Khu bảo tồn phố cổ Tamashima — Thị trấn cảng từng phát triển thịnh vượng, trở thành trung tâm thương mại hàng đầu vùng Setouchi, được mệnh danh là “Naniwa của phương Tây”, nhờ giao thương bông Bitchu với các tàu Kitamaebune. Văn hóa trà đạo cũng bén rễ nơi đây, nơi từng là thị trấn của giới thương nhân.

Phố xá Tamashima: Phố xá của khu phố thương nhân trung gian

Tamashima là khu trung tâm của thành phố Tamashima cũ.

Năm 1967, ba thành phố cũ là Kurashiki, Kojima và Tamashima sáp nhập, thành lập Thành phố Kurashiki như hiện nay. Từ đó, nơi đây trở thành khu vực Tamashima thuộc Thành phố Kurashiki.

Khu vực thành phố Tamashima cũ nằm ở phía tây Thành phố Kurashiki, còn khu trung tâm Tamashima cách Ga Shin-Kurashiki khoảng 2,3 km về phía tây nam.

Khu trung tâm Tamashima bắt nguồn từ một thị trấn cảng phát triển quanh Cảng Tamashima (còn gọi là bến Tamashima), được xây dựng vào đầu thời Edo. Thị trấn cảng Tamashima từng thịnh vượng đến mức được gọi là “Naniwa phía Tây”, trở thành một trong những đô thị thương mại hàng đầu vùng Setouchi.

Ngày nay, nhiều công trình cổ vẫn còn được lưu giữ ở khu trung tâm Tamashima. Dạo bước trên phố, bạn có thể cảm nhận được thời kỳ phồn thịnh xưa kia của thị trấn cảng.

Hãy cùng tìm hiểu lịch sử, sức hấp dẫn và văn hóa của phố xá Tamashima, Naniwa phía Tây.

Thông tin trong bài được cập nhật vào thời điểm đăng tải vào tháng 6 năm 2025. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.

Lịch sử Tamashima

Hãy cùng tìm hiểu chi tiết lịch sử hình thành phố xá Tamashima.

Khai hoang và phát triển cảng dưới thời lãnh chúa phiên Bitchu Matsuyama

Bản đồ phỏng dựng khu trung tâm Tamashima trước khi khai hoang (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)
Bản đồ phỏng dựng khu trung tâm Tamashima trước khi khai hoang (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)

Phần đồng bằng của khu vực thành phố Tamashima cũ ngày nay hầu như đều là biển.
Từ đầu thời Edo, vùng đất này dần được khai hoang, tạo nên đồng bằng rộng lớn như hiện nay.

Người thúc đẩy công cuộc khai hoang là Mizunoya Katsutaka, người trở thành lãnh chúa phiên Bitchu Matsuyama (khu vực quanh Thành phố Takahashi ngày nay) vào năm 1642.
Ngọn đồi Haguro, nơi hiện có Đền thờ Haguro, từng là hòn đảo nhỏ mang tên “Amidajima”. Phía nam đảo, gồm Otojima và các khu vực từ Tamashima 1-chome đến 3-chome ngày nay, từng là một hòn đảo gọi là “Otojima”; phía tây, gồm Agasaki và Kashiwajima, cũng từng là một hòn đảo mang tên “Kashiwajima”.

Sau đó, gia tộc Mizunoya xây dựng đê phục vụ khai hoang, nối Amidajima với Otojima và Amidajima với Kashiwajima.
Đặc biệt, con đê nối Amidajima với Kashiwajima có quy mô lớn, rộng 50 m và dài khoảng 400 m.

Nhờ công cuộc khai hoang này, đất mới Tamashima và đất mới Agasaki ra đời.
Phần cực nam của hai vùng đất mới Tamashima và Agasaki, cùng với Amidajima, Otojima và Kashiwajima, tạo thành địa hình dạng vịnh, rất thích hợp để làm cảng.

Vì vậy, vịnh nhỏ phát triển thành cảng.
Đó chính là Cảng Tamashima.

Do Bitchu Matsuyama nằm sâu trong đất liền, Cảng Tamashima đóng vai trò là cảng ngoài của phiên Bitchu Matsuyama.

Để kết nối Bitchu Matsuyama với Cảng Tamashima một cách hiệu quả, một con kênh dài khoảng 9 km mang tên “Takase-doshi” được đào, nối sông Takahashi (khu vực Funao thuộc Thành phố Kurashiki ngày nay) với Cảng Tamashima.

Khu vực gần Teshimaya, nhà sản xuất Nước sốt Tate, là điểm đầu của Takase-doshi ở phía thị trấn cảng; trước đây nơi đây có một vũng neo đậu thuyền
Khu vực gần Teshimaya, nhà sản xuất Nước sốt Tate, là điểm đầu của Takase-doshi ở phía thị trấn cảng; trước đây nơi đây có một vũng neo đậu thuyền

Tuyến vận tải đường thủy bằng thuyền Takase nối Bitchu Matsuyama, sông Takahashi, Takase-doshi và Cảng Tamashima ra đời.

Hình thành thị trấn cảng

Bản đồ phỏng dựng khu vực quanh Cảng Tamashima sau khi khai hoang vào thời Edo (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)
Bản đồ phỏng dựng khu vực quanh Cảng Tamashima sau khi khai hoang vào thời Edo (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)

Nhờ tuyến vận tải đường thủy trên sông Takahashi và kênh Takase-doshi, Cảng Tamashima phát triển thành cảng ngoài của phiên Bitchu Matsuyama.

Khi cảng phát triển, thương nhân và những người khác tụ tập quanh cảng, hình thành nên thị trấn cảng. Trên con đê nối Amidajima và Otojima (Agasaki) theo hướng đông tây, một khu phố thương nhân được hình thành.

Khu phố thương nhân này được gọi là “Shinmachi (Shinmachi Tamashima, Shinmachi Agasaki)”, còn con đường chạy xuyên qua khu phố trên đê theo hướng đông tây được gọi là “đường Shinmachi”. Tương truyền, thương nhân từ khắp vùng Bitchu, ngoài Bitchu Matsuyama còn có Soja (Thành phố Soja) và Kawabe (Mabi, Thành phố Kurashiki), đã tụ họp quanh khu vực Shinmachi.

Tàu Kitamaebune (tàu chở hàng nghìn koku) bắt đầu ghé Cảng Tamashima, và hoạt động giao thương với các tàu này trở nên sôi động.

Tàu Kitamaebune cập sát con đê ở Shinmachi để bốc dỡ hàng hóa, khiến Shinmachi dần trở thành trung tâm của thị trấn cảng Tamashima.

Thịnh vượng với vai trò cảng ghé của tàu Kitamaebune và đô thị thương mại

Bản đồ Cảng Tamashima vào đầu thời Minh Trị (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)
Bản đồ Cảng Tamashima vào đầu thời Minh Trị (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)

Thị trấn cảng Tamashima thịnh vượng nhất vào khoảng thời Genroku (1680–1709).

Vào thời kỳ cực thịnh, Shinmachi có tới 43 cửa hàng bán buôn, và người ta cho rằng có hơn 200 nhà kho đất san sát nhau.

Cảng Tamashima tập trung bông “bông Bitchu” được trồng khắp vùng nam Bitchu lân cận, cùng sản phẩm dệt từ bông chế biến từ loại bông này.
Người ta cho rằng hoạt động giao thương sôi động nhất là trao đổi bông Bitchu và sản phẩm dệt từ bông với phân cá trích và cá mòi khô do tàu Kitamaebune chở đến.

Phân cá trích và cá mòi khô được dùng làm phân bón cho cây bông.
Các mặt hàng chính được bán từ Tamashima là bông Bitchu và sản phẩm dệt từ bông.

Nhờ vậy, thị trấn cảng Tamashima phát triển thành trung tâm tập kết hàng hóa, trở thành một trong những đô thị thương mại hàng đầu vùng Setouchi, được gọi là “Naniwa phía Tây”, và thịnh vượng như một thành phố kinh tế.

Trong thời Genroku, lãnh chủ thị trấn cảng Tamashima thay đổi, và nơi đây được chia thành ba phần cai quản: lãnh địa phiên Bitchu Matsuyama, lãnh địa phiên Kameyama thuộc tỉnh Tanba (đóng tại Thành phố Kameoka, tỉnh Kyoto ngày nay) và lãnh địa trực thuộc Mạc phủ Edo.

Trung tâm thương mại chuyển ra ngoại ô, phố xá còn lưu giữ nhiều công trình cổ

Bản đồ khu vực quanh cầu Minato ở trung tâm Tamashima năm 2016 (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)
Bản đồ khu vực quanh cầu Minato ở trung tâm Tamashima năm 2016 (theo bảng thông tin ở đầu phía bắc cầu Minato)

Từ thời Minh Trị trở đi, Tamashima vẫn nhộn nhịp, là một trong những trung tâm kinh tế hàng đầu tỉnh Okayama.
Nơi đây cũng trở thành thành phố đầu mối, với các tổ chức tài chính và cơ quan chính phủ đặt văn phòng đại diện chính.

Sau đó, từ giữa thập niên 1970, xã hội dần chuyển sang lấy ô tô làm trung tâm, và hoạt động thương mại cũng từng bước chuyển ra ngoại ô.

Tuy nhiên, nhiều công trình cổ vẫn còn ở khu trung tâm Tamashima, lưu giữ phố xá gợi nhớ thời kỳ thịnh vượng của thị trấn cảng. Năm 1995, phố xá Tamashima được chỉ định là Khu bảo tồn phố xá tỉnh Okayama.

Năm 2017, phố xá Tamashima trở thành một trong những di sản văn hóa cấu thành Di sản Nhật Bản “Câu chuyện Kurashiki bắt đầu từ một bông hoa bông – Thị trấn dệt may nơi phong cách Nhật và phương Tây đan xen”.

Năm 2018, nơi đây trở thành một trong những di sản văn hóa cấu thành Di sản Nhật Bản “Thế giới khác biệt được dệt nên từ giấc mơ của những người đàn ông đã vượt qua sóng dữ – Cảng ghé của tàu Kitamaebune và khu dân cư của chủ tàu”.

Hiện nay, Thành phố Kurashiki hỗ trợ chi phí và kỹ thuật cho các công trình xây mới, mở rộng, nhằm gìn giữ cảnh quan lịch sử của Tamashima cho các thế hệ mai sau.

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE

Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?

Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này

Cây bút công dân viết bài này
Ảnh đại diện
Asano

Cây bút chuyên nghiệp chuyên đưa tin, phỏng vấn và viết bài kèm ảnh, hoạt động với tư cách freelancer. Am hiểu văn hóa, địa lý, lịch sử, ẩm thực địa phương. Ngoài ra còn thực hiện phỏng vấn nhân viên doanh nghiệp, giới thiệu các trường hợp thực tế và nội dung tuyển dụng.

Tay cầm máy ảnh, dạo quanh phố. Mang đến chiều sâu và nét đậm đà cho chuyến tham quan Kurashiki!

Xem các cây bút công dân khác →

Thỏa thuận hợp tác

Tìm hiểu về khu vực

Tìm hiểu về Lưu vực sông Takahashi

Dành cho những ai muốn viết bài cho Haretoco

Hiệp hội pháp nhân phổ thông Haretoco tổ chức các hoạt động như đào tạo “cây bút công dân”, những người phụ trách truyền tải thông tin địa phương.

Lớp học phóng viên công dân Thành phố Kurashiki
Lớp học viết về Lưu vực sông Takahashi

Từ “trải nghiệm” đến “hoạt động chuyên sâu” và “nâng cao kỹ năng”, chúng tôi hỗ trợ cây bút công dân phát triển qua 3 bước. Vui lòng xem trang khóa học và hội thảo để biết thêm chi tiết.