Kỳ thứ 24 của Kurashiki Mirai K-juku 〜 Năng lực tư vấn hướng nghiệp: Workshop khám phá bản thân dành cho giáo viên

Trong một xã hội đầy bất định, suy nghĩ rằng “chỉ cần sống theo con đường đã định sẵn thì mọi chuyện sẽ ổn” như trước đây là rất nguy hiểm.

Để sống hạnh phúc theo cách của riêng mình, mỗi người cần tự lập và quyết định cách sống.

Trong môi trường giáo dục ở trường học, để giúp trẻ phát triển năng lực sống theo cách riêng, đồng thời phát huy bản thân trong một xã hội khó dự đoán, các trường đang triển khai giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Ngày 21 tháng 8 năm 2021 (thứ Bảy), tại “Kurashiki Mirai K-juku lần thứ 24” đã diễn ra một buổi hội thảo nhằm tìm hiểu về tư vấn nghề nghiệp.

Sau đây là những điều học được qua bài giảng, chẳng hạn như “Giáo dục định hướng nghề nghiệp là gì?” và “Tư vấn nghề nghiệp cần đáp ứng những yêu cầu nào?”.

Kurashiki Mirai K-juku là gì?

“Kurashiki Mirai K-juku” là hội thảo được tổ chức mỗi tháng một lần tại Ohara House Katalyzer, với mục tiêu cải cách toàn diện giáo dục ở trường học và xã hội, đồng thời hỗ trợ những giáo viên có hoài bão.

Ngày 21 tháng 8 năm 2021, chương trình mời Emori Mayako, cây bút kiêm biên tập viên chuyên về lĩnh vực giáo dục, làm giảng viên và tổ chức hội thảo về tư vấn nghề nghiệp.

Phần lớn người tham gia là giáo viên đang giảng dạy tại các trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Do tình trạng khẩn cấp được ban bố vào tháng 8 năm 2021, chương trình được tổ chức hoàn toàn trực tuyến.

Đây là một thử thách không nhỏ: tổ chức qua màn hình một hội thảo về tư vấn nghề nghiệp, lĩnh vực đòi hỏi cách giao tiếp biết quan tâm đến cảm xúc của người khác.

Giới thiệu giảng viên Emori Mayako

Giảng viên Emori Mayako từng làm biên tập viên tạp chí chuyên ngành giáo dục tại Công ty Recruit.

Từ năm 2015, với vai trò thành viên Đội hợp tác phục hưng địa phương tại thị trấn Wake, huyện Wake, tỉnh Okayama, chị tham gia các hoạt động giáo dục của Trường Wake Shōdani thuộc tỉnh Okayama. Sau đó, chị thành lập “Hiệp hội Manabito”, tổ chức các hoạt động giáo dục và đào tạo nhân lực nhằm phát triển cộng đồng.

Hiện chị sống tại thị trấn Wake, đồng thời tiếp tục biên tập và viết về các hoạt động giáo dục trên khắp Nhật Bản với tư cách biên tập viên kiêm cây bút tự do.

Chủ đề lần này là tư vấn nghề nghiệp, nhưng được biết chị Emori không có kinh nghiệm làm chuyên viên tư vấn nghề nghiệp.

Chị cho biết đã lên kế hoạch cho hội thảo lần này với mong muốn đưa những hiểu biết về tư vấn nghề nghiệp tích lũy được qua công việc viết lách và biên tập trở lại với môi trường giáo dục.

Giáo dục định hướng nghề nghiệp là gì?

Giáo dục định hướng nghề nghiệp và sự phát triển nghề nghiệp

Bài giảng bắt đầu với định nghĩa về giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản định nghĩa giáo dục định hướng nghề nghiệp như sau:

Giáo dục thúc đẩy sự phát triển nghề nghiệp thông qua việc bồi dưỡng những năng lực và thái độ cần thiết làm nền tảng để mỗi người tự lập về mặt xã hội và nghề nghiệp.

Hội đồng Giáo dục Trung ương, “Về định hướng giáo dục nghề nghiệp và giáo dục hướng nghiệp trong trường học trong thời gian tới” (Báo cáo), ngày 31 tháng 1 năm 2011

Để hiểu ý nghĩa của giáo dục định hướng nghề nghiệp, chúng ta cũng cùng tìm hiểu định nghĩa của thuật ngữ “phát triển nghề nghiệp”.

Quá trình hiện thực hóa cách sống của riêng mình, đồng thời đảm nhận vai trò của bản thân trong xã hội.

Hội đồng Giáo dục Trung ương, “Về định hướng giáo dục nghề nghiệp và giáo dục hướng nghiệp trong trường học trong thời gian tới” (Báo cáo), ngày 31 tháng 1 năm 2011)

Chị Emori đã giải thích bằng những lời dễ hiểu về định nghĩa giáo dục định hướng nghề nghiệp và sự phát triển nghề nghiệp do Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ đưa ra.

Giáo dục định hướng nghề nghiệp thường được hiểu là truyền đạt cho trẻ quan niệm về nghề nghiệp và lao động, nhưng vai trò của mỗi người trong xã hội rất đa dạng.

Vai trò trong xã hội không chỉ bao gồm những việc liên quan đến lao động như làm nhân viên công ty hay giáo viên, mà còn có cả việc nhà và tham gia hoạt động tình nguyện tại địa phương.

Phát triển nghề nghiệp là quá trình mỗi người tự chọn vai trò và đảm nhận vai trò ấy trong xã hội theo cách của riêng mình.

Chị Emori nhấn mạnh rằng sự phát triển nghề nghiệp không có điểm kết thúc mà tiếp diễn cho đến khi ta qua đời.

Chị cũng giải thích rằng giáo dục định hướng nghề nghiệp là nền tảng giúp mỗi người đảm nhận vai trò trong xã hội theo cách của riêng mình trong quá trình phát triển nghề nghiệp.

Tư vấn nghề nghiệp là gì?

Theo chị Emori, giáo dục định hướng nghề nghiệp có hai định hướng.

1. Trang bị năng lực sống
2. Suy nghĩ xem mình muốn sống và hiện diện như thế nào

Chị giải thích rằng giáo dục định hướng nghề nghiệp bao quát cả hai định hướng, còn tư vấn nghề nghiệp là sự hỗ trợ để mỗi người suy nghĩ về cách sống và con người mình muốn trở thành.

Để mỗi người sống theo cách của riêng mình trong xã hội, cần hiểu xã hội và hiểu bản thân.

Giáo dục định hướng nghề nghiệp giúp mỗi người xác định vị trí của mình trong xã hội và trang bị năng lực để tỏa sáng.

Chị cho biết tư vấn nghề nghiệp còn hỗ trợ diễn đạt thành lời các giá trị của từng người trong quá trình triển khai giáo dục định hướng nghề nghiệp.

Hội thảo 1 〜 Thầy cô mà mình yêu quý và không thích 〜

Tổng quan về hội thảo 1

Trong hội thảo 1, mọi người cùng trò chuyện về các chủ đề sau:

Mỗi nhóm gồm 3 người, lần lượt đảm nhận vai trò thân chủ (học sinh), chuyên viên tư vấn (giáo viên) và người giám sát.

Trong buổi hội thảo, chuyên viên tư vấn đặt câu hỏi cho thân chủ về đặc điểm và những câu chuyện cụ thể liên quan đến thầy cô mà họ yêu quý hoặc không thích, qua đó giúp thân chủ làm rõ các giá trị của mình.

Sau hội thảo, người giám sát quan sát cuộc trò chuyện giữa chuyên viên tư vấn và thân chủ từ góc nhìn khách quan chia sẻ cảm nhận với tất cả người tham gia.

Hội thảo 1 〜 Chia sẻ cảm nhận 〜

Có một nhóm mà thân chủ cho biết: “Tôi không nhìn nhận thầy cô theo kiểu thích hay không thích”.

Có vẻ như ngay sau khi hội thảo bắt đầu, thân chủ chưa nhớ ra cảm xúc đặc biệt nào dành cho những thầy cô mình từng gặp.

Tuy nhiên, khi chuyên viên tư vấn đặt câu hỏi và kể cả trải nghiệm của bản thân, thân chủ cũng dễ chia sẻ hơn và bắt đầu đưa ra ý kiến.

Người giám sát chia sẻ góc nhìn của mình: “Cách trò chuyện nhẹ nhàng của chuyên viên tư vấn tạo nên bầu không khí thân thiện, giúp thân chủ tự nhiên cất lời hơn”.

Một nhóm khác cũng nhận xét: “Vì chuyên viên tư vấn cùng suy nghĩ với thân chủ, nên có vẻ thân chủ cũng thẳng thắn đối diện với chính mình hơn”.

Hội thảo 2 〜 Nhìn lại bản thân hiện tại 〜

Tổng quan về hội thảo 2

Trong hội thảo 2, mọi người trò chuyện và nhìn lại “bản thân hiện tại với tư cách là giáo viên”.

Hình thức tương tự hội thảo 1: chuyên viên tư vấn đặt câu hỏi cho thân chủ để đào sâu các giá trị của họ.

Hội thảo 1 gợi nhớ về quá khứ, còn hội thảo 2 có chủ đề suy ngẫm về bản thân ở hiện tại.

Hội thảo 2 〜 Chia sẻ cảm nhận 〜

Một nhóm gồm giáo viên tiểu học đang giảng dạy làm chuyên viên tư vấn và giáo viên trung học phổ thông đang giảng dạy đóng vai học sinh chia sẻ: “Vì thường tiếp xúc với học sinh ở những độ tuổi khác nhau nên chúng tôi có cảm giác mỗi người nhìn thấy một khung cảnh khác nhau”.

Họ cho biết: “Mặt khác, chúng tôi cũng có những điểm đồng cảm với nhau với tư cách giáo viên, nhờ đó cảm nhận được sức hấp dẫn của nghề giáo”.

Có thể thấy chuyên viên tư vấn đã khơi gợi những điểm đáng quý ở thân chủ bằng ánh mắt và lời nói thể hiện sự quan tâm đến đối phương.

Ở một nhóm khác, người đóng vai chuyên viên tư vấn là giáo viên phụ trách y tế trường học ở bậc tiểu học, còn thân chủ là giáo viên trung học phổ thông.

Người giám sát chia sẻ cảm nhận: “Qua cách chuyên viên tư vấn cùng đau đáu và suy nghĩ như thể đó là chuyện của chính mình trước nỗi trăn trở của thân chủ, tôi cảm nhận được thân chủ dần đặt niềm tin vào họ”.

Nhìn lại buổi học cùng giảng viên Emori

Chị Emori cho biết mình điều phối hội thảo với vai trò người điều phối chứ không phải giảng viên.

Lần này, chị chủ ý không hướng dẫn các phương pháp tư vấn mà để người tham gia tự quyết định cách trò chuyện.

Dù không hướng dẫn phương pháp cụ thể, hội thảo vẫn giúp khơi gợi các giá trị và điểm đáng quý của thân chủ. Vì vậy, chị nhận thấy những người làm giáo viên vốn đã có sẵn kỹ năng lắng nghe người khác.

Nguyên tắc cơ bản của người điều phối là tin rằng câu trả lời nằm trong chính thân chủ (học sinh) và để họ tự tìm ra.

Chị giải thích rằng giáo dục định hướng nghề nghiệp là biết cách khơi gợi và giúp tỏa sáng những nét cuốn hút quý giá như viên ngọc bên trong thân chủ.

Những điều học được qua tư vấn nghề nghiệp

Trước đây, tôi nghĩ giáo dục định hướng nghề nghiệp và tư vấn nghề nghiệp chỉ là hướng dẫn chọn trường, chọn nghề.

Tôi mới biết rằng ý nghĩa của sự nghiệp không chỉ giới hạn ở việc học lên hay tìm việc làm, mà còn chỉ cách sống của mỗi người.

Tôi đã chọn hướng đi từ trung học phổ thông, đại học đến khi đi làm mà không suy nghĩ sâu xa, nhưng có lúc sau khi bắt đầu đi làm, tôi từng tự hỏi sống để làm gì.

Hiện tại, công việc của tôi cũng rất suôn sẻ, nhưng tôi tham gia hoạt động tình nguyện tại địa phương và viết lách để tận hưởng cuộc sống.

Tôi cảm thấy việc tiếp xúc với những giá trị của nhiều người giúp mở rộng hiểu biết và làm tâm hồn mình phong phú hơn.

Để sống hạnh phúc, điều quan trọng là có dịp diễn đạt thành lời lý do mình sống và những việc khiến mình vui thích.

Tôi mong giáo dục định hướng nghề nghiệp sẽ góp phần hiện thực hóa một xã hội nơi mọi trẻ em đều nhận ra sức hấp dẫn của bản thân và có thể sống vui vẻ.

Bài viết về Ohara House Katalyzer

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE