Dự án tủ thực phẩm cộng đồng Kurashiki Gokinjo – Tạo dựng không gian sinh hoạt dựa trên thế mạnh của Hội đồng Phúc lợi Xã hội

Phỏng vấn ông Matsuoka Takeshi

Xin ông cho biết dự án bắt đầu khi nào và lý do khởi động dự án.

Matsuoka (lược bỏ kính ngữ)

Dự án chính thức bắt đầu vào tháng 1 năm 2021.

Trước hết, dự án ra đời vì dịch COVID-19 kéo dài.

Khi người dân trong khu vực tụ họp, mọi người thường trò chuyện đủ thứ. Nhưng dịch bệnh kéo dài khiến mọi người không thể gặp nhau.

Thực ra, trong những cuộc trò chuyện ấy có rất nhiều thông tin về khu vực.

Nhưng khi không thể tụ họp, mọi người cũng khó chia sẻ những chuyện phiền lòng nhỏ nhặt.

Họ cứ giữ những nỗi lo trong lòng, để rồi chúng dần chồng chất và tình hình ngày càng nghiêm trọng.

Đến khi tìm đến cơ quan hành chính hoặc Hội đồng Phúc lợi Xã hội để xin tư vấn, tình cảnh đã trở nên phức tạp hơn.

Trong bối cảnh dịch bệnh khiến mọi người không thể tụ họp đông người, chúng tôi cần một cơ chế để phát hiện những khó khăn trong cộng đồng và những người đang gặp khó khăn, đồng thời tiếp nhận vấn đề, phối hợp và kết nối họ với các cơ quan hỗ trợ.

Dự án “Pantry Gokinjō Kurashiki” ra đời chính vì hoàn cảnh dịch bệnh.

Một nền tảng khác của dự án là hoạt động hỗ trợ vùng bị ảnh hưởng bởi trận mưa lớn tháng 7 năm 2018.

Khi ấy, người dân Thành phố Kurashiki và những người ngoài tỉnh Okayama nghĩ rằng “đây không phải chuyện của riêng ai…” và tìm cách giúp đỡ trong khả năng của mình.

Dù khó đến tận nơi làm tình nguyện, họ vẫn gửi vật phẩm cứu trợ cùng những lời động viên.

Chúng tôi, những điều phối viên hỗ trợ đời sống, đã hỗ trợ việc “tạo dựng không gian” và “xây dựng cơ chế” tại vùng bị thiên tai.

Trong quá trình đó, vật phẩm cứu trợ đã giúp ích rất nhiều.

Vùng bị thiên tai rộng đến vậy nên những người sống trong nhà ở tạm được chuyển đến từ nhiều khu vực khác nhau.

Vì thế, ban đầu họ ít có cơ hội gặp gỡ và cũng khó trò chuyện với nhau.

Lúc đầu, họ chỉ nghĩ “À, thật đỡ quá” khi nhìn thấy thực phẩm, quần áo và đồ dùng sinh hoạt được cứu trợ. Nhưng dần dần, cảm giác “ấm lòng” ấy chuyển thành suy nghĩ: “Đến nơi phát vật phẩm cứu trợ thì gặp được mọi người, còn có thể trò chuyện nữa”.

Nói cách khác, vật phẩm cứu trợ có thể trở thành “cánh cửa” mở ra cơ hội gặp gỡ.

Nhận thấy mối quan hệ giữa người dân dần lan tỏa như vậy rất quan trọng cũng là một trong những lý do Dự án Pantry Gokinjō Kurashiki ra đời.

Đây không phải là dự án pantry chỉ dành cho người gặp khó khăn về kinh tế, đúng không?

Matsuoka

Dĩ nhiên, dự án cũng có khía cạnh hỗ trợ người gặp khó khăn về kinh tế.

Việc cung cấp thực phẩm và những thứ khác cho người gặp khó khăn về kinh tế thông qua hoạt động Pantry Gokinjō rất quan trọng. Tuy nhiên, tôi nghĩ điểm đúng với cách làm của Hội đồng Phúc lợi Xã hội là hoạt động còn tiếp cận cả những người đang ở giai đoạn trước đó.

Hội đồng Phúc lợi Xã hội có chương trình cho vay phúc lợi sinh hoạt. Trong thời kỳ dịch bệnh, nhiều người bị giảm việc làm, cuộc sống khó khăn đến mức không xoay xở nổi nên đã đến nộp đơn.

Khi hỏi han họ trong lúc làm thủ tục, chúng tôi nhận ra rằng trước khi rơi vào cảnh túng thiếu, họ đã gặp “một chút khó khăn”.

Nếu ngay từ giai đoạn đó, họ nhận được sự quan tâm, để ý của cộng đồng hoặc được kết nối với các cơ quan hỗ trợ, có lẽ chúng tôi đã có thể giúp đỡ.

Có thể đã có những trường hợp rơi vào cảnh túng thiếu vì không có mối liên hệ nào với mọi người…

Hoạt động phát huy thế mạnh của Hội đồng Phúc lợi Xã hội

Đây có phải là hoạt động mà các tổ chức khác cũng đang thực hiện không?

Matsuoka

Đây là một hoạt động mới.

Ở Thành phố Kurashiki, trước đây các tổ chức phi lợi nhuận và pháp nhân phúc lợi xã hội đã có những nơi thực hiện hoạt động như ngân hàng thực phẩm, nhưng chỉ hỗ trợ người dân trong phạm vi hoạt động của họ.

Pantry Gokinjō hỗ trợ bằng cách phối hợp với tình nguyện viên, người dân và các tổ chức trong khu vực, đúng với cách làm của Hội đồng Phúc lợi Xã hội, đồng thời “tin tưởng vào sức mạnh của người dân”.

Đây là hoạt động phát huy thế mạnh của Hội đồng Phúc lợi Xã hội.

Từ trước đến nay, các ông đã thực hiện những hoạt động nào?

Matsuoka

Để có đủ thực phẩm và đồ dùng sinh hoạt cần thiết cho hoạt động, chúng tôi kêu gọi cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp quyên góp rộng rãi, xem đây là “một cơ chế mới để tham gia đóng góp cho xã hội”.

Chẳng hạn, doanh nghiệp thường dự trữ nhiều thực phẩm và những thứ khác để phòng khi có thiên tai.

Khi thay mới hàng dự trữ do hạn sử dụng và những lý do tương tự, họ đã quyên góp số hàng đó như một phần hoạt động đóng góp cho xã hội.

Với cá nhân, nông dân hoặc những người tự trồng rau có thể khó tự mình “đem rau cho người đang gặp khó khăn” khi thu hoạch quá nhiều. Nhưng họ có thể gửi rau đến Pantry Gokinjō với “tâm thế chia sẻ phần dư”.

Gửi tặng như vậy cũng là một cách đóng góp cho xã hội.

Tính đến tháng 9 năm 2021, khoảng 130 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đã quyên góp.

Chúng tôi cũng cần đóng thực phẩm, đồ dùng sinh hoạt được quyên góp vào “hộp Pantry Gokinjō” rồi nhờ nhiều người trong khu vực phân phát.

Hội đồng Phúc lợi Xã hội Thành phố Kurashiki nhận được rất nhiều đồ quyên góp mỗi ngày, nhưng không thể bảo quản hết tại một nơi vì số lượng quá lớn.

Nhờ nhiều người cùng chung tay đặt “hộp Pantry Gokinjō” ở nhiều địa điểm khác nhau, chúng tôi cũng có thể bố trí thêm nơi lưu trữ.

Chúng tôi đặt hộp tại những nơi tình nguyện đăng ký, nhưng không chỉ nhờ họ bảo quản; họ còn sử dụng hộp cho hoạt động mà khu vực đó đang cần nhất.

Cách trở thành người hỗ trợ Pantry Gokinjō

Muốn trở thành người hỗ trợ Pantry Gokinjō thì cần làm thế nào?

Matsuoka

Chỉ cần liên hệ với Hội đồng Phúc lợi Xã hội Thành phố Kurashiki. Nhân viên Hội đồng phụ trách từng khu vực sẽ cùng mọi người bàn bạc kế hoạch và suy nghĩ xem “nên xây dựng cơ chế như thế nào”.

Ngược lại, đôi khi Hội đồng Phúc lợi Xã hội Thành phố Kurashiki cũng chủ động đề nghị mọi người tham gia.

Trong 63 khu vực trường tiểu học của Thành phố Kurashiki, có khoảng 60 nơi tổ chức các buổi thảo luận về những vấn đề của cộng đồng.

Thành viên tham gia có nhiều tình nguyện viên, chẳng hạn như ủy viên phúc lợi dân sinh và ủy viên chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em.

Khi báo cáo tiến độ của Pantry Gokinjō tại các buổi thảo luận, nếu có người lên tiếng “muốn thử làm”, chúng tôi sẽ mời họ tham gia.

Tính đến tháng 9 năm 2021, có 56 địa điểm đặt hộp Pantry Gokinjō. Khi dự án bắt đầu vào tháng 1 năm 2021, con số này chỉ khoảng 4–5 địa điểm.

Hiện vẫn còn ít nơi triển khai theo đơn vị khu vực trường tiểu học. Một số nhóm nhỏ hơn, chẳng hạn như “theo từng khu nhà ở” hoặc những nhóm tụ họp thân thiết thường xuyên như “nhóm sinh hoạt giao lưu bạn bè”.

Ngoài ra, một số cơ sở chăm sóc người cao tuổi và cơ sở dành cho người khuyết tật cũng đăng ký tham gia vì họ là một phần của cộng đồng và “muốn tiếp tục hỗ trợ khu vực”.

Có quy định nào cần tuân theo khi bắt đầu không?

Matsuoka

Về cơ bản, không có quy định nào để trở thành người hỗ trợ Pantry Gokinjō.

Chỉ có một điều kiện duy nhất.

Đó là hãy “mời nhân viên Hội đồng Phúc lợi Xã hội chúng tôi tham gia bàn bạc kế hoạch”.

Khi được tham gia bàn bạc kế hoạch, chúng tôi có thể cung cấp thông tin và hỗ trợ cộng đồng. Chúng tôi cũng có thể giúp xây dựng mạng lưới hỗ trợ.

Có tổng cộng 6 điều phối viên hỗ trợ đời sống. Mỗi người đều chia sẻ và nắm rõ thông tin về những người hỗ trợ Pantry Gokinjō trong khu vực mình phụ trách.

Nếu gặp khó khăn, mọi người có thể tham khảo những trường hợp ở các địa điểm khác.

Những ai đang sử dụng? Đối tượng là ai?

Những người ở hoàn cảnh nào đang sử dụng dịch vụ?

Matsuoka

Một số người sử dụng đang gặp khó khăn trong cuộc sống, nhưng nhiều người không có kết nối với cộng đồng.

Nói cách khác, họ là những người “bị cô lập về mặt xã hội”.

Những người này thường không nhận được thông tin và cũng không có ai để chia sẻ những khó khăn của mình.

Khi sử dụng Pantry Gokinjō và kết nối với mọi người, đôi khi họ ghé qua trò chuyện rồi ra về, dù không gặp khó khăn về thực phẩm.

Đến Pantry Gokinjō, họ có thể nhận được thông tin, gặp một người tốt bụng và tìm thấy “nơi thuộc về mình”.

Ban đầu, họ đến để có thực phẩm, nhưng sau vài lần sử dụng, họ cũng “tìm thấy ý nghĩa của việc sống trong cộng đồng”.

Trước đây có ai đề xuất yêu cầu đăng ký mới được sử dụng không?

Matsuoka

Một số người sử dụng không muốn nói với người khác hoặc để người khác biết rằng “mình đang yếu đuối, đang gặp khó khăn”.

Việc yêu cầu đăng ký cũng giúp “bảo vệ quyền riêng tư”. Một số nơi đang cân nhắc dùng chìa khóa để vào khu vực pantry; tôi nghĩ đây cũng là một hình thức hỗ trợ rất hữu ích.

Có được thực phẩm và những thứ khác là điều quan trọng, nhưng không chỉ tiếp xúc với họ như “người túng thiếu” trong cộng đồng; bản thân việc “được ai đó đón nhận” cũng rất quan trọng. Xây dựng mối quan hệ này sẽ giúp họ “tiếp tục sống trong cộng đồng”.

Tại Thành phố Kurashiki, chúng tôi hướng đến việc mở rộng hoạt động theo cách đúng với tinh thần của Hội đồng Phúc lợi Xã hội: giúp mọi người gặp gỡ, trao nhau nụ cười, tiếp thêm năng lượng cho nhau.

Tuy nhiên, trong số 56 pantry, cũng có nơi bắt đầu áp dụng hình thức đăng ký.

Mỗi địa điểm có thể tự quyết định cách tổ chức.

Chỉ người dân Thành phố Kurashiki mới có thể sử dụng Pantry Gokinjō phải không?

Matsuoka

Đối tượng sử dụng khác nhau tùy từng địa điểm.

Chẳng hạn, nếu có một địa điểm đặt hộp Pantry Gokinjō ở khu vực giáp ranh Thành phố Kurashiki và quy định cho phép “người dân thành phố lân cận sử dụng” thì họ cũng có thể dùng.

Ngoài ra, 60 địa điểm hiện có không mở cửa thường xuyên. Một số nơi tổ chức “sự kiện chia sẻ thực phẩm hai lần mỗi tháng” hoặc “mở nhà ăn cho trẻ em khi có thực phẩm quyên góp”, nhưng không phải cứ sống trong khu vực mục tiêu là có thể tham gia ngay.

Trước tiên, khi vì lý do nào đó mà mọi người nghĩ rằng “mình muốn sử dụng Pantry Gokinjō”, họ hãy liên hệ với Hội đồng Phúc lợi Xã hội; chúng tôi sẽ kết nối họ với từng địa điểm.

Vì vậy, thông tin về 60 địa điểm không được công khai.

Cách này có thể khiến mọi người phải đi đường vòng một chút, nhưng khi tiếp nhận tư vấn, Hội đồng Phúc lợi Xã hội cũng có thể đưa ra lời khuyên.

Ông có dự định gì cho tương lai không?

Matsuoka

Đây không hẳn là triển vọng của Hội đồng Phúc lợi Xã hội Thành phố Kurashiki, mà là mong muốn của tôi với tư cách điều phối viên hỗ trợ cộng đồng, người thường xuyên đến các khu vực…

Chỉ trong 10 tháng kể từ khi dự án bắt đầu, số địa điểm đã tăng lên 60. Điều đó cho thấy có rất nhiều người trong cộng đồng quan tâm đến việc kết nối và mong muốn đóng góp điều gì đó.

Vì vậy, từ nay chúng tôi muốn tạo ra những con đường để nhiều người thuộc các nhóm đóng góp khác nhau, chứ không chỉ những người đang tham gia, có thể thực hiện hoạt động như Pantry Gokinjō.

Tạo ra những con đường như vậy sẽ giúp phát hiện sớm các khó khăn, đồng thời kết nối với những doanh nghiệp và tổ chức trước đây chưa từng có liên hệ.

Trong bối cảnh xã hội già hóa và tỷ lệ sinh giảm, những việc người dân có thể tự làm cũng có giới hạn.

Cộng đồng bao gồm cả cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức. Tôi muốn mọi người cùng nắm tay nhau với tư cách thành viên cộng đồng và mở rộng các hoạt động.

Lời của tác giả

Không ai có thể sống một mình.

Khi gặp khó khăn, ai cũng muốn tìm người để chia sẻ, phải không?

Nhưng có thể bạn không biết rõ những người sống gần mình, hoặc không có mối liên hệ nào vì mới chuyển nhà hay chuyển công tác.

Những lúc như vậy, sẽ thật hữu ích nếu có một nơi để trò chuyện đôi chút khi ghé lấy thực phẩm hoặc đồ dùng sinh hoạt.

Mục đích không nhất thiết phải là đến nhận đồ. Chỉ ghé qua trò chuyện cũng được.

Bước đầu tiên có thể cần chút can đảm, nhưng bạn hãy thử đến sử dụng dịch vụ mà đừng ngần ngại nhé.

Chắc chắn sẽ có những “người tốt bụng hay quan tâm lo chuyện bao đồng” chờ bạn.

Bài viết về Hội đồng Phúc lợi Xã hội Thành phố Kurashiki

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE