Từ Ga JR Kurashiki đi về phía Ga Chayamachi, mất khoảng 20 phút lái xe.
Khi đến vùng đất mang tên Obitaka, nơi có nhiều thửa ruộng lớn nối tiếp nhau, vào ngày chúng tôi đến tác nghiệp, những bông lúa vàng óng đang được ánh nắng mặt trời chiếu rọi.
Ở một góc nơi cây cối cao lớn mọc um tùm, có một ngôi nhà cổ vững chãi.
Đó là “nhà Tsukubo Katayama”.
“Nhà Tsukubo Katayama” được xây dựng vào những năm 1800. Hiện nay, nơi đây vẫn được dùng làm nhà ở, đồng thời một phần không gian còn được tận dụng làm nơi giao lưu của cộng đồng địa phương.
Đặc biệt, khuôn viên có cả một “sân khấu Noh”!
Dưới sự hướng dẫn của bà Takiguchi Miho, đại diện “Dự án nhà Tsukubo Katayama, tổ chức NPO”, chúng tôi đã tìm hiểu về ngôi nhà cổ này cũng như mục đích sử dụng nơi đây.
Thông tin trong bài được cập nhật vào thời điểm đăng tải bài viết tháng 10 năm 2021. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã thay đổi.
Nhà Tsukubo Katayama là gì? Ngôi nhà cổ hơn 200 năm tuổi được sử dụng làm nơi giao lưu của cộng đồng địa phương
Tổ tiên của gia đình Katayama từng là gia thần của gia tộc Awa Miyoshi.
Gia đình mua đất khai khẩn mới rồi chuyển đến khu vực Obitaka. Năm 1803 (năm Kyowa thứ 3), họ xây dựng ngôi nhà Tsukubo Katayama hiện nay với tư cách là nhánh gia đình phía nam.
Gia đình vừa làm nông vừa mở rộng đất đai, và dường như khi ấy họ nổi tiếng là một gia đình địa chủ giàu có.
Theo bà Takiguchi, ngôi nhà mà các thế hệ gia đình Katayama sinh sống đã bị bỏ trống một thời gian vào khoảng năm 2010.
Bà Takiguchi và anh chị em, là hậu duệ của gia đình, thay phiên nhau chăm sóc nhà cửa. Tuy nhiên, bà cho biết cả ngôi nhà lẫn khu vườn đều rộng, nên chỉ người trong gia đình thì khó duy trì được nhà Katayama.
Sau đó, gia đình bắt đầu tìm cách sử dụng nơi này với sự chung tay của người dân địa phương và những người xung quanh, rồi thành lập pháp nhân vào năm 2017.
Dự án chính thức bắt đầu hoạt động với tên gọi “Dự án nhà Tsukubo Katayama, tổ chức NPO”, và bà Takiguchi đảm nhiệm vị trí đại diện.
Ngoài lớp học Noh sử dụng sân khấu Noh, nơi đây còn tổ chức nhiều sự kiện không liên quan đến Noh, chẳng hạn như buổi hòa nhạc cổ điển và các buổi giao lưu.
Đặc điểm của nhà Tsukubo Katayama: thiết kế giúp tận hưởng trọn vẹn khu vườn đáng tự hào
Nhà Tsukubo Katayama là một ngôi nhà cổ đã hơn 200 năm tuổi.
Dù thường xuyên được tu sửa, bản thân ngôi nhà Tsukubo Katayama vẫn giữ được dáng vẻ gần như không đổi so với 200 năm trước.
Điều đáng tự hào nhất là phía đón tầm nhìn ra vườn không có cột chống đỡ ngôi nhà.
Theo lời bà Takiguchi, các thế hệ trong gia đình vẫn truyền lại rằng: “Tổ tiên rất coi trọng khu vườn, nên không dựng cột ở phía phòng khách để mọi người có thể ngắm vườn”.
Dù vậy, không có cột thì cũng khiến người ta lo mái hiên có bị võng xuống hay không.
Thực ra, trên gác mái có một kết cấu gọi là “hanegi” giúp đỡ mái hiên, ngăn không cho mái bị võng xuống.
Việc công trình được thiết kế khéo léo như vậy từ hơn 200 năm trước cho thấy kỹ thuật xây dựng tinh xảo của thời bấy giờ.
Nhân tiện, mặt dưới mái hiên được sơn bằng bengara.
Nhắc đến “bengara”, người ta thường nhớ đến khung cảnh Làng Fukiya Furusato ở Thành phố Takahashi, nhưng loại sơn truyền thống của Nhật Bản này vẫn được sử dụng đến ngày nay.
Bengara có tác dụng chống côn trùng và chống mục, đặc trưng bởi màu đỏ son rực rỡ.
Ngước nhìn lên, quả thật vẫn còn thấy phớt màu đỏ son của bengara.
Các địa điểm có thể cho thuê và ví dụ về sự kiện
Khi trở thành hội viên, bạn có thể sử dụng nhà Tsukubo Katayama làm địa điểm tổ chức sự kiện.
Sau đây là các địa điểm có thể cho thuê cùng một số sự kiện từng được tổ chức tại đây.
Có thể bạn nghĩ rằng đã có sân khấu Noh thì “chỉ có thể diễn Noh”, nhưng thực tế nơi đây tổ chức nhiều sự kiện không liên quan đến Noh.
Sân khấu Noh
Thật ra, sân khấu Noh trong khuôn viên một ngôi nhà cổ có phải là điều khá hiếm gặp không?
Bà Katayama Yasuko, bà của bà Takiguchi, là người dạy Noh. Vì vậy, sân khấu được xây dựng để “có thể luyện tập thường xuyên”.
Nơi đây được xây lại trên nền ngôi nhà dành cho người đã nghỉ hưu, và hoàn thành vào năm 1978.
Do hạn chế về không gian nên không có hành lang Hashigakari hay ranh giới giữa sân khấu và khán giả, nhưng đây vẫn là một sân khấu chẳng khác gì nhà hát Noh.
Hashigakari là lối đi dạng sân khấu thường nằm ở phía bên trái sân khấu Noh (nhìn từ khán giả). Lối này nối sân khấu chính với phòng gương (khu vực phía sau sân khấu, không nhìn thấy từ chỗ khán giả) như một cây cầu.
Tấm gương ở phía trong cùng của sân khấu có thể tháo rời.
Tấm gương đã được làm từ khoảng năm 1965, trước khi sân khấu Noh được xây dựng. Khi tổ chức buổi biểu diễn Noh, người ta mang tấm gương đến địa điểm và dựng sân khấu.
Hình cây thông được vẽ trên tấm gương tạo cảm giác vô cùng ấn tượng.
Mỗi sân khấu Noh có đặc điểm riêng, chẳng hạn như tranh vẽ theo lối tả thực hoặc theo lối cách điệu. Bà Takiguchi cho biết cây thông ở đây được vẽ theo lối cách điệu.
Theo ghi chép, người vẽ là họa sĩ Imose Heizo, thành viên Hội họa Nhật Bản Nitten, học trò của họa sĩ từng vẽ cây thông trên sân khấu Noh tại Nhà hát Kanze ở Kyoto.
Bà Takiguchi từng đến thăm Nhà hát Kanze và cho biết: “Tôi thấy nét cách điệu ở đó khá giống”.
Nhân tiện, sân khấu Noh của nhà Tsukubo Katayama được trang bị máy điều hòa.
Cho đến vài năm trước, nơi đây chưa có máy điều hòa. Năm 2018, họ tổ chức gây quỹ cộng đồng và đã đạt được mục tiêu đề ra!
Nhờ khoản quyên góp, họ đã lắp đặt máy điều hòa công suất lớn dùng cho mục đích thương mại.
Giờ đây, mọi người có thể thoải mái luyện tập và tổ chức sự kiện trên sân khấu Noh quanh năm.
Phía sau sân khấu Noh có phòng chờ, cũng có thể sử dụng làm phòng họp.
Các sự kiện từng được tổ chức
Sân khấu Noh của nhà Tsukubo Katayama được sử dụng làm nơi luyện tập Noh cho cư dân địa phương khoảng một lần mỗi tuần.
Đôi khi, họ mời các nghệ sĩ Noh thuộc trường phái Kanze, gia đình Hayashi, vốn có mối quan hệ với gia đình Katayama suốt ba thế hệ, đến tổ chức các buổi giảng về Noh và lớp trải nghiệm Noh.
▼ “Đêm Noh” năm 2020
▼ “Buổi thưởng thức nhã nhạc” năm 2019
Sân khấu Noh được trang bị hệ thống âm thanh chất lượng cao nên có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác ngoài biểu diễn Noh.
Anh Takiguchi chia sẻ: “Trong thời gian tới, chúng tôi hy vọng có thể tận dụng nơi này theo nhiều cách khác nhau, không chỉ giới hạn ở nghệ thuật Noh.”
▼ “Buổi hòa nhạc mini kết hợp tọa đàm trò chuyện” năm 2021
▼ “Buổi biểu diễn ocarina” năm 2017
▼ “Hội thảo làm đồ thủ công từ rơm” năm 2019
Nhìn lại những sự kiện đã diễn ra, có thể thấy cách sử dụng nơi này không khác mấy so với các cơ sở văn hóa thông thường.
Dĩ nhiên, vì đây là một ngôi nhà cổ nên cần có sự lưu ý, nhưng nếu tuân thủ những quy tắc cơ bản thì có thể sử dụng nơi này theo rất nhiều cách.
Bạn nghĩ sao về việc chuyển một buổi biểu diễn nào đó lên sân khấu Noh của Nhà Tsukubo Katayama?
Phòng khách
Phòng khách rộng khoảng 8 chiếu tatami.
Theo lời kể, phòng khách cũng có thể dùng để tổ chức những buổi giao lưu như trò chuyện quanh bàn hoặc cùng nhau làm đồ thủ công.
Phòng khách là nơi cảm nhận rõ nhất nét đặc trưng mà Nhà Tsukubo Katayama tâm đắc: “không có cột nhà”.
Khi bất chợt nhìn ra ngoài từ phòng khách, bạn có thể ngắm cảnh khu vườn mà không bị bất cứ thứ gì che khuất.
Hôm chúng tôi đến tác nghiệp, thời tiết rất đẹp nên sắc xanh của bầu trời, màu xanh của cây cối và những chiếc lá phong bắt đầu chuyển màu hiện lên thật rực rỡ.
Đứng trước khung cảnh khác ngày thường, hẳn mọi người cũng sẽ trò chuyện rôm rả hơn.
Các sự kiện từng được tổ chức
Tại phòng khách, họ tổ chức những sự kiện gần gũi với đời sống thường ngày như lễ hội búp bê Hina và nhà hàng.
Bạn hãy nhớ xem thông tin sự kiện theo từng mùa nhé.
▼ “Buổi tọa đàm trò chuyện (lớp học làm vườn tại nhà)” năm 2021
▼ “Lễ hội Hina” năm 2019
▼ “Nhà hàng thân thiện nhất thế giới” năm 2019
Tất cả thông tin sự kiện đều được đăng trên Facebook hoặc trang web của Dự án Nhà Tsukubo Katayama.
Đang cân nhắc sử dụng nơi này như thư viện
Nhà Tsukubo Katayama còn lưu giữ rất nhiều sách.
Có cả một dãy sách trong bộ sưu tập Okayama Bunko, rồi sách ảnh kỷ niệm 50 năm thành lập Bảo tàng Nghệ thuật Ohara…
Không chỉ giúp tìm hiểu lịch sử Okayama, nơi đây còn có những cuốn sách mang giá trị lịch sử.
Ngoài ra còn có “Lịch sự kiện theo mùa Tsukubo” do Nhà Tsukubo Katayama phát hành, giúp bạn biết những sự kiện nào từng được tổ chức.
Hiện sách được đặt rải rác khắp khuôn viên. Theo anh Takiguchi, “có lẽ vẫn còn những cuốn sách quý hiếm nữa”.
Họ muốn biến nơi này thành một không gian sử dụng như thư viện khi đã chuẩn bị xong các điều kiện cần thiết, chẳng hạn như tập trung sách về một chỗ và sửa lại sàn để chịu được sức nặng của sách.
Nếu quan tâm, bạn hãy ghé xem những cuốn sách hiện đã được tập trung tại một nơi.
Lời của tác giả
Qua chuyến tác nghiệp này, tôi cảm nhận được mong muốn trân trọng nghệ thuật truyền thống Noh, đồng thời giúp mọi người thấy Nhà Tsukubo Katayama gần gũi hơn.
Chắc hẳn đây không chỉ là mong muốn của anh Takiguchi mà còn là tâm nguyện chung của các thế hệ gia đình Katayama.
Nhà cổ có sân khấu Noh vốn đã hiếm, nhưng sân khấu Noh có thể sử dụng cho những mục đích khác ngoài biểu diễn Noh cũng là điều hiếm thấy.
Ngay cả những người thường tham gia các sự kiện địa phương, lần này thử tự tổ chức một buổi giao lưu cũng có thể rất thú vị.
Dĩ nhiên, bạn cũng cứ thoải mái ghé thăm với tư cách người tham gia sự kiện nhé.
Ngôi nhà Tsukubo Katayama với kết cấu vững chãi cùng sân khấu Noh đang chờ đón bạn.
Thông tin cơ bản về Nhà Tsukubo Katayama
| Tên | Nhà Tsukubo Katayama |
|---|---|
| Địa chỉ | 727 Obitaka, Thành phố Kurashiki |
| Liên hệ | 080-3107-5759 |
| Bãi đỗ xe | Có Miễn phí |
| Giờ mở cửa | Thời gian tổ chức tùy từng sự kiện ※Thông tin sự kiện được đăng trên trang web của tổ chức hoặc Facebook(https://www.facebook.com/tsukubokatayamake/?ref=page_internal) ※Vui lòng liên hệ qua email của đại diện tổ chức (project.katayama@gmail.com), Messenger trên Facebook hoặc biểu mẫu liên hệ trên trang web. |
| Ngày nghỉ | Chỉ mở cửa khi tổ chức sự kiện, v.v. |
| Phí vào cửa (đã gồm thuế) | ◆Tham gia sự kiện: Phí vào cửa tùy từng sự kiện ◆Tổ chức sự kiện: Cần trở thành hội viên 【Hội viên chính thức】Phí gia nhập 5,000 yên/phí hội viên hằng năm 5,000 yên 【Hội viên phổ thông】Miễn phí gia nhập/phí hội viên hằng năm 2,000 yên 【Hội viên tài trợ】Phí gia nhập 3,000 yên/phí hội viên hằng năm (tên pháp nhân) 10,000 yên・(tên cá nhân) 5,000 yên |
| Phương thức thanh toán |
|
| Đặt chỗ | Có thể Vui lòng hỏi đơn vị tổ chức để biết chi tiết về việc tham gia sự kiện. |
| Thuốc lá | Cấm hút thuốc hoàn toàn |
| Nhà vệ sinh | Nhà vệ sinh kiểu phương Tây |
| Trang web | Dự án Nhà Tsukubo Katayama, tổ chức phi lợi nhuận |
Bạn muốn biết điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
