Takata Orimono – Nhà sản xuất viền chiếu tatami hàng đầu Nhật Bản! Công ty không ngừng thử thách để mở rộng tiềm năng của viền chiếu tatami.

Bạn có biết viền chiếu tatami không?

Viền chiếu tatami là dải vải gắn ở hai đầu chiếu.

Tại Thành phố Kurashiki có một công ty sản xuất viền chiếu tatami nhiều nhất Nhật Bản.
Đó là Công ty Cổ phần Takata Orimono, thành lập năm 1892.

Dù góp phần nâng đỡ chiếu tatami, một vật liệu xây dựng truyền thống của Nhật Bản, công ty vẫn không ngừng đổi mới và ngày càng thu hút sự chú ý của công chúng.

Chúng tôi đã đến tìm hiểu về Takata Orimono, công ty đang mở lối đi riêng.

Viền chiếu tatami là gì?

Viền chiếu tatami là dải vải dệt gắn ở hai đầu chiếu.

Về công năng, viền chiếu tatami có ba vai trò chính.

Thứ nhất, giúp các bộ phận của chiếu kết thành một tấm.

Chiếu tatami được làm bằng cách phủ lên phần lõi gọi là “tatamidoko”, thường làm từ rơm lúa, một lớp “tatamiomote” đan từ cỏ igusa, rồi khâu “viền chiếu tatami” dọc theo hai cạnh dài.

Thứ hai, ngăn hư hại và bảo vệ chiếu.

Khi sử dụng, các góc của lớp tatamiomote sẽ sờn và hư hỏng dần.
Viền chiếu tatami giúp ngăn các sợi bị tưa.

Chiếu có viền bền lâu hơn chiếu không viền.

Thứ ba, khép kín khe hở giữa các tấm chiếu.
Khi trải chiếu kín phòng, có thể điều chỉnh khe hở cho khít, nhờ đó bụi khó tích tụ trong các khe.

Viền chiếu không chỉ có công năng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc trang trí căn phòng.

Chỉ cần thay đổi viền chiếu, không khí của căn phòng cũng thay đổi đáng kể.

Lịch sử viền chiếu tatami

Viền chiếu tatami xuất hiện từ khi nào?

Từ thời Nara đến nay

Tấm chiếu tatami cổ nhất còn tồn tại được lưu giữ tại Shosoin ở Nara.
Người ta cho rằng Thiên hoàng Shomu đã sử dụng nó như một chiếc giường vào thời Nara.
Tấm chiếu này cũng có viền.

Trong một thời gian dài, người ta cắt vải khổ rộng để làm viền chiếu.

Mãi đến khoảng cuối thời Minh Trị, người ta mới bắt đầu dùng vải dệt khổ hẹp như ngày nay.
Khi chiếu tatami trở nên phổ biến, loại viền khổ hẹp chuyên dùng cho chiếu cũng được sản xuất.

Trước đây, viền được làm từ sợi bông; ngày nay, người ta dệt kết hợp các loại sợi như sợi polyethylene và sợi bông đã qua xử lý tạo độ bóng.

Okayama và viền chiếu tatami

Viền chiếu tatami bắt đầu được sản xuất ở Okayama vào khoảng năm 1921.
Trong quá trình khôi phục sau trận Đại động đất Kanto (năm 1923), danh tiếng “viền chiếu tatami Okayama có chất lượng tốt” dần lan rộng.

Nhu cầu cũng tăng cao trong giai đoạn tái thiết sau chiến tranh vào thời Showa, và viền chiếu tatami Okayama được sử dụng trên khắp Nhật Bản.

Tính đến năm 2022, 80% viền chiếu tatami được sản xuất tại tỉnh Okayama.
Trong đó, Takata Orimono sản xuất khoảng một nửa, chiếm 40% thị phần toàn quốc.

Ngoài ra, từ thời Minh Trị đến đầu thời Showa, Okayama cũng là nơi sản xuất cỏ igusa làm nguyên liệu cho lớp tatamiomote nhiều nhất Nhật Bản.

Người viết từng nghĩ rằng “cỏ igusa được trồng nhiều nên viền chiếu tatami cũng phát triển”, nhưng hóa ra hai việc này không liên quan.

Do Kurashiki là vùng đất lấn biển, đất có nhiều muối nên khó trồng lúa. Vì vậy, từ thời Edo, người dân đã trồng bông và cỏ igusa.
Nghề kéo sợi bông phát triển, góp phần đưa việc sản xuất viền chiếu tatami trở thành một ngành trong lĩnh vực dệt may.

Vì thế, có vẻ như Okayama tình cờ trở thành vùng sản xuất cả cỏ igusa dùng cho chiếu tatami lẫn viền chiếu.

Lịch sử Takata Orimono

Takata Orimono được thành lập năm 1892 với tư cách là một công ty dệt may.
Ban đầu, công ty sản xuất dây Sanada dùng cho trang phục truyền thống và dụng cụ trà đạo, cùng vải dệt làm obi.

Vào khoảng thời kỳ chuyển giao từ Minh Trị sang Taisho, cách ăn mặc của người dân thay đổi, khiến nhu cầu đối với các sản phẩm công ty từng sản xuất giảm dần.

Đầu thời Showa, với sự góp ý của người dân địa phương, công ty bắt đầu sản xuất viền chiếu tatami, một ngành nghề có thể tận dụng thiết bị và nguyên liệu dệt sẵn có.

Vào nửa sau thập niên 1950, Takata Orimono là công ty đầu tiên trong ngành phát triển viền chiếu tatami có hoa văn.

Takata Orimono nỗ lực nâng cao mức độ nhận biết và giá trị của viền chiếu tatami, rồi mở cửa hàng trực tiếp FLAT vào năm 2014.

Hiện nay, công ty sản xuất và kinh doanh khoảng 1.000 loại viền chiếu tatami.

Trong phần phỏng vấn ở nửa sau bài viết, chúng tôi sẽ giới thiệu thật chi tiết những hoạt động đa dạng và tâm huyết của công ty dành cho viền chiếu tatami.

Cửa hàng trực tiếp FLAT

Tính đến năm 2022, Takata Orimono điều hành hai cửa hàng sau.

Được tận mắt xem nhiều loại viền chiếu tatami như vậy là một cơ hội hiếm có.

Tại FLAT có rất nhiều loại viền chiếu tatami đa dạng, đầy màu sắc!

Lần đầu đến FLAT, người viết đã ngạc nhiên khi thấy những loại viền chiếu tatami có màu sắc rực rỡ và hoa văn hiện đại: “Không ngờ lại có những loại viền như thế này!”

Ở đây còn có nhiều món đồ nhỏ làm từ viền chiếu tatami như túi đựng đồ, ví đựng thẻ, phong bao mừng và phụ kiện tóc.

Bạn cũng có thể mua viền chiếu tatami để làm đồ thủ công.

Tự tay làm những món đồ nhỏ theo sở thích hẳn sẽ rất thú vị.

Chiếu tatami bền vững, gắn bó với Nhật Bản từ lâu đời

Những năm gần đây, các loại chiếu không dùng viền, chẳng hạn như chiếu Ryukyu, ngày càng phổ biến.

Chiếu không viền trông gọn gàng, nhưng dễ hư hỏng, giá cao và thường có phần lõi mỏng, tạo cảm giác cứng khi bước lên.
Nghe nói chúng cũng có tuổi thọ ngắn.

Ông Takata, Giám đốc đại diện Công ty Cổ phần Takata Orimono, cho biết: “Từ xưa, người Nhật đã đưa những vật liệu có trong tự nhiên vào nhà, tạo nên những ngôi nhà như thể đang hít thở cùng bốn mùa”.

Loại chiếu tatami truyền thống đã được sử dụng hơn 1.000 năm: cỏ igusa được dệt thành lớp tatamiomote, còn rơm được nén lại làm phần lõi tatamidoko.

Chiếu được khâu lớp tatamiomote với phần lõi bằng viền có thể dễ dàng tháo lớp tatamiomote ra chỉ bằng cách cắt chỉ.

Nhờ vậy, khi lớp tatamiomote bị hư hỏng, người ta tháo ra, lật mặt sau để tiếp tục sử dụng, rồi trả cỏ igusa về với đất sau khi dùng hết.

Phần lõi tatamidoko của chiếu có thể dùng hàng chục năm nếu được sửa chữa.
Ngoài ra, có thể chỉ thay lớp tatamiomote và viền bằng những món mới, gọi là “omotegae”, nhờ đó tận dụng tài nguyên hiệu quả hơn nữa.

Tuy nhiên, nhiều loại chiếu không viền được dán lớp tatamiomote với phần lõi bằng keo.
Vì không thể tháo rời, khi bề mặt tatamiomote bị hư hỏng thì chỉ còn cách vứt bỏ toàn bộ tấm chiếu.

Chiếu có viền, với các bộ phận được khâu lại để sử dụng, có thể xem là vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, giúp tận dụng tài nguyên hiệu quả.

Người viết nghĩ rằng thật lãng phí khi phải vứt bỏ những tài nguyên hữu hạn dù chúng vẫn còn dùng được.

Từ khi thành lập năm 1892 đến nay, Takata Orimono đã làm viền chiếu tatami với tâm huyết như thế nào?

Chúng tôi đã trò chuyện với ông Takata Naoshi, Giám đốc đại diện Công ty Cổ phần Takata Orimono.

Thông tin cơ bản về Công ty Cổ phần Takata Orimono

Tên đơn vị	Công ty Cổ phần Takata Orimono
Ngành nghề	Sản xuất viền chiếu tatami
Người đại diện	Takata Naoshi
Năm thành lập	1950
Địa chỉ	2-2-53 Kojima Karakoto, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama
Thông tin liên hệ	086-477-7162
Trang web	Công ty Cổ phần Takata Orimono

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE