Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki, nơi lưu giữ tâm huyết của Tonomura Kichinosuke
Ngay gần khu Thủ công và Phương Đông của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki, bảo tàng thủ công dân gian mở cửa thứ hai trên toàn quốc, sau Bảo tàng Thủ công Dân gian Nhật Bản được Ohara Magosaburo hỗ trợ xây dựng.
Chúng tôi vừa được Yanagisawa Hideyuki, Phó giám đốc Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki kiêm cố vấn cấp cao của Quỹ Nghệ thuật Ohara, dẫn đi tham quan bảo tàng, vừa trò chuyện về các sản phẩm thủ công dân gian của Kurashiki.
Có phòng trưng bày nào giúp hiểu ngay về đồ thủ công dân gian Kurashiki không?
Yanagisawa (lược bỏ kính ngữ)
Nếu quan sát kỹ căn phòng đầu tiên khi bước vào Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki, bạn sẽ tìm thấy gợi ý để hiểu “Thủ công dân gian là gì?”.
Vào thời Edo, Kurashiki từng là vùng biển. Trong quá trình cải tạo đất lấn biển, người dân đã trồng phổ biến bông vải, loại cây chịu mặn tốt.
Trong các loại vải dệt từ bông có dây Sanada, phải không nào?
Những sợi rơm lúa mì được đan nối liền nhau tạo thành mũ rơm và túi xách, hiện nay vẫn được làm ở Thành phố Kasaoka và những nơi khác.
Đồ thủ công dân gian là những món đồ được làm từ nguyên liệu đặc trưng của địa phương.
Đây không chỉ là những món đồ cũ từ quá khứ mà còn là một ngành nghề vẫn tiếp nối đến ngày nay.
Dĩ nhiên, những người quyền thế và giàu có thường tìm nguyên liệu tốt từ những vùng đất xa xôi, rồi dùng các vật dụng do thợ thủ công chuyên nghiệp có tiếng làm ra.
Nếu gọi những món đồ ấy là hàng thượng phẩm, thì hàng thứ phẩm là những món được làm từ nguyên liệu địa phương, có lẽ do nông dân tự làm để sử dụng vào mùa nông nhàn. Đương nhiên, tên tuổi người làm ra chúng không được lưu truyền.
Trước phong trào thủ công dân gian, người ta cho rằng hàng thượng phẩm mới là đồ tốt, nhưng phong trào thủ công dân gian đã tìm ra giá trị ở những món đồ bình dân.
Nói cách khác, có thể xem phần lớn hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki là những món đồ bình dân. Tuy vậy, chúng tô điểm cho cuộc sống thường nhật của mọi người, đồng thời là những vật dụng bền chắc, có thể dùng lâu dài.
Vì sao tác phẩm của một nghệ nhân cụ thể như “Thủy tinh Kurashiki” lại được trưng bày?
Yanagisawa
Thủy tinh Kurashiki do Kotani Shinzo sáng tạo, và hiện được truyền lại cho con trai ông là Eiji.
Nói cách khác, từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, những tác phẩm có thể xác định được tác giả cũng được xem là đồ thủ công dân gian, miễn là chúng bền, dùng được lâu và tô điểm cho cuộc sống thường nhật của mọi người.
Đặc điểm của căn phòng này là trưng bày những món đồ được xem là “tốt” và được sử dụng trong đời sống tại Kurashiki qua từng thời kỳ.
Ở đây cũng có nhiều giỏ đan từ nước ngoài nhỉ?
Yanagisawa
Giỏ đúng là vật dụng thiết thực.
Hình dáng của chúng được quyết định tùy theo công dụng, nên dấu ấn thể hiện cá tính của từng nghệ nhân thường không rõ nét.
Chính vì vậy, đặc điểm của chúng là phản ánh các loài thực vật mọc tại địa phương và nếp sống nơi đó. Đây là những món đồ do Tonomura Kichinosuke, giám đốc đầu tiên của bảo tàng, sưu tầm.
Vậy sau khi cùng tham quan Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki, bạn nghĩ những hiện vật ở đây có thể được sử dụng trong cuộc sống hiện đại không?
Đồ nội thất cũng đều khá lớn, khó có thể đặt trong các căn hộ chung cư hay nhà thuê hiện nay.
Yanagisawa
Đúng vậy.
Từ khi Bảo tàng Thủ công Dân gian Kurashiki được thành lập vào năm 1948 đến giai đoạn Tonomura Kichinosuke dốc sức sưu tầm hiện vật, phong cách sống của chúng ta cũng đã thay đổi mạnh mẽ. Ngày nay, nhiều ngôi nhà không còn phòng trải chiếu tatami, và chúng ta dành nhiều thời gian ngồi trên ghế hơn. Quần áo cũng thay đổi, cơ cấu ngành nghề cũng vậy.
Cuộc sống của chúng ta thay đổi dần theo thời đại, phải không?
Cùng với đó, tôi nghĩ chúng ta cũng cần từng bước xem xét lại định nghĩa về “thủ công dân gian là gì” và “đồ thủ công dân gian là gì”. Tuy nhiên, về bản chất, đó vẫn là những món đồ có thể sử dụng hằng ngày trong cuộc sống thường nhật.
Ở Khu phố Lịch sử Bikan có nhiều cửa hàng bán đồ gốm và vật dụng có thể dùng hằng ngày, bất kể chúng có được xem là đồ thủ công dân gian hay không. Hãy ghé thăm nhé. Mỗi cửa hàng mang một nét riêng, rất thú vị.
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
