéo thật nhẹ vừa bóc ra.
Thật thích thú khi chạm vào bề mặt thô ráp đặc trưng của giấy washi!
Với quạt giấy, dán giấy washi lên cả hai mặt của khung nan.
Cuối cùng, dùng kéo cắt chỉnh hình dáng.
Với bưu thiếp, giữ lại phần viền bông xốp xung quanh cũng tạo nên vẻ đẹp mộc mạc, tinh tế của giấy làm thủ công.
Tôi phân vân không biết nên làm thế nào, nhưng lần này đã cắt bớt một chút phần viền để hoàn thiện.
5. Hoàn thành
Chiếc quạt giấy và tấm bưu thiếp độc đáo làm từ giấy washi thủ công đã hoàn thành.
Dù là lần đầu, được hướng dẫn các bí quyết nên tôi có thể thử làm dễ dàng hơn mình tưởng.
Khi làm giấy, hãy chú ý xem độ dày đã đồng đều chưa.
Khi hỏi anh Nakaishi, người trải nghiệm làm mẫu, về bí quyết trang trí và tạo màu lần này, anh cho biết: “Vì đang là mùa xuân nên tôi chọn những gam màu nhạt. Làm màu loang theo ý muốn khá khó.”
Bạn cũng sẽ thích thú với khoảng thời gian tưởng tượng thành phẩm và chọn màu sắc sẽ sử dụng.
Nhà giấy có đặt hòm thư, bạn cũng có thể gửi bưu thiếp tại đây.
Đây là trải nghiệm làm giấy mà ngay cả người mới thử lần đầu cũng có thể hoàn thành thật đẹp.
Khác với phiên bản trải nghiệm, làm giấy washi theo cách truyền thống đòi hỏi kỹ thuật và thời gian học nghề, đến mức “trong năm đầu tiên, tôi chỉ làm được vài tờ giấy washi”.
Chúng tôi đã trò chuyện với chị Nakada Sarasa và anh Tsuchiya Shunsuke, thành viên Hội bảo tồn giấy washi Jindai, tổ chức khôi phục và kế thừa nghề làm giấy washi được lưu truyền ở khu vực Shingo.
Thông tin cơ bản về Công viên Yumesuki, Nhà giấy
| Tên | Công viên Yumesuki, Nhà giấy |
|---|---|
| Địa chỉ | 1977-1 Shimo-Jindai, Shingo, Thành phố Niimi, tỉnh Okayama |
| Liên hệ | 0867-92-6577 |
| Bãi đỗ xe | Có |
| Giờ mở cửa | 9:00 sáng–5:00 chiều (trải nghiệm xeo giấy đến 4:30 chiều) |
| Ngày nghỉ | Thứ Tư |
| Phí sử dụng (đã gồm thuế) | ◆Phí trải nghiệm (mỗi nhóm) ・1–15 người: 1.500 yên (đã gồm thuế; cần trả thêm phí vật liệu) ・Từ 16 người trở lên: 2.500 yên (đã gồm thuế; cần trả thêm phí vật liệu) ◆Phí vật liệu (mỗi tờ) ・Quạt giấy (600 yên, đã gồm thuế) ・Giấy màu (500 yên, đã gồm thuế) ・Bưu thiếp (300 yên, đã gồm thuế) |
| Phương thức thanh toán |
|
| Có cần đặt trước không | Có thể Trải nghiệm cần đặt trước. Nhận đăng ký từ nhóm 2 người trở lên. Nếu chỉ có 1 người, cần đăng ký từ 2 khóa trải nghiệm trở lên. Có thể thay đổi nội dung trải nghiệm ngay trong ngày. |
| Nhà vệ sinh | Nhà vệ sinh kiểu phương Tây |
| Trang web | Công viên Yumesuki | Hiệp hội Du lịch Thành phố Niimi |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
