“Biệt thự Yurin-so (biệt thự cũ của gia đình Ohara)” với tư cách là một công trình kiến trúc – dinh thự kiêm nhà khách đầu tiên ở Kurashiki, kết hợp ba nền văn hóa Nhật Bản, phương Tây và Trung Hoa (Hành trình khám phá kiến trúc Kurashiki, tập 7)

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là một cơ sở văn hóa đáng tự hào của Kurashiki. Ngay đối diện bảo tàng là một tòa nhà nổi bật với mái ngói màu xanh lá.

Tòa nhà có tên là “Biệt thự Yurin-so”.

Ohara Magosaburo (sau đây gọi là Ohara Magosaburo), người sáng lập Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, đã xây dựng nơi này cho phu nhân Sueko, người có sức khỏe yếu. Đây là “biệt thự riêng của gia đình Ohara”, hoàn thành vào năm 1928.

Nói cách khác, đây là “nhà riêng”, nhưng việc xây dựng Biệt thự Yurin-so được cho là đã tiêu tốn “260.000 yên”, tương đương chi phí xây dựng 5 tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara sau này.

Thực ra, Biệt thự Yurin-so được thiết kế để đảm nhiệm chức năng “nhà khách” mà Kurashiki khi ấy chưa có. Hơn nữa,

đây là một tòa nhà đặc sắc kết hợp ba nền văn hóa Nhật Bản, phương Tây và Trung Hoa

.

Tuy đã bỏ ra nhiều tiền bạc và tâm huyết để xây dựng, Ohara Magosaburo chỉ sống tại đây khoảng nửa năm.

Sau đó, nơi này được sử dụng làm nhà khách, một trong những mục đích ban đầu khi xây dựng, nên trong thời gian dài không mở cửa cho công chúng. Những năm gần đây, nơi đây chỉ mở cửa cho công chúng trong một số dịp tham quan đặc biệt vài lần mỗi năm.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tập trung vào Biệt thự Yurin-so với tư cách là một công trình kiến trúc, và giới thiệu nơi đây cùng Ueda Yasutsugu, giáo sư danh dự Đại học Nữ Notre Dame Seishin, nhà nghiên cứu về tòa nhà này.

Biệt thự Yurin-so là gì?

Biệt thự Yurin-so là “biệt thự cũ của gia đình Ohara”, hoàn thành vào năm 1928.

Nhà chính hiện nay là “Ohara House Katalyzer”. Dù đây là một tòa nhà có bề dày lịch sử và danh tiếng từ thời đó, người ta cho biết ai cũng có thể ra vào từ mọi phía, khiến gia đình khó có được không gian sinh hoạt riêng.

Vì vậy, để quan tâm đến phu nhân Sueko, Ohara Magosaburo đã đặt xây một “ngôi nhà kiểu phương Tây” làm nơi sinh sống riêng cho gia đình.

Người được giao thiết kế khi ấy là “Yakushiji Kazue”, kiến trúc sư sau này thiết kế tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.

Ông Ueda Yasutsugu cho biết: “Có lẽ Yakushiji đã đề xuất rằng, xét đến việc Thái tử (sau này là Thiên hoàng Showa) đến thăm Kurashiki vào năm 1926, cũng như những chuyến thăm có thể diễn ra trong tương lai của hoàng gia và các thành viên hoàng tộc, Kurashiki cần có một cơ sở để đón tiếp khách quý.”

Từ ngôi nhà kiểu phương Tây mang tính gia đình ban đầu, thiết kế đã thay đổi đáng kể thành một “dinh thự đúng nghĩa”, kết hợp phòng giải trí kiểu phương Tây rộng rãi với khu kiến trúc Nhật Bản quy mô lớn. Đó chính là Biệt thự Yurin-so ngày nay.

Hiện nay, Biệt thự Yurin-so thuộc sở hữu của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.

Thông thường, khách chỉ có thể tham quan bên ngoài. Nội thất không mở cửa cho công chúng, ngoại trừ những dịp đặc biệt như các đợt tham quan đặc biệt thường được tổ chức vào mùa xuân và mùa thu hằng năm.

Điều đầu tiên thu hút ánh nhìn từ bên ngoài có lẽ là mái ngói trông như có màu xanh lá hoặc cam. Vì màu sắc này, Biệt thự Yurin-so còn được gọi thân mật là “Dinh thự Xanh”.

Người ta cho biết số ngói này được đặt làm riêng cho Biệt thự Yurin-so tại lò nung ở Tanigawa, Senshu, nơi khi ấy nổi tiếng là vùng sản xuất ngói.

Nhắc đến ngói, người ta thường nghĩ đến kiến trúc Nhật Bản, nhưng ngói trong kiến trúc Nhật thường có màu xám hoặc đen, nên màu sắc rực rỡ như thế này khá hiếm.

Có giả thuyết cho rằng loại ngói này được chọn vì họa sĩ Kojima Torajiro ngưỡng mộ những nơi như miếu Khổng Tử mà ông từng thấy ở Trung Quốc.

Dưới đây là tóm tắt lịch sử Biệt thự Yurin-so.

Kiến trúc sư thiết kế Biệt thự Yurin-so: Yakushiji Kazue

Biệt thự Yurin-so do kiến trúc sư Yakushiji Kazue, quê ở Thành phố Soja, tỉnh Okayama, thiết kế.

Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara và chi nhánh Kurashiki của Ngân hàng Daiichi Godo (Phòng giao dịch Kurashiki Honmachi của Ngân hàng Chugoku, hiện là “Shin-Kojimakan (tên dự kiến)”) cũng do Yakushiji Kazue thiết kế.

Sau khi tốt nghiệp Khoa Kiến trúc, Trường Đại học Kỹ thuật thuộc Đại học Đế quốc Tokyo vào năm 1909, ông làm kỹ sư cho Bộ Lục quân. Theo lời mời của Ohara Magosaburo, ông xin thôi việc và đảm nhiệm chức vụ giám đốc tại Kurashiki Kenshoku (nay là Công ty Cổ phần Kuraray).

Người ta cho biết Yakushiji Kazue không chỉ là kiến trúc sư mà còn có năng lực quản lý xuất sắc trong thiết kế, dự toán, quản lý tiến độ và ngân sách.

Điều đó thể hiện qua việc ông hoàn thành tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara chỉ trong khoảng “6 tháng”.

Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara với tư cách là một công trình kiến trúc – Công trình tiên tiến nhất vào năm 1930, mang phong cách đền La Mã thân thiện với môi trường, xây bằng bê tông cốt thép (Hành trình kiến trúc Kurashiki, tập 5)

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là một cơ sở văn hóa đáng tự hào của Kurashiki. Ohara Magosaburo đã giao cho họa sĩ tranh sơn dầu Kojima Torajiro, người được ông bảo trợ, nhiệm vụ sưu tầm…

Đọc thêm

Sự hợp tác với Ohara Magosaburo và Kojima Torajiro cùng những lần thay đổi thiết kế liên tiếp

Tuy nhiên, có vẻ như Yakushiji Kazue đã gặp không ít khó khăn khi xây dựng Biệt thự Yurin-so.

Lý do thứ nhất là đây không phải cơ sở mở cửa cho công chúng như tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara hay chi nhánh Kurashiki của Ngân hàng Daiichi Godo, mà là “nhà riêng”, nên ông đã cố gắng đáp ứng tối đa mong muốn của chủ nhà Ohara Magosaburo.

Ông Ueda Yasutsugu cho biết lý do thứ hai có lẽ là Yakushiji Kazue rất thành thạo các phương pháp kiến trúc phương Tây, nhưng chưa từng thiết kế công trình kiến trúc Nhật Bản phù hợp để đón tiếp hoàng gia.

Vì vậy, ông đã nhờ “Ito Chuta”, người đứng đầu về kiến trúc Nhật Bản đương thời và là nhà nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực này, đồng thời cũng là thầy của Yakushiji, thiết kế cơ bản phần kiến trúc Nhật Bản.

Nhờ vậy, các phần cơ bản theo phong cách Nhật Bản và phương Tây dần được hoàn thiện. Người ta cho rằng chính Kojima Torajiro đã đề xuất với Ohara Magosaburo đưa các họa tiết Trung Hoa vào công trình.

Với tư cách kiến trúc sư, việc phải thay đổi thiết kế theo ý kiến của người ngoài chuyên môn hẳn là điều khiến Yakushiji tổn thương lòng tự trọng.

Tuy nhiên, khi ấy Kojima Torajiro được đề cử làm “họa sĩ sáng tác tranh tưởng niệm uy đức của Thiên hoàng Meiji”. Có lẽ Yakushiji, vốn là kỹ sư kiến trúc của Thiên hoàng, hiểu rõ hơn ai hết giá trị và sức nặng của việc đó, nên rất coi trọng và nể phục ông.

Có vẻ như Yakushiji chấp nhận thay đổi thiết kế vì cả hai cùng mong muốn tạo nên một công trình tốt hơn với vai trò nhà khách.

Vì vậy, có thể nói Biệt thự Yurin-so là tác phẩm được tạo nên từ sự hợp tác giữa Ohara Magosaburo và Kojima Torajiro.

Không chỉ là sự kết hợp Nhật Bản và phương Tây: công trình kiến trúc kết hợp phong cách Nhật Bản, phương Tây và Trung Hoa

Biệt thự Yurin-so thường được mô tả là “công trình kiến trúc kết hợp Nhật Bản và phương Tây”. Lý do nằm ở cấu trúc của tòa nhà.

• Kiến trúc phương Tây một tầng
• Kiến trúc Nhật Bản hai tầng

Kiểu dinh thự kết hợp kiến trúc Nhật Bản và phương Tây như vậy đã phổ biến trong giới thượng lưu Tokyo từ khoảng giữa thời Meiji, đồng thời là cách thể hiện lối sống kiểu phương Tây như một biểu tượng địa vị.

Trong bối cảnh thời đại đó, ngoại thất của Biệt thự Yurin-so, chẳng hạn như mái ngói, cùng với thiết kế phòng ăn đều mang phong cách Trung Hoa. Vì vậy, nói chính xác, đây là “công trình kiến trúc kết hợp họa tiết Nhật Bản, phương Tây và Trung Hoa”.

Nhà ở kiêm nhà khách đón tiếp hoàng gia và các thành viên hoàng tộc

Ban đầu, khi được quy hoạch làm “biệt thự của gia đình Ohara” (ở một khu đất khác), nơi này chỉ đơn thuần là “nhà ở kiểu phương Tây”.

Lý do nơi đây có diện mạo như hiện nay là vì được thiết kế thêm chức năng “nhà khách” để đón tiếp hoàng gia và các thành viên hoàng tộc, những vị khách quý mà Kurashiki khi ấy chưa có nơi tiếp đón.

Phòng khách (phòng giải trí) có lẽ là không gian thể hiện rõ chức năng nhà khách.

Như đã nói ở trên, việc đưa thiết kế phong cách Trung Hoa vào khiến một số phần khác với bản thiết kế ban đầu, nhưng công trình vẫn kết hợp phong cách Art Deco đang thịnh hành lúc bấy giờ.

Khám phá ngoại thất và nội thất Biệt thự Yurin-so

Sau đây, hãy cùng ngắm Biệt thự Yurin-so và chú ý đến kiến trúc của tòa nhà.

Ngoại thất

Phòng kiểu phương Tây phong cách Art Deco

Phòng khách (phòng giải trí)

Phòng ăn phong cách Trung Hoa

Khu kiến trúc Nhật Bản (tầng 1)

Khu kiến trúc Nhật Bản (tầng 2)

Những con vật kỳ lạ bảo vệ tòa nhà

Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy nhiều loài vật khác nhau ở Biệt thự Yurin-so.

Nghe nói, khi chọn địa điểm xây Biệt thự Yurin-so, người ta coi trọng phong thủy nhà ở nên đã đổi địa điểm dự kiến ban đầu sang vị trí hiện tại; những con vật này được cho là đã được bố trí để phù hợp với điều đó.

Phòng trà độc đáo ở vườn sau

Lời của tác giả

Tôi sinh ra và lớn lên ở Kurashiki, nhưng mãi đến năm 2018 mới lần đầu bước vào Biệt thự Yurin-so.

Tôi luôn nghĩ đây là “nơi không thể vào”.

Nhưng khi biết được quá trình xây dựng, tôi hiểu rằng đây không phải là nơi có thể tùy tiện bước vào.

Đây vẫn là tư dinh, một không gian riêng tư

đúng vậy.

Trong chuyến tác nghiệp lần này, tôi còn được xem những khu vực không mở cửa cho công chúng như nhà bếp, phòng tắm và nhà vệ sinh. Đó là “không gian mang hơi thở cuộc sống”, khác với những căn phòng kiểu Tây lộng lẫy và phòng kiểu Nhật rộng rãi.

Biệt thự Yurin-so được xây dựng với khoản kinh phí khổng lồ, nhưng chỉ được sử dụng làm tư dinh trong khoảng nửa năm.

Ngày 5 tháng 6 năm 1928, Ohara Magosaburo và phu nhân chuyển vào ở, nhưng đến tháng 8 năm đó, phu nhân Sueko được chẩn đoán mắc sỏi mật và nhập viện Bệnh viện Trung ương Kurashiki vào tháng 12.

Cuối tháng 2 năm sau, bà bị vàng da. Sau khi nhập viện Đại học Đế quốc Kyoto vào tháng 6, bà được xuất viện tạm thời, nhưng qua đời ngày 25 tháng 4 năm 1930.

Năm 1929, người bạn thân Kojima Torajiro cũng qua đời.

Magosaburo khi ấy đã chuyển nơi sinh sống đến vùng Kansai, và nghe nói sau này, dù trở về Kurashiki, ông thường ở tại tư dinh quen thuộc (nay là “Ohara House Katalyzer”).

Có lẽ cuối cùng, Biệt thự Yurin-so đã trở thành “nơi đau lòng khiến Magosaburo nhớ đến những người thân yêu”.

Hơn nữa, khi đất nước tiến gần đến chiến tranh, nơi đây cũng không được sử dụng với chức năng nhà khách. Mãi đến tháng 12 năm 1947, sau khi Ohara Magosaburo qua đời, tâm nguyện của ông mới thành hiện thực (Thiên hoàng Showa đã nghỉ lại hai đêm).

Không thể nói về Khu phố Lịch sử Bikan ngày nay mà không nhắc đến doanh nhân Ohara Magosaburo, kiến trúc sư Yakushiji Kazue và họa sĩ Kojima Torajiro.

Có thể nói Biệt thự Yurin-so là tác phẩm duy nhất kết tinh tâm huyết của cả ba người. Hãy thong thả ngắm nhìn tòa nhà và hình dung về tâm tư của họ.

Ngày thường, bạn chỉ có thể ngắm nhìn bên ngoài, nhưng nơi đây mở cửa cho công chúng vào dịp Tuần lễ Vàng, thường bắt đầu từ cuối tháng 4, và vào tháng 10; đôi khi cũng mở cửa vào những thời điểm khác.

Nếu có dịp, hãy thử ghé thăm “bên trong Biệt thự Yurin-so”.

Các bài viết trước trong loạt hành trình kiến trúc Kurashiki

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE