Tại Thành phố Kurashiki, hằng năm đều mở khóa đào tạo tình nguyện viên mang tên Khóa đào tạo tình nguyện viên hỗ trợ ngôn ngữ ký hiệu.
Những năm gần đây, khóa học được yêu thích đến mức đủ số lượng đăng ký ngay trong ngày bắt đầu nhận hồ sơ.
Một trong những nơi quy tụ những người muốn học ngôn ngữ ký hiệu là các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu.
Tại Thành phố Kurashiki có 6 câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu trực thuộc Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki (gọi tắt là Shisaren). Năm nay (2024), hội tròn 40 năm thành lập.
Bài viết ghi lại những khám phá và điều học được tại buổi diễn thuyết kỷ niệm được tổ chức nhân dịp Shisaren tròn 40 năm.
Nội dung trong bài là thông tin tại thời điểm bài được đăng vào tháng 9 năm 2024. Xin lưu ý rằng thông tin hiện tại có thể đã khác.
Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki là gì?
Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki (sau đây gọi là “Shisaren”) là tập hợp các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu hoạt động trong Thành phố Kurashiki.
Hiện có 6 tổ chức sau tham gia hội:
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Kusa no Kai
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Kura
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Kojima
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Tamashima
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Nishi-Achi
- Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Muscat Funao
Gần đây, ngôn ngữ ký hiệu xuất hiện ngày càng nhiều trên các bộ phim truyền hình và những chương trình khác. Số thành viên của các câu lạc bộ trực thuộc Shisaren cũng tăng lên qua từng năm.
Shisaren phối hợp với các tổ chức của chính người khiếm thính để trao đổi thông tin về ngôn ngữ ký hiệu, đồng thời thường xuyên gặp gỡ và tổ chức các hoạt động sử dụng ngôn ngữ ký hiệu.
Buổi diễn thuyết kỷ niệm 40 năm Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki là gì?
Ngày 4 tháng 8 năm 2024 (Chủ nhật), buổi diễn thuyết kỷ niệm 40 năm do Shisaren tổ chức, quy tụ các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu hoạt động trong Thành phố Kurashiki, đã diễn ra tại Hội trường Plaza thuộc Quảng trường Sức khỏe và Phúc lợi Kurashiki.
Diễn giả của buổi diễn thuyết là Morita Akira, phó hiệu trưởng Trường Meisei Gakuen — ngôi trường khiếm thính duy nhất ở Nhật Bản giảng dạy bằng ngôn ngữ ký hiệu Nhật Bản — đồng thời là khách mời của chương trình “Minna no Shuwa” trên NHK E Tele.
Xem hình ảnh bên dưới để biết thêm chi tiết.
Diễn biến trong ngày
Hôm đó, không chỉ có các thành viên Shisaren mà còn có đông đảo người tham dự, từ người khiếm thính sống hoặc làm việc tại Thành phố Kurashiki đến những người quan tâm đến buổi diễn thuyết. Khoảng 70% số ghế trong Hội trường Plaza đã kín chỗ, không khí rất sôi nổi.
Diễn giả Morita là người khiếm thính, sử dụng ngôn ngữ ký hiệu làm ngôn ngữ thứ nhất. Khán giả háo hức chờ đón Morita, người thường chỉ xuất hiện trên truyền hình, đến Kurashiki. Vì bài diễn thuyết được trình bày bằng ngôn ngữ ký hiệu, phiên dịch viên chuyển ngôn ngữ ký hiệu sang lời nói cũng túc trực để hỗ trợ những người nghe chưa tự tin đọc hiểu ngôn ngữ ký hiệu.
Phiên dịch chuyển ngôn ngữ ký hiệu sang lời nói là việc diễn đạt ngôn ngữ ký hiệu bằng lời. Ngôn ngữ ký hiệu có nhiều cách diễn đạt đặc trưng, nên chuyển sang tiếng Nhật là việc vô cùng khó. Trong số các phiên dịch viên hôm đó có người có cha mẹ khiếm thính, nhưng họ chia sẻ: “Tôi hồi hộp, không biết mình có thể phiên dịch sang tiếng Nhật để mọi người đều hiểu hay không”.
Với người khiếm thính ở Thành phố Kurashiki, Shisaren là người thấu hiểu gần gũi nhất
Ở phần đầu chương trình, chủ tịch Hiệp hội Người khiếm thính Thành phố Kurashiki, tổ chức đại diện cho chính người khiếm thính và tham dự với tư cách khách mời, phát biểu: “Các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu là người thấu hiểu gần gũi nhất với người khiếm thính”.
Ngôn ngữ ký hiệu là ngôn ngữ quan trọng giúp người khiếm thính suy nghĩ và truyền đạt tâm tư, nhưng không phải ai cũng hiểu được. Trong cuộc sống thường ngày, họ dùng lời nói hoặc viết để giao tiếp bằng tiếng Nhật, thích ứng với những người nghe thuộc nhóm đa số. Tuy nhiên, với một số người khiếm thính, tiếng Nhật là ngôn ngữ thứ hai; có người vì thế không thể truyền đạt chính xác suy nghĩ của mình.
Họ kể về trải nghiệm được thoải mái trò chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu tại câu lạc bộ, bất kể nghe được hay không, rồi nhắn nhủ các thành viên Shisaren: “Mong các bạn trở thành cầu nối giữa người khiếm thính và người nghe”.
Shisaren và Hiệp hội Người khiếm thính Thành phố Kurashiki thường xuyên tham gia các sự kiện của nhau và tăng cường giao lưu. Vì vậy, nhiều người đã quen biết nhau; tại hội trường hôm đó, có thể thấy các thành viên Shisaren là người nghe và người khiếm thính vui mừng trò chuyện khi lâu ngày mới gặp lại ở khắp nơi.
Giấy khen độc đáo của Shisaren làm từ vải denim
Nhân dịp kỷ niệm 40 năm, Shisaren đã làm áo thun đồng phục và thường mặc chúng như đồng phục trong các sự kiện của hội. Thiết kế áo được chọn từ những ý tưởng do các thành viên Shisaren cùng đóng góp. Nhân buổi diễn thuyết lần này, nhà thiết kế được giới thiệu và Shisaren đã trao giấy khen cùng quà lưu niệm cho người đó.
Thật bất ngờ, giấy khen được làm từ vải denim, đặc sản của Kojima, Thành phố Kurashiki. Đây là một tấm giấy khen độc đáo đến mức người nhận còn nói: “Tôi cũng muốn tặng giấy khen cho người thiết kế tấm giấy khen này!”
Bạn có thể bắt gặp áo thun Shisaren tại các sự kiện liên quan đến ngôn ngữ ký hiệu trong Thành phố Kurashiki. Hãy thử tìm xem nhé.
Làm công việc liên quan đến ngôn ngữ ký hiệu trong môi trường đa số
Cuối cùng là phần diễn thuyết được mong chờ của Morita Akira.
Chủ đề bài diễn thuyết là “Làm công việc liên quan đến ngôn ngữ ký hiệu trong môi trường đa số”.
Morita tự hào vì mình là người khiếm thính và sử dụng ngôn ngữ ký hiệu làm ngôn ngữ thứ nhất.
Những người khiếm thính sử dụng ngôn ngữ ký hiệu làm ngôn ngữ thứ nhất là nhóm thiểu số trong xã hội mà người sử dụng ngôn ngữ nói chiếm đa số. Vì vậy, khi đề cập đến ngôn ngữ ký hiệu trên truyền thông, Morita luôn chú trọng việc gìn giữ ngôn ngữ ký hiệu, đồng thời tránh tạo cho người nghe ấn tượng rằng “người khiếm thính thật đáng thương”.
Cách suy nghĩ này không chỉ được Morita ghi nhớ khi làm việc trong môi trường đa số như truyền thông, mà còn được áp dụng trong hoạt động giáo dục với vai trò phó hiệu trưởng tại Trường tư thục Meisei Gakuen, nơi lấy ngôn ngữ ký hiệu làm ngôn ngữ thứ nhất.
Quan điểm nhất quán của Morita đã thấm nhuần không chỉ trong các em nhỏ, học sinh mà cả những giáo viên nghe được đang làm việc tại trường. Buổi diễn thuyết giới thiệu tư liệu hình ảnh cho thấy các em đều tự hào về bản thân, những người sử dụng ngôn ngữ ký hiệu làm ngôn ngữ thứ nhất: “Người nghe nói bằng lời, người nói tiếng Anh nói tiếng Anh, còn người khiếm thính nói bằng ngôn ngữ ký hiệu. Chỉ vậy thôi, nên chúng tôi không đáng thương”.
Morita cũng gợi ý những cách thể hiện bản thân đặc trưng của ngôn ngữ ký hiệu, chẳng hạn như trò chơi chữ và thơ bằng ngôn ngữ ký hiệu, vốn không thể diễn đạt bằng tiếng Nhật.
Điều thú vị nhất của những câu đùa hay trò chơi chữ là khoảnh khắc các liên tưởng trong đầu kết nối với nhau. Nghe giải thích sau đó thường khó tạo được tiếng cười giống như khi hiểu ngay tại chỗ. Tương tự, khi trò chơi chữ bằng ngôn ngữ ký hiệu phải qua phiên dịch, sự thú vị đôi khi cũng giảm đi một nửa.
Trong khán phòng, những người biết ngôn ngữ ký hiệu và có thể hiểu Morita mà không cần dịch sang tiếng Nhật cười rất nhiều. Trong khi đó, những người nói ngôn ngữ bằng lời — vốn thường thuộc nhóm đa số — đôi lúc không theo kịp cuộc trò chuyện.
Bản thân tôi là người khiếm thính nên có thể hiểu ngôn ngữ ký hiệu của Morita mà không cần dịch sang tiếng Nhật. Vì vậy, tôi có thể thưởng thức những trò chơi chữ ngay tại chỗ và liên tục ngạc nhiên: “Hóa ra còn có cách diễn đạt như thế này!”. Mặt khác, tôi cũng băn khoăn khi thấy những người nghe tham dự không cười như vậy.
Tuy nhiên, sau buổi diễn thuyết, một người nghe tham dự chia sẻ với tôi: “Đây là cơ hội quý giá giúp tôi phần nào hiểu được cảm giác của người khiếm thính khi không theo kịp câu chuyện của chúng tôi”. Lúc đó tôi mới nhận ra đây là buổi diễn thuyết mà người nghe và người không nghe được đều có thể thưởng thức từ những góc nhìn khác nhau.
Lời của tác giả
Tôi là người khiếm thính, chuyển từ vùng Kanto đến Kurashiki vào tháng 12 năm 2023. Khi mới chuyển đến, tôi không có bạn bè hay người quen nào biết ngôn ngữ ký hiệu trong Thành phố Kurashiki. Nhưng nhờ tham gia các câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu trực thuộc Shisaren, tôi đang dần mở rộng vòng tròn bạn bè, người quen có thể trò chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu.
Người khiếm thính và những người có thể trò chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu đều là nhóm thiểu số, nên những lúc được thoải mái trò chuyện với ai đó tại câu lạc bộ ngôn ngữ ký hiệu là nguồn động viên lớn đối với tôi. Tôi mong các hoạt động hợp tác giữa Shisaren và người khiếm thính trong Thành phố Kurashiki sẽ tiếp tục phát triển.
Thông tin cơ bản về buổi diễn thuyết kỷ niệm 40 năm Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki
| Tên | Buổi diễn thuyết kỷ niệm 40 năm Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Ngày 4 tháng 8 năm 2024 (Chủ nhật) 9:30 sáng–12 giờ trưa (đón khách từ 9 giờ sáng) |
| Địa điểm | 180 Sasaoki, Thành phố Kurashiki, Tỉnh Okayama |
| Phí tham dự (đã gồm thuế) | Thành viên Hội đồng Liên lạc các Câu lạc bộ Ngôn ngữ Ký hiệu Thành phố Kurashiki và người thân dưới 18 tuổi: miễn phí Người không phải thành viên: 500 yên |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa, hệ thống sẽ tìm trong các bài viết của trang web này
