Cửa cống Ichinokuchi ～ Công trình đầu mối của tuyến Takase, nơi vận chuyển hàng hóa đến Cảng Tamashima từ thời Edo đến thời Taisho

Một di tích nhỏ nằm lặng lẽ ở Mizue, Funao, Thành phố Kurashiki.
Đây là di tích từ giữa thời Edo, cửa cống của kênh đào có âu thuyền mang tên Cửa cống Ichinokuchi.

Vào thời vận tải đường thủy từng là phương thức vận chuyển hàng hóa chủ yếu, nơi đây giữ vai trò quan trọng, là điểm khởi đầu của kênh đào “Takase-doshi”, nối qua vùng đất lấn biển đến Cảng Tamashima.

Chúng tôi đã ghé thăm “Cửa cống Ichinokuchi”, một trong những di sản văn hóa cấu thành Di sản Nhật Bản “Câu chuyện Kurashiki bắt đầu từ một bông hoa bông – Thị trấn dệt may nơi văn hóa Nhật Bản và phương Tây đan xen”, đồng thời cũng được chỉ định là di tích lịch sử của Thành phố Kurashiki.

Cửa cống Ichinokuchi là gì?

“Cửa cống Ichinokuchi” là cửa cống bằng đá được xây dựng vào năm 1645 (năm Shoho thứ 2) ở bờ phải sông Takahashi, tại Mizue, Funao, Thành phố Kurashiki ngày nay, khi Mizunoya Katsutaka, lãnh chúa phiên Bitchu Matsuyama đầu thời Edo, tiến hành khai khẩn đất mới.

Quy mô và các thông tin khác như sau:

• Kiểu: cửa cống kiểu âu thuyền
• Chiều cao: 7.12m
• Chiều rộng: 2.58m

Cửa cống Ichinokuchi, điểm khởi đầu của kênh đào “Takase-doshi”

Trước khi vùng đất được lấn biển, phiên Bitchu Matsuyama vận chuyển hàng hóa bằng thuyền trên sông Takahashi đến Cảng Tamashima, cửa ngõ của phiên.

Sau đó, vùng đất của phiên được mở rộng nhờ công cuộc lấn biển, nhưng thuyền phải ra biển rồi đi vòng một quãng xa mới đến được Cảng Tamashima.

Vì vậy, một tuyến kênh đào được xây dựng bằng cách tận dụng kênh dẫn nước từ Cửa cống Ichinokuchi. Khoảng năm 1674 (năm Enpo thứ 2), kênh đào có âu thuyền “Takase-doshi” dài khoảng 9km được hoàn thành, giúp thuyền Takase vận chuyển hàng hóa giữa đây và Cảng Tamashima mà không cần ra biển.

Cửa cống Ichinokuchi trở thành lối vào từ sông Takahashi cho thuyền Takase và được sử dụng làm cửa cống của kênh đào trong hơn 200 năm.

Sau đó, cửa cống được cải tạo trong công trình chỉnh trị sông Takahashi năm 1925 (năm Taisho thứ 14) và không còn giữ vai trò cửa cống nữa, nhưng kênh Takase-doshi vẫn còn đến ngày nay.

“Kênh đào có âu thuyền” là gì?

Kênh đào có âu thuyền là loại kênh đào sử dụng hai cửa cống để điều chỉnh mực nước, cho thuyền đi qua. “Cửa cống Ichinokuchi” là âu thuyền điều chỉnh mực nước giữa kênh và sông Takahashi.

Tương truyền, một “cửa cống thứ hai” được xây cách hạ lưu Cửa cống Ichinokuchi khoảng 300m. Nước được giữ lại giữa hai cửa cống để cho thuyền Takase đi qua.

Đây là một trong những kênh đào có âu thuyền cổ nhất Nhật Bản, được xây dựng hơn 200 năm trước kênh đào Panama nổi tiếng, khánh thành năm 1914. Điều này cho thấy trình độ kỹ thuật cao vào thời bấy giờ.

Thuyền Takase chở những gì?

Nghe nói thuyền Takase chở nông sản từ phía bắc Bitchu khi xuôi dòng, còn khi ngược dòng thì chở hải sản.

Về cuối thời Edo, các đặc sản của phiên Matsuyama như sắt và thuốc lá từ phía bắc Bitchu được vận chuyển bằng thuyền Takase đến Cảng Tamashima rồi xuất đi khắp cả nước, góp phần duy trì kinh tế vùng phía bắc Bitchu.

Giá trị lịch sử

Có những thuyền Takase đi lại trên kênh Takase-doshi được cho là chở 50 koku. Nếu tính 1 koku tương đương khoảng 150kg, có thể nói một số thuyền chở được lượng hàng tương đương một chiếc xe tải 7.5 tấn.

Ngày nay, con kênh này trông chẳng khác gì một kênh dẫn nước, nhưng khi ấy, đây là tuyến huyết mạch vận chuyển hàng hóa, góp phần duy trì đời sống của khu vực.

Cửa cống Ichinokuchi, điểm khởi đầu của kênh, vẫn còn dấu tích của những biện pháp điều chỉnh mực nước khi thuyền đi từ sông Takahashi vào kênh. Cùng với Cảng Tamashima, điểm cuối của kênh Takase-doshi, đây là di sản văn hóa có giá trị, không thể thiếu trong lịch sử Tamashima và là một phần của câu chuyện Di sản Nhật Bản.

Tháng 12 năm 2005, nơi đây cũng được chỉ định là di tích lịch sử của Thành phố Kurashiki.

Cửa cống Ichinokuchi ngày nay

Trong công trình chỉnh trị sông Takahashi năm 1925 (năm Taisho thứ 14), Cửa cống Ichinokuchi không còn giữ vai trò cửa cống nữa. Nói cách khác, giờ đây vai trò cửa cống chỉ còn thể hiện ở hình thức bên ngoài.

Có lẽ một số người sẽ thấy lạ khi nước vẫn chảy và nơi đây vẫn hoạt động như một kênh dẫn nước. Thực ra, nước tưới nông nghiệp được phân phối từ công trình lấy và phân phối nước của Hiệp hội Thủy lợi Đông Tây sông Takahashi ở Sakazu, Thành phố Kurashiki, và hiện nay vẫn được sử dụng làm “kênh tưới bờ tây”.

Như có thể thấy trên bản đồ bên dưới, dưới lòng sông Takahashi có lắp đặt đường ống phân phối nước. Đường ống băng qua sông, và điểm đầu ở phía tây sông Takahashi chính là nơi có Cửa cống Ichinokuchi.

Nước được dẫn vào từ vị trí Cửa cống Ichinokuchi bằng phương pháp xi phông và hiện vẫn chảy đến Cảng Tamashima.

Cơ sở lấy và phân phối nước của Hiệp hội Thủy lợi Đông Tây sông Takahashi — câu chuyện xưa và nay về cơ sở vẫn đang hoạt động, cùng những người đã góp sức duy trì, cung cấp «nước tưới nông nghiệp cho Kurashiki» trong khoảng 100 năm

Sông Takahashi là con sông cấp một chảy qua phía tây tỉnh Okayama. Tại Thành phố Kurashiki, đây là «nguồn nước phục vụ đời sống và sản xuất», chủ yếu được sử dụng làm nước sinh hoạt, nước tưới nông nghiệp và nước công nghiệp. Năm 1979…

Đọc thêm

Lời của tác giả

Cửa cống bằng đá cao khoảng 7 m nằm ở Mizue, Funao, Thành phố Kurashiki là minh chứng cho kỹ thuật xây dựng công trình dân dụng xuất sắc, cùng trí tuệ và sự khéo léo của người Nhật.

Cửa cống Ichinokuchi, điểm khởi đầu của kênh Takase, là chứng nhân sống của lịch sử, lưu truyền đến ngày nay những thành tựu của người đi trước.

Bài viết về Di sản Nhật Bản của Thành phố Kurashiki

Thông tin cơ bản về Cửa cống Ichinokuchi

Tên	Cửa cống Ichinokuchi
Địa chỉ	Mizue, Funao, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama
Liên hệ	Không có
Trang web	Trang web chính thức của Thành phố Kurashiki (Cửa cống Ichinokuchi)

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE