Tìm hiểu tâm huyết của người thợ, để sản phẩm được sử dụng lâu dài. Phỏng vấn ông Nojima Masahiro, chủ cửa hàng Kurashiki Mingei
Từ đồ dùng bằng gỗ đến đồ thủ công dân gian
Ông có thể kể về quá trình mở cửa hàng không?
Nojima (lược bỏ kính ngữ)
Có lẽ chịu ảnh hưởng từ ông tôi, người tự kinh doanh, nên ngay từ đầu tôi đã muốn buôn bán.
Tôi học ngành quản trị kinh doanh ở đại học, rồi làm việc khoảng hai năm rưỡi tại một công ty quảng cáo để tìm hiểu công việc. Sau đó, tôi vừa làm thêm vừa học hỏi để làm công việc liên quan đến gỗ.
Ban đầu, tôi muốn kinh doanh các sản phẩm bằng gỗ.
Tôi muốn kinh doanh những món đồ bằng gỗ dùng trong đời sống, nên bắt đầu bán khay và đồ dùng bằng gỗ. Tôi nhớ mình đã rất ngạc nhiên khi biết rằng từ xưa ở Nhật Bản, người ta đã dùng đồ đựng thức ăn bằng gỗ, và nhận ra trong mình có lẽ đã được di truyền những nét của người Nhật.
Sau đó, vào mùa hè, tôi bán các sản phẩm bằng tre rồi dần tìm đến đồ thủ công dân gian.
Ông chọn các mặt hàng trong cửa hàng như thế nào?
Nojima
Tôi chọn dựa trên tiêu chí đó là vật dụng hằng ngày và là thứ mọi người có thể sử dụng.
Có người từng bảo tôi rằng nên xem thật nhiều món đồ tốt, nên trước tiên tôi làm theo lời khuyên ấy.
Trong số đó, nếu thấy thích một người thợ nào, tôi sẽ đến thăm họ trực tiếp.
Tôi trò chuyện trực tiếp với người thợ, đồng thời cân nhắc xem tâm huyết của họ và sản phẩm có hợp với cảm nhận của mình không.
Có bao nhiêu cách hình dung thì có bấy nhiêu cách sử dụng
Ông có thể chia sẻ suy nghĩ của mình về cửa hàng và các sản phẩm không?
Nojima
Đồ thủ công dân gian được làm từ nguyên liệu tự nhiên nên có thể tận hưởng sự thay đổi theo thời gian.
Tôi mong mọi người sử dụng mỗi món đồ theo nhiều cách khác nhau trong thời gian dài, để nó dần trở thành món đồ của riêng mình.
Trong tư tưởng ban đầu của đồ thủ công dân gian có khái niệm “mitate”, tức là cách nhìn nhận một vật như một vật khác. Người ta gọi đó là văn hóa mitate.
Chẳng hạn, nếu xem một món đồ như một vật khác rồi dùng theo cách khác, người ta có thể khen rằng: “Bạn có cách nhìn thật hay”.
Điều thú vị là trên các món đồ thủ công dân gian được trưng bày có ghi tên tác giả, nhưng cố ý không ghi công dụng.
Dĩ nhiên, mỗi món đồ thủ công dân gian đều có cách sử dụng ban đầu, nhưng tôi mong mọi người đừng bó buộc vào đó mà hãy thử nhiều cách nhìn nhận và sử dụng khác nhau trong cuộc sống.
Ông có kỷ niệm nào liên quan đến sản phẩm với khách ghé thăm không?
Nojima
Tôi cố gắng kể cho khách ghé thăm nghe lý do sản phẩm ra đời và những sáng tạo của người thợ.
Chẳng hạn, những người thợ làm khay xem khay như một chiếc đĩa.
Vì vậy, khay luôn được làm hơi lõm về phía giữa để nước canh hay các món có nước không bị đổ ra ngoài.
Khi nghe người thợ kể những chuyện mà mọi người thường không biết như thế này, tôi lại muốn kể cho người khác nghe.
Nếu làm lõm quá nhiều thì khay sẽ không còn dùng được đúng chức năng, nên người thợ chuyên nghiệp chỉ làm lõm một chút rất tinh tế.
Nghe nói từ xưa khay đã được làm lõm ở giữa, nhưng đôi khi chính người thợ cũng không biết vì sao lại như vậy.
Đơn giản là khay vốn được làm như thế. Khi kể những kiến thức đang dần mai một này, tôi thấy người nghe rất xúc động.
Khi kể về nguồn gốc của sản phẩm, tôi thường nói về chiếc bát dùng để xới cơm trắng.
Bạn gọi chiếc bát dùng để xới cơm là gì? Chawan (bát trà) à?
Chính xác thì nó được gọi là meshiwan (bát cơm).
Có lần trước đây, khi đến thăm một người thợ, tôi nói rằng ông ấy làm chawan, thì ông bảo: “Tôi chưa từng làm chawan bao giờ”.
Lúc đó tôi mới biết chawan chỉ dùng để uống trà, còn bát dùng để xới cơm thì gọi là meshiwan.
Từ đó, tôi bắt đầu nhìn những điều mình vẫn nghĩ là hiển nhiên từ nhiều góc độ khác nhau.
Khi nhìn tên gọi của một món đồ, tôi tự hỏi liệu gọi nó như vậy có đúng không, cách làm như thế này có ổn không.
Ở Nhật Bản có văn hóa mitate, người ta rất giỏi tận hưởng những cách sử dụng khác với công dụng ban đầu. Tuy nhiên, tôi cũng coi trọng việc giúp khách hàng hiểu nguồn gốc ban đầu của sản phẩm và những sáng tạo của người thợ được truyền lại qua thời gian.
Ông có dự định gì cho tương lai?
Nojima
Điều quan trọng nhất là mọi người sử dụng sản phẩm. Mua về rồi sử dụng.
Nếu không thì người thợ sẽ không thể trưởng thành.
Tôi nghĩ rằng muốn gìn giữ những sản phẩm có truyền thống thì phải mua và sử dụng chúng.
Đó có lẽ là mục tiêu lớn nhất của tôi.
Kết nối người làm và người sử dụng
Câu chuyện của ông Nojima dường như không bao giờ dứt.
“Khi làm khung gỗ, người thợ cố ý chừa khe hở vì đã tính đến việc gỗ nở ra hoặc co lại.”
Ông vừa gõ nhẹ lên khung gỗ của tủ trưng bày trong cửa hàng vừa giải thích.
Khi ông cầm lên một chiếc bát đang được trưng bày, câu chuyện về hình dáng của nó cũng được kể ra: người nghệ nhân làm chiếc bát này vì muốn có một chiếc bát vừa vặn để ăn bánh đậu.
Ông Nojima có thể chia sẻ kho kiến thức phong phú ấy vì thường trực tiếp đến thăm người thợ, tìm hiểu tâm huyết của họ và nguồn gốc của những chiếc bát.
Vốn hiểu biết về gỗ cũng góp phần đưa câu chuyện lan rộng khắp Nhật Bản.
Mỗi câu chuyện đều giải đáp những thắc mắc nhỏ mà thường ngày ta có thể bỏ qua, đồng thời như dẫn lối đến tận cùng của văn hóa Nhật Bản.
Tôi mong mọi người hiểu rằng mỗi món đồ thủ công dân gian được làm ra đều có lý do và ý nghĩa.
Sau khi hiểu điều đó, tôi mong mọi người vui thích với nhiều cách sử dụng phù hợp với cuộc sống, dùng món đồ lâu dài và chăm chút để nó ngày càng gắn bó với mình.
Trong suốt những câu chuyện của ông, tôi cảm nhận được suy nghĩ ấy luôn hiện diện.
Sau khi ghé thăm cửa hàng, tôi càng muốn đưa đồ thủ công dân gian vào cuộc sống của mình, nhưng chỉ mua về thôi thì thật đáng tiếc!
Khi ghé thăm Kurashiki Mingei, bạn hãy thử hỏi ông Nojima về nguồn gốc của các vật dụng và tâm huyết của người thợ nhé.
Những điều thường ngày ta vẫn nghĩ là hiển nhiên có thể sẽ trở nên thú vị hơn khi được nhìn qua lăng kính lịch sử văn hóa Nhật Bản.
Thông tin cơ bản về Teshigoto no Mise Kurashiki Mingei
| Tên | Teshigoto no Mise Kurashiki Mingei |
|---|---|
| Địa chỉ | 2-17-25 Achi, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Liên hệ | 086-425-3184 |
| Bãi đỗ xe | Có Miễn phí 1–2 giờ bất kể phí sử dụng (bãi đỗ xe liên kết với khu phố mua sắm) |
| Giờ mở cửa | Từ 10 giờ sáng đến 7 giờ tối Trong thời gian dịch COVID-19, rút ngắn giờ mở cửa đến 6 giờ tối (biện pháp tạm thời) |
| Ngày nghỉ | Thứ Hai Mở cửa vào ngày lễ (nếu là ngày nghỉ bù thì nghỉ vào thứ Tư) |
| Phương thức thanh toán |
|
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
