Nằm ở trung tâm Khu phố Lịch sử Bikan là Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Có nhiều cách để tận hưởng chuyến tham quan, nhưng nếu đi cùng nhiều người, bạn nên thử trải nghiệm “thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại”.
Bảo tàng tổ chức nhiều chương trình đa dạng, từ chương trình dành cho trẻ chưa đến tuổi đi học đến chương trình dành cho doanh nghiệp.
Người đã góp phần xây dựng lịch sử hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là ông Yanagisawa Hideyuki, Trưởng bộ phận giám tuyển.
Vì sao Bảo tàng Nghệ thuật Ohara bắt đầu tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, và hoạt động này đã dần trở thành một nét văn hóa như thế nào?
Chúng tôi đã trò chuyện với ông Yanagisawa về những điều ông cảm nhận trong giai đoạn hình thành hoạt động này cũng như suy nghĩ của ông hiện nay.
Thông tin trong bài được cập nhật tại thời điểm đăng bài vào tháng 5 năm 2023. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là gì?
Bảo tàng Nghệ thuật Ohara được thành lập năm 1930, là bảo tàng tư nhân đầu tiên ở Nhật Bản tập trung vào mỹ thuật phương Tây.
Bảo tàng gồm tòa nhà chính, khu trưng bày phụ và khu thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật phương Đông, với khoảng 3.000 hiện vật trong bộ sưu tập.
Nơi đây trưng bày nhiều kiệt tác được đánh giá cao ngày nay, như “Lễ truyền tin” của El Greco và “Hoa súng” của Claude Monet.
Nghe nói vào thời điểm bảo tàng được thành lập, người dân Nhật Bản hầu như không có cơ hội được ngắm tranh phương Tây nguyên bản.
Họa sĩ Kojima Torajiro tha thiết mong muốn “người Nhật cũng có thể thưởng thức những tác phẩm xuất sắc”, và doanh nhân Ohara Magosaburo đã đồng tình với mong muốn ấy.
Những bức tranh phương Tây do Torajiro sưu tầm với sự hỗ trợ của Magosaburo đã trở thành nòng cốt trong bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Để biết thêm thông tin như giờ mở cửa, vui lòng xem trang web của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Hoạt động “thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại” tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là gì?
Bạn có thể đến Bảo tàng Nghệ thuật Ohara một mình hoặc theo đoàn (cần đặt trước).
Trong đó, hoạt động thu hút nhiều sự chú ý là “thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại”.
Thông thường, giữ yên lặng khi thưởng thức tác phẩm là phép lịch sự ở bảo tàng. Nhưng đúng như tên gọi, trong hoạt động này, mọi người sẽ “vừa trò chuyện vừa thưởng thức tác phẩm”.
Đây là chương trình khác với việc thưởng thức tác phẩm một mình, nơi mọi người chia sẻ cảm nhận của mình về tác phẩm.
Hoạt động này được tổ chức tại nhiều bảo tàng nghệ thuật, không chỉ riêng Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Bảo tàng Nghệ thuật Ohara bắt đầu tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại một cách bài bản từ năm 2002.
Nguyên nhân là ông Yanagisawa Hideyuki, hiện là Trưởng bộ phận giám tuyển của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, trở thành giám tuyển tại đây.
Từ đó, ông Yanagisawa đã xây dựng các khóa đào tạo về hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại cũng như cơ chế tổ chức hoạt động này trong bảo tàng.
Ban đầu là các chương trình dành cho trẻ chưa đến tuổi đi học và đoàn học sinh, nay bảo tàng còn tổ chức chương trình đào tạo dành cho doanh nghiệp.
Có thể thấy trong khoảng 20 năm, mục đích tham gia và đối tượng khách đã trở nên đa dạng hơn rất nhiều.
Hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại đã lan tỏa tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara như thế nào và phát triển ra sao để trở thành một nét văn hóa?
Chúng tôi đã hỏi chính ông Yanagisawa về quá trình phát triển và những suy nghĩ của ông cho đến nay.
Cùng ngắm một tác phẩm nhưng mỗi người lại có cách nhìn và cảm nhận khác nhau
Trước hết, hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là gì?
Yanagisawa (lược bỏ kính ngữ)
Đó là hoạt động thưởng thức tác phẩm thông qua đối thoại giữa người điều phối—là nhân viên bảo tàng hoặc tình nguyện viên—với khách tham quan, hoặc giữa chính các khách tham quan với nhau.
Thay vì chỉ nói một chiều với khách như khi thuyết minh về tác phẩm, mọi người cùng ngắm tác phẩm, chia sẻ cảm nhận và trò chuyện với nhau trong lúc thưởng thức.
Chương trình này ban đầu được tổ chức tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York.
Đây là phương pháp thưởng thức nghệ thuật được nghiên cứu kỹ lưỡng và thực hành nhằm xóa bỏ những rào cản về chủng tộc, giá trị quan và các khác biệt khác.
Hoạt động này du nhập vào Nhật Bản vào nửa sau thập niên 1980.
Việc tổ chức thực tế bắt đầu vào năm 1993.
Đầu thập niên 1990, các giám tuyển của Bảo tàng Nghệ thuật Mito, Bảo tàng Nghệ thuật Kawamura Memorial và những nơi khác đã đến tham quan Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York. Sau đó, cơ hội tổ chức hoạt động này tại Nhật Bản tăng nhanh chóng.
Thưởng thức tác phẩm trong lúc trò chuyện khác gì so với tự mình thưởng thức?
Yanagisawa
Điều hay ở hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là bạn có thể nhận ra rằng “mỗi người có cách nhìn và cảm nhận riêng”.
Ví dụ, hãy tưởng tượng một nhóm người cùng ngắm một tác phẩm có hình ảnh ngôi nhà.
Khi được hỏi “Điều gì gây ấn tượng với bạn?”, mọi người sẽ đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau, chẳng hạn như màu sắc của ngôi nhà, kích thước ngôi nhà hay người sống trong đó.
Lúc ấy, bạn sẽ phát hiện ra những điều như “Dù cùng ngắm một tác phẩm, người khác lại chú ý đến những chi tiết hoàn toàn khác mình” hay “Ồ, tôi không nhận ra chi tiết đó được vẽ trong tranh!”.
Bạn có thể tận hưởng tác phẩm theo cách khác với khi thưởng thức một mình.
Ngoài ra, khi biết được góc nhìn của người khác, cách nhìn và cảm nhận tác phẩm của bạn cũng thường thay đổi.
Người tham gia thường chia sẻ rằng sự thay đổi ấy thật kỳ lạ và thú vị.
Bắt đầu từ việc đào tạo “người điều phối” hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại
Ông có thể kể về quá trình mình bắt đầu tham gia hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại không?
Yanagisawa
Cơ duyên đầu tiên là khi tôi tham dự buổi thuyết trình của bà Fuku Noriko, cựu giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao tiếp Nghệ thuật thuộc Đại học Nghệ thuật Kyoto, người đã phổ biến hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Nhật Bản.
Trong buổi thuyết trình đó, tôi được học từ những kiến thức cơ bản về bản chất của hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại.
Tôi vừa tự phân tích những điều đã học, vừa bắt đầu suy nghĩ về cách thực hiện hoạt động này tại bảo tàng của mình.
Năm 1996, khi còn là giám tuyển tại Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Okayama, lần đầu tiên tôi lên kế hoạch và tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại.
Việc đầu tiên tôi làm là tổ chức khóa đào tạo về hoạt động này cho giáo viên mỹ thuật tại các trường trung học cơ sở trong khu vực Thành phố Okayama, các tình nguyện viên của Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Okayama và sinh viên Đại học Okayama.
Những người này thường được gọi là “người điều phối”.
Sau khi đào tạo người điều phối, chúng tôi tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại cho khoảng 100 học sinh trung học cơ sở.
Các giáo viên tham gia khi ấy vẫn tiếp tục truyền lại kỹ năng thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại. Còn các tình nguyện viên đã lập thành nhóm và tổ chức hoạt động này tại nhiều bảo tàng nghệ thuật.
Việc xây dựng được cơ chế để duy trì hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là một trải nghiệm quý giá đối với tôi.
Rồi đến năm 2002, tôi trở thành giám tuyển tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Tôi đã vận dụng kinh nghiệm trước đây để nỗ lực tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Tích lũy kỹ năng thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara
Vậy ông Yanagisawa là người đã phổ biến hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara?
Yanagisawa
Có lẽ nói tôi xây dựng cơ chế thì đúng hơn là phổ biến hoạt động này.
Thực ra, trước năm 2002 cũng đã có những hoạt động tương tự như thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại.
Trước khi tôi làm việc ở đây, Bảo tàng Nghệ thuật Ohara đã có chương trình dành cho trẻ chưa đến tuổi đi học.
Trong quá trình tìm cách giúp trẻ em thích thú khi thưởng thức tác phẩm, một hoạt động tương tự như thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại đã hình thành một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, các nhân viên khi ấy không biết rằng những gì họ đang làm được gọi là thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại.
Vì vậy, khi tôi trở thành giám tuyển tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, tôi đã xây dựng chương trình đào tạo để nhân viên có thể tìm hiểu “thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là gì” và “nên thực hiện hoạt động này theo cách nào”, rồi tổ chức chương trình trong bảo tàng.
Hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara có điểm gì đặc trưng?
Yanagisawa
Thế mạnh của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là thông qua các chương trình đào tạo, mỗi năm đều có thêm những người điều phối mới.
Việc người điều phối và chuyên gia đi đến nhiều bảo tàng khác nhau để tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại rất quan trọng. Nhưng tôi cũng nghĩ rằng tích lũy kỹ năng này ngay tại bảo tàng là điều có ý nghĩa.
Ngoài ra, cũng có những dịp người dân nói chung có thể tham gia khóa đào tạo dành cho người điều phối.
Trước sự kiện thường niên “Bảo tàng Nghệ thuật Trẻ em” của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, chúng tôi tổ chức khóa đào tạo với sự tham gia của cả người dân.
Có những người năm nào cũng tham gia khóa đào tạo.
Những người có kinh nghiệm sẽ chủ động hướng dẫn người mới mà không cần tôi phải nói nhiều.
Tôi thấy vòng tuần hoàn này rất tốt. Dòng chảy ấy hình thành chính nhờ những kỹ năng đã được tích lũy.
Hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại tập trung vào “thông tin có thể thu thập từ chính tác phẩm”
Khi đào tạo người điều phối hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, anh coi trọng điều gì?
Yanagisawa
Có một cách nghĩ nền tảng về thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại mà tôi luôn truyền đạt.
Đó là: “Tác phẩm là một thực thể chứa nhiều loại thông tin”.
Có hai loại thông tin: thông tin có thể thu thập từ chính tác phẩm và thông tin không thể thu thập từ tác phẩm.
Chẳng hạn, ta có thể biết hoặc hình dung được những điều như “tác phẩm được vẽ bằng những màu nào”, “cách tô màu ra sao” hay “trong tranh vẽ gì” khi quan sát tác phẩm.
Nhưng ta không thể biết “tên họa sĩ” hay “năm sinh của họa sĩ” chỉ bằng cách ngắm tác phẩm.
Trong hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, chúng tôi tập trung vào “thông tin có thể thu thập từ chính tác phẩm”.
Đây là cách nghĩ đặc biệt quan trọng và tôi luôn truyền đạt điều đó.
Có lẽ khi đến bảo tàng, trước đây tôi chỉ bận tâm đến những thông tin không thể biết được qua việc ngắm tác phẩm…
Yanagisawa
Nếu được hỏi “Trong số những tác phẩm ở đây, bạn thích tác phẩm nào?”, thì câu trả lời không phụ thuộc vào việc bạn có biết hay không, mà là bạn cảm nhận thế nào, đúng không?
Trong hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, mục tiêu không phải là hiểu được tác phẩm.
Điều quan trọng là khơi gợi trí tưởng tượng và giúp khách bộc lộ những cảm nhận của mình.
Đó là vai trò của người điều phối.
Trong khóa đào tạo người điều phối, học viên sẽ suy nghĩ về cách nhìn tác phẩm từ nhiều góc độ, qua đó khai mở khả năng đọc hiểu tác phẩm của chính mình.
Sau đó, họ tích lũy kinh nghiệm trong vai trò người điều phối.
Khi đã có nhiều trải nghiệm và tiếp xúc với nhiều khách khác nhau, họ sẽ dần thành thạo kỹ năng khơi gợi thông tin từ tác phẩm.
Tôi cho rằng thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là một kỹ năng.
Ở bảo tàng, không cần tìm đáp án tối ưu
Tôi được biết Bảo tàng Nghệ thuật Ohara đã tổ chức hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại như một chương trình đào tạo dành cho doanh nghiệp từ vài năm trước.
Yanagisawa
Khi thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, ta sẽ nhận ra rằng mỗi người có cách nhìn và cảm nhận khác nhau dù cùng ngắm một tác phẩm.
Điều đó không chỉ đúng ở bảo tàng mà còn đúng trong cuộc sống thường ngày.
Trong môi trường kinh doanh, chẳng hạn, dù nhiều người cùng thực hiện một dự án, mỗi người vẫn có thể coi trọng những khía cạnh khác nhau.
Qua hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, ta có thể trực tiếp cảm nhận mỗi cá nhân nhìn nhận và cảm nhận khác nhau đến mức nào.
Tôi nghĩ chỉ cần nhận biết những khác biệt ấy cũng sẽ thay đổi tâm thế và cách giao tiếp trong công việc.
Ngoài ra, trong hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, mọi cảm xúc đều được đón nhận tích cực, đồng thời câu hỏi “Vì sao bạn lại nghĩ như vậy?” giúp khơi gợi suy nghĩ của chính người đó.
Đây là cách nghĩ có thể áp dụng để xây dựng môi trường làm việc duy trì sự an toàn về tâm lý, điều ngày càng được coi trọng trong kinh doanh những năm gần đây.
Khi sự an toàn về tâm lý được đảm bảo, ta sẽ tự nhiên lắng nghe cảm xúc của người khác và có thể thành thật chia sẻ cảm xúc của mình.
Qua hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, tôi nghĩ mọi người có thể cảm nhận được việc tạo dựng sự an toàn về tâm lý quan trọng đến mức nào để nâng cao hiệu suất làm việc nhóm.
“Sự an toàn về tâm lý (psychological safety)” là trạng thái trong đó mỗi người có thể yên tâm bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc của mình với bất kỳ ai trong tổ chức.
Recruit Management Solutions: Sự an toàn về tâm lý là gì?
Theo anh, vì sao bảo tàng là nơi phù hợp để đảm bảo sự an toàn về tâm lý và tìm hiểu những khác biệt trong cách tiếp cận vấn đề?
Yanagisawa
Tôi nghĩ điều đó có liên quan đến việc “tác phẩm là một thực thể chứa nhiều loại thông tin”.
Chẳng hạn, khi thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại, ta vừa ngắm tác phẩm ở gần hoặc từ xa, vừa diễn đạt bằng lời những điều mình cảm nhận được.
Khi đưa ra quyết định với tư cách doanh nghiệp, chúng ta cũng thu thập nhiều thông tin để so sánh, cân nhắc và nhìn lại bản chất vấn đề, rồi tích lũy bằng chứng, đúng không?
Trong kinh doanh, chúng ta vẫn thường nhìn nhận vấn đề từ góc độ bao quát hoặc suy nghĩ thật cận cảnh.
Bảo tàng có nhiều tác phẩm chứa đựng nhiều loại thông tin, nên đây là nơi đặc biệt thích hợp để rèn luyện khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ.
Ngoài ra, tôi nghĩ chúng ta nên ghi nhớ rằng không có đáp án tuyệt đối, rằng có thể có nhiều đáp án đúng, và không nên gạt bỏ những điều chưa biết mà hãy để chúng ở đó, dù chưa hiểu rõ.
Tôi vẫn nhớ mãi lời một nhân viên công ty khởi nghiệp từng tham gia chương trình: “Ở đây không cần tìm đáp án tối ưu nhỉ”.
Có lẽ chỉ ở bảo tàng, chúng ta mới có thể truyền đạt rằng được phép phân vân và khả năng phân vân là điều quan trọng.
Đưa kỹ năng thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại đến tương lai
Muốn tham gia chương trình thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại dành cho doanh nghiệp của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara thì cần làm thế nào?
Yanagisawa
Bạn có thể liên hệ trực tiếp với Bảo tàng Nghệ thuật Ohara qua điện thoại hoặc email.
Chương trình được thiết kế riêng cho doanh nghiệp.
Chúng tôi chuẩn bị nhiều hoạt động khác nhau, chẳng hạn như cùng thưởng thức nhiều tác phẩm rồi tìm ra tác phẩm khác biệt, hoặc tưởng tượng cách tác phẩm được vẽ và thể hiện bằng cử chỉ.
Hãy đến trải nghiệm sự khác biệt trong cách cảm nhận giữa những đồng nghiệp cùng làm việc tại một nơi, đồng thời để trí tưởng tượng bay xa qua các tác phẩm.
Xin hãy chia sẻ mục tiêu của anh trong tương lai đối với hoạt động thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại.
Yanagisawa
Với Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, tôi sẽ rất vui nếu chúng tôi tiếp tục đào tạo thêm người điều phối và duy trì hoạt động này lâu nhất có thể.
Sẽ thật lý tưởng nếu có thêm người ngoài tôi có thể đứng ra đào tạo.
Thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại là một trong nhiều phương pháp thưởng thức nghệ thuật, nên tôi muốn tiếp tục truyền lại kỹ năng này như một cách đào tạo những người biết thưởng thức nghệ thuật.
Lời của tác giả
Dù thân thiết đến đâu, cũng không có ai suy nghĩ hoàn toàn giống nhau.
Điều mình cho là đúng có thể không phải là điều đúng với người khác.
Trong cuộc sống thường ngày, ta thường vô tình quên mất những điều hiển nhiên ấy.
Sau cuộc phỏng vấn với anh Yanagisawa, tôi nhận ra thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại có thể trở thành cơ hội để nhận ra những điều vốn được xem là hiển nhiên.
Hãy cùng trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật qua đối thoại với những người bạn đã hiểu rõ nhau.
Chỉ riêng trải nghiệm ấy thôi cũng có thể là dịp tốt để kết nối lại mối quan hệ giữa bản thân và người khác.
Bạn có muốn tận hưởng một trải nghiệm khác biệt với việc thưởng thức nghệ thuật một mình tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara không?
Bài viết về Bảo tàng Nghệ thuật Ohara
Thông tin cơ bản về Bảo tàng Nghệ thuật Ohara
| Tên | Bảo tàng Nghệ thuật Ohara |
|---|---|
| Địa chỉ | 1-1-15 Chuo, Thành phố Kurashiki, tỉnh Okayama |
| Liên hệ | 086-422-0005 |
| Bãi đỗ xe | Không có |
| Giờ mở cửa | 【Tháng 12～tháng 2】 9:00 sáng～3:00 chiều (giờ vào cửa cuối cùng: 2:30 chiều) 【Tháng 3～tháng 11】 9:00 sáng～5:00 chiều (giờ vào cửa cuối cùng: 4:30 chiều) |
| Ngày đóng cửa | Thứ Hai Mở cửa nếu trùng ngày lễ hoặc ngày nghỉ bù Có thời gian đóng cửa vào mùa đông và đóng cửa đột xuất |
| Phí vào cửa (đã gồm thuế) | 【Khách thông thường】 Người lớn: 2,000 yên Học sinh trung học phổ thông, trung học cơ sở và tiểu học (người dưới 18 tuổi): 500 yên |
| Phương thức thanh toán |
|
| Đặt chỗ | Có thể Cá nhân không cần đặt chỗ |
| Thuốc lá | Cấm hút thuốc hoàn toàn |
| Nhà vệ sinh | Nhà vệ sinh kiểu phương Tây, nhà vệ sinh dành cho người khuyết tật |
| Tiện ích cho gia đình có trẻ nhỏ | Phòng cho con bú, bàn thay tã, cho mượn xe đẩy Phòng cho con bú nằm ở Nhà trưng bày Thủ công mỹ nghệ Bàn thay tã có ở tầng 2 tòa nhà chính và Nhà trưng bày Thủ công mỹ nghệ |
| Tiện ích cho người khuyết tật | Cho mượn xe lăn, đường dốc, nhà vệ sinh dành cho người khuyết tật, thang máy |
| Trang web | Trang web chính thức của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara |
Bạn muốn tìm hiểu điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
