Có những nơi đi bộ thì không để ý, nhưng thực ra lại bất tiện khi di chuyển bằng xe lăn.
Có lẽ khung cảnh ở những điểm du lịch trông nhộn nhịp, nhưng không phải ai cũng có thể tận hưởng.
Ngày 12 tháng 11 năm 2023, sự kiện đi dạo phố Kurashiki bằng xe lăn, nhằm thu thập thông tin du lịch từ góc nhìn của người sử dụng xe lăn, đã được tổ chức tại Khu phố Lịch sử Bikan.
Người sử dụng xe lăn và người không khuyết tật cùng ghé thăm các cơ sở du lịch và nhà hàng trong Khu phố Lịch sử Bikan, qua đó tìm hiểu bằng trải nghiệm thực tế về những hỗ trợ cần thiết cho người sử dụng xe lăn.
Hãy cùng suy nghĩ về những điều chúng ta có thể làm để xây dựng một xã hội nơi mọi người đều có thể hạnh phúc, bắt đầu từ việc tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật.
Thông tin trong bài được ghi nhận vào thời điểm bài viết đăng vào tháng 12 năm 2023. Xin lưu ý rằng thông tin có thể đã thay đổi.
Đi dạo phố Kurashiki bằng xe lăn là gì?
Cần những thông tin nào để người sử dụng xe lăn có thể thoải mái tận hưởng chuyến tham quan?
Hãy cùng nhìn nhận lại hoạt động du lịch từ nhiều góc độ khác nhau.
Tổng quan về hoạt động đi dạo phố Kurashiki bằng xe lăn
Ngày 12 tháng 11 năm 2023, sự kiện đi dạo phố Kurashiki bằng xe lăn được tổ chức, đưa người sử dụng xe lăn cùng người không khuyết tật tham quan các cơ sở du lịch tại Khu phố Lịch sử Bikan của Kurashiki.
Người tham gia không chỉ đi dạo quanh phố mà còn kiểm tra điều kiện tiếp cận cho người khuyết tật tại các cơ sở du lịch và nhà hàng. Thông tin thu thập được sẽ được dùng để tạo bản đồ du lịch có thông tin về khả năng tiếp cận, giúp người sử dụng xe lăn tận hưởng Khu phố Lịch sử Bikan.
Những điều kiện tiếp cận về cơ sở vật chất như “có đường dốc để tránh bậc thềm” hay “lối đi đủ rộng cho xe lăn” rất quan trọng, nhưng đó không phải là điều duy nhất được chú ý.
Ngay cả khi môi trường không thuận tiện cho người sử dụng xe lăn, họ vẫn có thể thưởng thức bữa ăn tại cơ sở du lịch hoặc nhà hàng nếu được nhân viên hỗ trợ.
Mục đích của hoạt động đi dạo phố Kurashiki bằng xe lăn là chia sẻ cả thông tin về khả năng tiếp cận được tạo nên từ sự quan tâm, chu đáo.
Người tổ chức Moriue Miho
Người tổ chức Moriue Miho từng sống cùng người bà sử dụng xe lăn khi còn nhỏ. Vì đôi chân không còn linh hoạt, bà thường cảm thấy bi quan; Moriue đã chứng kiến bà vất vả với cuộc sống trên xe lăn.
Sau khi đi làm, cô làm việc tại một bệnh viện đa khoa trong 5 năm. Sau đó, cô làm việc tại một cơ sở chăm sóc người cao tuổi với tư cách là chuyên viên vật lý trị liệu.
Qua công việc, cô có thêm nhiều cơ hội tiếp xúc với người sử dụng xe lăn và bắt đầu suy nghĩ về cách tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật.
Moriue bắt đầu tổ chức các sự kiện đi dạo phố cùng người sử dụng xe lăn sau khi gặp Miyo Tatsuya, người đã hoàn thành chuyến đi vòng quanh thế giới bằng xe lăn.
Không phải thành phố hay điểm du lịch nào trên thế giới cũng là nơi người sử dụng xe lăn có thể dễ dàng ghé thăm.
Qua lời kể của Miyo, người đã đi vòng quanh thế giới nhờ sự hiếu khách và quan tâm chu đáo của những người anh gặp trên đường, Moriue nhận ra rằng chỉ cải thiện môi trường thôi là chưa đủ để tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật.
Vì vậy, cô bắt đầu cung cấp thông tin về khả năng tiếp cận tại các cơ sở du lịch và nhà hàng, chủ yếu ở tỉnh Okayama, để người sử dụng xe lăn có thể tự do tận hưởng chuyến tham quan.
Cô chia sẻ thông tin với người sử dụng xe lăn, đồng thời coi trọng không chỉ thông tin về cơ sở vật chất mà cả sự quan tâm, tử tế của nhân viên, những điều góp phần tạo nên khả năng tiếp cận.
Những khó khăn khi đi du lịch
Trên mạng có rất nhiều thông tin về các cơ sở du lịch và nhà hàng, nhưng vẫn thiếu thông tin về khả năng tiếp cận để người sử dụng xe lăn có thể thoải mái ghé thăm.
Không chỉ cần ghi rằng nơi đó có hỗ trợ người khuyết tật, mà còn cần thông tin cụ thể để xác định người sử dụng xe lăn có thể di chuyển thuận tiện hay không, chẳng hạn như có bậc thềm hay không và đường dốc rộng bao nhiêu.
Ngoài điều kiện tiếp cận về cơ sở vật chất, khả năng tiếp cận nhờ sự quan tâm của nhân viên tại các cơ sở du lịch và nhà hàng cũng là thông tin quan trọng đối với người sử dụng xe lăn.
Dù trong tòa nhà có bậc thềm, người sử dụng xe lăn vẫn có thể tận hưởng chuyến đi nếu có nhân viên chủ động quan tâm và giúp đỡ.
Thông tin cụ thể về khả năng tiếp cận không có trên các trang mạng do cửa hàng cung cấp, khiến người sử dụng xe lăn khó xác định liệu mình có thể ghé thăm hay không.
Đi dạo Khu phố Lịch sử Bikan bằng xe lăn
Khi đến Khu phố Lịch sử Bikan bằng xe lăn, người ta sẽ gặp phải những bất tiện nào?
Hãy cùng nhìn lại Khu phố Lịch sử Bikan từ góc độ tiếp cận cho người khuyết tật.
Mục đích hôm nay là gì?
▼ Đầu tiên, người tổ chức Moriue giải thích về nội dung sự kiện.
Mục đích là đi xe lăn đến các cơ sở du lịch và nhà hàng trong Khu phố Lịch sử Bikan để thu thập thông tin về khả năng tiếp cận. Điều quan trọng là không chỉ thu thập thông tin về cơ sở vật chất, mà còn cả thông tin về khả năng tiếp cận nhờ sự hỗ trợ của nhân viên.
Trong khi tham quan và thu thập thông tin, người tham gia được chia thành 3 đội, thi đua tổng số điểm nhận được mỗi khi hoàn thành một nhiệm vụ.
| Nhiệm vụ | Điểm (pt) |
|---|---|
| Trải nghiệm chức năng ghi lại hành trình trên ứng dụng WheeLog! | 50pt |
| Người không khuyết tật trải nghiệm sử dụng xe lăn | 100pt |
| Vào một cửa hàng | 50pt |
| Nhờ khách du lịch chụp ảnh tập thể | 50pt |
| Vào Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, vào Ohara House Katalyzer, trải nghiệm đi xe kéo | 200pt |
| Hỏi khách du lịch nước ngoài về khả năng tiếp cận ở đất nước họ | 200pt |
Trong số các nhiệm vụ có cả những việc người sử dụng xe lăn khó có thể tự mình thực hiện. Mọi người vừa vui chơi với trò hoàn thành nhiệm vụ, vừa khám phá Khu phố Lịch sử Bikan.
WheeLog! là ứng dụng bản đồ hỗ trợ người khuyết tật, nơi mọi người cùng chia sẻ thông tin về khả năng tiếp cận dành cho người sử dụng xe lăn, xe đẩy trẻ em, người đi bằng gậy và những người khác.
Người dùng có thể ghi thông tin về điều kiện tiếp cận tại các cơ sở du lịch và nhà hàng trên bản đồ, rồi chia sẻ với những người đến sau.
Ứng dụng cũng lưu lại lộ trình di chuyển, giúp chia sẻ những con đường mà người sử dụng xe lăn và những người khác có thể đi qua.
▼ Sau khi Moriue giải thích xong, các đội họp bàn chiến thuật để tìm cách hoàn thành nhiệm vụ.
Có người muốn đi xe kéo, nên cả nhóm quyết định tìm xe kéo trước.
▼ Mọi người xuất phát từ Kurashiki Monogatari-kan và tiến vào Khu phố Lịch sử Bikan.
Người sử dụng xe lăn thử đi xe kéo
Khi vào Khu phố Lịch sử Bikan, mọi người tìm thấy một chiếc xe kéo trước Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
▼ Mọi người lập tức hỏi xem người sử dụng xe lăn có thể đi xe kéo hay không.
Khi hỏi người kéo xe, mọi người được biết người sử dụng xe lăn cũng có thể đi xe kéo.
▼ Tuy nhiên, cần có người hỗ trợ khi lên xe; lần này cần tổng cộng 4 người giúp đỡ.
Tôi cũng lúng túng vì không biết nên đỡ thế nào, nhưng vẫn cố gắng giúp.
▼ Cuối cùng cũng lên xe kéo an toàn. Mọi người thở phào nhẹ nhõm.
Người kéo xe đưa mọi người đi khắp Khu phố Lịch sử Bikan. Mỗi khi đi ngang qua một tòa nhà, anh lại kể về lịch sử của nơi đó.
▼ Anh không chỉ giới thiệu các điểm tham quan mà còn chụp ảnh giúp mọi người.
Lên xuống xe kéo tay không hề dễ dàng, nhưng nhờ anh kéo xe hỗ trợ tận tình, mọi người đã lên xe an toàn.
Theo những người sử dụng xe lăn, có rất nhiều điều họ phải từ bỏ vì đôi chân không còn linh hoạt. Những người tham gia chia sẻ rằng họ chưa từng nghĩ trong mơ mình có thể ngồi xe kéo tay.
▼Sau khi xuống xe kéo tay, mọi người thở phào nhẹ nhõm. Nụ cười tự nhiên rạng rỡ trên môi.
Ăn trưa ở khu du lịch không dễ
Kết thúc chuyến tham quan bằng xe kéo tay, lúc đó đã quá 12 giờ trưa. Đây là khoảng thời gian mọi người bắt đầu thấy đói.
Liệu ở Khu phố Lịch sử Bikan có nhà hàng nào mà người sử dụng xe lăn có thể thoải mái vào không? Chúng tôi bắt đầu tìm quán ăn từ góc nhìn của người sử dụng xe lăn.
Quán ăn đầu tiên chúng tôi ghé qua không có vấn đề gì về việc vào quán bằng xe lăn, nhưng vì có quá nhiều khách đang chờ đến lượt nên chúng tôi đành bỏ cuộc.
▼Quán tiếp theo chúng tôi ghé là nhà hàng kiểu Âu “Miyake-tei”, nổi tiếng với các món hầm.
Nhiều người sử dụng xe lăn cho biết họ thường hỏi trước xem mình có thể vào nhà hàng hay không. Có vẻ nhiều nhà hàng sẵn lòng đón tiếp, nhưng đôi khi họ vẫn bị từ chối vì quán quá nhỏ hoặc lối đi quá hẹp.
Trước khi vào Miyake-tei, chúng tôi hỏi liệu người sử dụng xe lăn có thể dùng dịch vụ ở đây không và được trả lời là không vấn đề gì.
▼Nhân viên dời những chiếc ghế có sẵn để chúng tôi ngồi vào bàn.
Trên các trang web ẩm thực và trang chủ của nhà hàng đôi khi có ghi “không có rào cản” hoặc “có thể sử dụng xe lăn”, nhưng những thông tin này không phải lúc nào cũng hữu ích.
Một số cách diễn đạt dành cho người cần hỗ trợ không có tiêu chuẩn cụ thể, định lượng rõ ràng. Vì vậy, khi thực sự đến quán, đôi khi người sử dụng xe lăn lại thấy rất bất tiện và không thể dùng dịch vụ.
Họ cho biết sẽ rất hữu ích nếu có thông tin cụ thể về việc có đường dốc hay không, độ cao của bậc thềm, độ rộng lối đi và những điều tương tự.
▼Món được gọi là thịt heo áp chảo.
Thông thường, nhà hàng không cắt sẵn món ăn. Một nhân viên nhận ra khách gặp khó khăn khi sử dụng tay đã nhờ đầu bếp cắt món giúp.
Cả nhóm đều xúc động trước sự quan tâm nhỏ bé ấy.
Không gian đủ rộng để xe lăn di chuyển thuận tiện cũng rất quan trọng, nhưng sự chu đáo để người khuyết tật có thể tận hưởng trải nghiệm cũng quan trọng không kém.
Có lẽ, dịch vụ thực sự không có rào cản là dịch vụ giúp mọi người tận hưởng bình đẳng, bất kể tình trạng khuyết tật.
Dạo quanh Khu phố Lịch sử Bikan bằng xe lăn
Sau khi ăn no với món thịt heo áp chảo, chúng tôi tiếp tục dạo quanh Khu phố Lịch sử Bikan.
Khu phố Lịch sử Bikan đông đúc, và bên cạnh tiếng Nhật còn có nhiều ngôn ngữ khác vang lên khắp nơi.
▼Chúng tôi đi dạo khắp Khu phố Lịch sử Bikan.
Ngay cả mặt đường ở Khu phố Lịch sử Bikan trông có vẻ bằng phẳng, nhưng người sử dụng xe lăn cho biết thực tế có nhiều nơi cảm nhận rõ độ dốc.
▼“Sumikohi Mimura”, nơi chúng tôi ghé qua khi dạo phố. Chủ quán cũng là chủ của “RACOFFEE”, nằm ở rìa Khu phố Lịch sử Bikan.
“Sumikohi Mimura” cải tạo một nhà kho cũ để làm cửa hàng. Bậc thềm cao và lối đi hẹp nên có vẻ khó vào quán bằng xe lăn.
Thay vào đó, chúng tôi mua cà phê mang đi.
Nếu cải tạo các công trình lịch sử để mọi người đều có thể sử dụng, vẻ đẹp riêng của chúng có thể bị ảnh hưởng. Đôi khi rất khó dung hòa giữa cảnh quan và khả năng tiếp cận.
Đối với người sử dụng xe lăn, việc có thể tận hưởng không gian một cách bình đẳng rất quan trọng, nhưng cảm thấy an tâm về mặt tinh thần khi sử dụng dịch vụ cũng quan trọng không kém. Tách cà phê mang đi được pha bằng cả sự tận tâm, khiến tôi cảm thấy đây cũng là một hình thức tạo điều kiện tiếp cận.
Thưởng thức món ngọt trong ngôi nhà thời Edo
Mải dạo quanh những con phố cổ kính, chúng tôi nhận ra đã quá 2 giờ chiều. Giờ ăn nhẹ sắp đến, nên chúng tôi tìm một quán có món tráng miệng.
Để thưởng thức món tráng miệng, chúng tôi chọn quán cà phê “Miyake Shoten”, được mở trong một ngôi nhà cổ.
▼Với người sử dụng xe lăn, những bậc thềm đặc trưng của nhà cổ có vẻ khó vượt qua nếu không có người hỗ trợ.
Quán cà phê được cải tạo từ một ngôi nhà phố còn lưu lại từ thời Edo, nên có nhiều bậc thềm ở khắp nơi bên trong.
▼Khu vực nền đất nện gần lối vào có ít bậc thềm, và có bàn ghế mà người sử dụng xe lăn cũng có thể dùng.
Nhân viên dọn ghế để người sử dụng xe lăn có thể ngồi vào bàn. Tôi có ấn tượng rằng các quán ăn ở Khu phố Lịch sử Bikan nhìn chung đều quan tâm để người sử dụng xe lăn có thể thoải mái ở lại.
▼Tất cả thành viên trong nhóm đều thưởng thức món tráng miệng.
Dù có sử dụng xe lăn hay không, món tráng miệng cũng đã làm thỏa mãn cả tinh thần lẫn chiếc bụng của mọi người.
Tất cả thành viên trong nhóm đều xuýt xoa trước món tráng miệng ngon đến mức như muốn tan chảy trong miệng.
Chia sẻ thông tin thu thập được khi dạo phố
Sau khi rong ruổi khắp Khu phố Lịch sử Bikan bằng xe kéo tay, thưởng thức thịt heo áp chảo, cà phê và parfait để thỏa mãn cả tinh thần lẫn chiếc bụng, sự kiện cũng đến giờ kết thúc. Thời gian vui vẻ trôi qua thật nhanh.
▼Tất cả các nhóm trở về Kurashiki Monogatari-kan và chia sẻ thông tin thu thập được khi dạo phố.
Chúng tôi dán giấy ghi chú màu hồng lên những quán mà người sử dụng xe lăn có thể vào mà không gặp vấn đề gì, màu vàng lên những quán cần hỗ trợ, và màu xanh lên những quán từ chối cho vào.
▼Trên giấy ghi chú, chúng tôi ghi lại nội dung dịch vụ tại từng quán để có thể chia sẻ cả những thông tin chi tiết.
▼ Cuối cùng, đại diện các đội chia sẻ cảm nhận về sự kiện.
Họ cho biết việc mọi người cùng đi dạo phố, bất kể có khuyết tật hay không, đã giúp truyền tải góc nhìn của người sử dụng xe lăn.
Mỗi cơ sở du lịch và nhà hàng có định nghĩa khác nhau về khả năng tiếp cận, nên đôi khi đến tận nơi mới biết mình không thể sử dụng dịch vụ.
Thay vì chỉ nói rằng “môi trường đã được cải thiện để mọi người dễ tiếp cận”, người sử dụng xe lăn cần cả thông tin cụ thể như độ cao của bậc thềm và chiều rộng lối đi.
Họ cũng nói rằng nếu thấy người sử dụng xe lăn gặp khó khăn, mọi người hãy chủ động hỏi thăm. Mặt khác, người sử dụng xe lăn cũng không nên kỳ vọng quá nhiều và cần nỗ lực tự xoay xở.
Đây là cơ hội quý giá để lắng nghe những ý kiến thẳng thắn mà chỉ người sử dụng xe lăn mới có thể chia sẻ.
Nhân tiện, đội của người viết đã giành được nhiều điểm nhất nhờ hoàn thành các nhiệm vụ. Kinh nghiệm đi khắp Khu phố Lịch sử Bikan trong quá trình tác nghiệp đã giúp ích cho người viết.
Chị Moriue tổ chức các sự kiện đi dạo phố, không chỉ chia sẻ thông tin về khả năng tiếp cận mà còn lắng nghe ý kiến của người sử dụng xe lăn.
Chúng tôi đã hỏi chị về quá trình dẫn đến việc tổ chức những sự kiện đi dạo phố này.
Bạn muốn biết điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
