Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara: Công trình mang phong cách đền thờ La Mã, xây bằng bê tông cốt thép khung thép, thân thiện với môi trường và tiên tiến bậc nhất vào năm 1930 (Hành trình khám phá kiến trúc Kurashiki, tập 5)

“Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” là một cơ sở văn hóa đáng tự hào của Kurashiki.

Bảo tàng mở cửa vào năm 1930, để trưng bày các tác phẩm nghệ thuật phương Tây, Ai Cập và Trung Đông, Trung Quốc do Ohara Magosaburo sưu tầm thông qua họa sĩ tranh sơn dầu phương Tây Kojima Torajiro, người được ông hỗ trợ với tư cách nhà bảo trợ, cùng các tác phẩm hội họa của Kojima.

Người ta cho rằng lý do xây dựng bảo tàng là để hiện thực hóa ý tưởng xây một bảo tàng mỹ thuật tại Sakazu sau khi Kojima Torajiro qua đời vào năm trước đó (1929).

Tòa nhà hiện được gọi là “Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” thường được ví như “công trình kiến trúc giống đền thờ Hy Lạp”. Giữa Khu phố Lịch sử Bikan với những dãy nhà gỗ truyền thống từ thời Edo, tòa nhà có thể tạo cảm giác khác biệt.

Tuy nhiên, nơi đây chứa đựng nhiều tâm tư, từ cảnh quan phố xá Kurashiki đến sự quan tâm của kiến trúc sư dành cho Ohara Magosaburo và Kojima Torajiro.

Người phụ trách thiết kế kiến trúc là Yakushiji Kazue.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về “Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” dưới góc độ kiến trúc.

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là gì?

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara mở cửa vào năm 1930, là bảo tàng tư nhân đầu tiên ở Nhật Bản tập trung vào nghệ thuật phương Tây.

Hiện nay, bảo tàng gồm Tòa nhà chính, Tòa nhà phụ, Khu Thủ công và Nghệ thuật phương Đông và Shin-Kojimakan (tên tạm gọi).

Tính đến tháng 9 năm 2022, Tòa nhà phụ đang đóng cửa, nên Tòa nhà chính cũng trưng bày tranh sơn dầu Nhật Bản hiện đại và nghệ thuật đương đại. Tuy nhiên, thông thường nơi đây chủ yếu trưng bày nghệ thuật phương Tây.

Kết cấu cơ bản của tòa nhà hầu như không thay đổi kể từ khi mở cửa vào năm 1930, nhưng sau đợt xây thêm năm 1991, Tòa nhà chính có bố cục như sau:

• Tòa nhà chính
• “Sảnh thông tầng bằng kính” nằm giữa Tòa nhà chính và khu quản lý
• “Tòa nhà trưng bày mới” phía sau Tòa nhà chính

Nhiều kiệt tác hiện được đánh giá cao, như “Lễ Truyền Tin” của El Greco, “Hoa súng” của Claude Monet và “Miền đất thơm ngát” của Paul Gauguin, được trưng bày tại Tòa nhà chính.

Vì vậy, nhiều người cho rằng Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là “bảo tàng lưu giữ những kiệt tác hiện đại”, nhưng ngay từ thời Kojima Torajiro sưu tầm, bảo tàng đã chủ yếu thu thập tác phẩm của các nghệ sĩ cùng thời.

Ngay cả ngày nay, bảo tàng vẫn hỗ trợ các nghệ sĩ đương thời thông qua chương trình lưu trú sáng tác “ARKO”, các triển lãm chuyên đề và việc mua tác phẩm, đồng thời tích cực triển khai các hoạt động văn hóa.

Tâm nguyện của Magosaburo và Torajiro, mong muốn giới thiệu nghệ thuật phương Tây đích thực để thúc đẩy sự phát triển của mỹ thuật Nhật Bản, vẫn được tiếp nối đến ngày nay.

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara – Có gì đáng xem? Không chỉ có những tác phẩm nổi tiếng của Monet, El Greco và nhiều nghệ sĩ khác, bảo tàng luôn không ngừng đổi mới

Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là niềm tự hào của Kurashiki. Tôi rất yêu nghệ thuật và thường ghé thăm các bảo tàng trên khắp Nhật Bản. Trong số đó, Bảo tàng Nghệ thuật Ohara là một trong những nơi tôi đặc biệt yêu thích. Từ mỹ thuật phương Tây đến nghệ thuật đương đại trong và ngoài nước…

Đọc thêm

Kiến trúc sư Yakushiji Kazue thiết kế Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara

Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara do kiến trúc sư Yakushiji Kazue, người xuất thân từ Thành phố Soja, tỉnh Okayama, thiết kế.

Biệt thự Yurin-so và Chi nhánh Kurashiki của Ngân hàng Daiichi Godo (Phòng giao dịch Kurashiki Honmachi của Ngân hàng Chugoku, hiện là “Shin-Kojimakan (tên tạm gọi)”) cũng do Yakushiji Kazue thiết kế.

Sau khi tốt nghiệp khoa Kiến trúc, Trường Đại học Kỹ thuật thuộc Đại học Đế quốc Tokyo vào năm 1909, ông làm kỹ sư cho Bộ Lục quân, rồi trở thành kỹ sư được Thiên hoàng bổ nhiệm. Tuy nhiên, theo đề nghị của Ohara Magosaburo, ông xin nghỉ việc và đảm nhận chức giám đốc tại Kurashiki Kenshoku (nay là Công ty Cổ phần Kuraray).

Việc đảm nhận chức giám đốc cho thấy Yakushiji Kazue không chỉ có kiến thức về kiến trúc mà còn có năng lực quản lý toàn diện, bao gồm kế toán và quản lý cơ sở vật chất; ông cũng được đánh giá cao về khả năng quản trị theo cách gọi ngày nay.

Những năng lực ấy thực sự đã được phát huy trong quá trình xây dựng Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.

Thời gian thi công chỉ khoảng “6 tháng”.

Công trình hoàn thành trong thời gian ngắn đến khó tin theo tiêu chuẩn ngày nay, cho thấy năng lực và khả năng thực thi cao trong thiết kế, dự toán, quản lý tiến độ và ngân sách.

Tòa nhà chính mang phong cách đền thờ La Mã, không phải đền thờ Hy Lạp

Đặc điểm nổi bật nhất trong diện mạo Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara có lẽ là những chiếc cột ở lối vào.

“Công trình trông giống đền thờ Hy Lạp”, tiêu biểu là đền Parthenon.

Có lẽ nhiều người thường mô tả công trình như vậy. Bản thân người viết cũng từng nghĩ thế.

Tuy nhiên, nói chính xác thì đây là “kiến trúc mang phong cách đền thờ La Mã”. Có 4 lý do như sau:

• Đền thờ Hy Lạp có kết cấu dựa trên hàng cột, thường được xây trên đồi và có cột bao quanh
• Đền thờ La Mã được xây hướng ra quảng trường hoặc đường phố trong thành phố, nên thiết kế mặt tiền được coi trọng
• Phần trán tường phía trước (mảng tường dưới mái tam giác phía trên) không trang trí, có thiết kế đơn giản
• Những bậc đá bao quanh bốn phía công trình ở đền thờ Hy Lạp chỉ xuất hiện ở mặt trước của đền thờ La Mã

Xét những điểm trên, có thể hiểu kiến trúc Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara mang phong cách đền thờ La Mã, chứ không phải đền thờ Hy Lạp.

Tòa nhà chính không xây bằng đá mà bằng bê tông cốt thép có khung thép (kết cấu SRC)

Vì công trình mang “phong cách đền thờ La Mã”, nhiều người hẳn nghĩ rằng tòa nhà được xây bằng đá.

Thực ra, Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara được xây bằng “bê tông cốt thép có khung thép (kết cấu SRC)”. Ngày nay, phương pháp này thường được dùng cho các tòa nhà cao tầng, nhưng vào năm 1930, đây là kỹ thuật xây dựng tiên tiến nhất.

Trong thời gian làm việc tại Bộ Lục quân, Yakushiji Kazue đã trải qua trận Đại động đất Kanto và góp sức tái thiết các cơ sở quân đội. Nhờ có kiến thức và kinh nghiệm, ông được cho là đã chọn phương pháp xây dựng vững chắc hơn để bảo quản các tác phẩm nghệ thuật.

Ngoài ra, những bức tường trông như đá được hoàn thiện bằng vữa (hỗn hợp xi măng và cát), với bề mặt được đập tạo vân.

Đá chỉ được dùng ở phần bệ móng có cầu thang phía trước; tương truyền nơi đây sử dụng đá hoa cương khai thác tại Konko (nay thuộc Thị trấn Konko, Thành phố Asakuchi).

Các chi tiết trang trí trên đầu cột (thiết kế theo “thức Ionic”) cũng được hoàn thiện bằng vữa. Người ta cho rằng với tiềm lực tài chính của gia đình Ohara thời bấy giờ, hoàn toàn có thể xây toàn bộ công trình bằng đá.

Tuy nhiên, Yakushiji đã chủ động không làm vậy mà tìm cách giảm chi phí xây dựng, đồng thời tạo nên một công trình tuyệt vời hơn.

Điều này thể hiện sự quan tâm của ông dành cho gia đình Ohara, đồng thời cho thấy tư tưởng thiết kế và năng lực quản lý của Yakushiji Kazue.

Việc tòa nhà có khung thép chỉ được phát hiện trong đợt xây thêm năm 1991.

Khi đi từ tầng 1 của Tòa nhà chính hiện nay vào công trình lắp kính được gọi là “sảnh thông tầng”, khung thép được để lộ ra ngoài.

Nhiều người cho rằng đây là một “tác phẩm sắp đặt” được tạo ra với dụng ý nào đó, nhưng thực ra đó chính là khung thép được sử dụng trong Tòa nhà chính.

Khung thép đã được đánh bóng sạch sẽ, nhưng đến nay, hơn 90 năm sau khi bảo tàng mở cửa, nó vẫn tiếp tục nâng đỡ tòa nhà.

Kết cấu thân thiện với môi trường, tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên

Điểm khác biệt lớn giữa thời điểm Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara được xây dựng vào năm 1930 và hiện nay có lẽ là hệ thống chiếu sáng.

Ngày nay, các bảo tàng thường sử dụng nhiều đèn nhân tạo, không riêng gì Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, nhằm ngăn tranh bị bạc màu và phai màu do ánh nắng. Tia cực tím là kẻ thù lớn của tranh.

Tuy nhiên, vào năm 1930, không chỉ điện mà cả thiết bị chiếu sáng cũng là những món đồ quý hiếm và đắt tiền.

Vì vậy, tòa nhà được thiết kế để tận dụng tối đa “ánh sáng tự nhiên”; phòng trưng bày tầng 2 hiện nay từng có “giếng trời”.

Cửa sổ tròn, hiện là một biểu tượng của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, cũng được cho là lắp đặt nhằm đưa ánh sáng từ phòng cầu thang tầng 2 xuống giếng trời bằng kính ở văn phòng tầng 1 (hiện không còn sử dụng).

Khám phá ngoại thất và nội thất Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara

Sau đây, hãy cùng ngắm Tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara và tìm hiểu về kiến trúc nơi đây.

Vì sao lại là kiến trúc châu Âu?

Nhân tiện, bạn đã bao giờ thắc mắc “Vì sao tòa nhà chính của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara lại mang kiến trúc phương Tây?” chưa, trước cả khi phân biệt phong cách đền thờ Hy Lạp với đền thờ La Mã?

Khu phố Lịch sử Bikan là nơi còn lưu giữ những dãy phố truyền thống từ thời Edo, và hẳn cảnh quan ấy cũng không thay đổi vào năm 1930.

Yakushiji Kazue cũng thiết kế Biệt thự Yurin-so, chi nhánh Kurashiki của Ngân hàng Daiichi Godo (nay là “Shin-Kojimakan (tên tạm gọi)”) cùng những công trình kiến trúc kiểu phương Tây và Nhật Bản phổ biến thời bấy giờ. Có lẽ về mặt kỹ thuật, ông có thể thiết kế đủ mọi kiểu công trình.

Có lẽ ông cho rằng: “Bằng cách thiết kế một công trình quay về cội nguồn của kiến trúc và nghệ thuật phương Tây là phong cách đền thờ La Mã, công trình sẽ được đón nhận như một tòa nhà vượt qua mọi thời đại, phù hợp với các tác phẩm mỹ thuật và nghệ thuật”.

Đó là chia sẻ của ông Ueda Yasutsugu, giáo sư danh dự Đại học Nữ Notre Dame Seishin.

Lời của tác giả

Khi đến Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, chúng ta thường mải ngắm các tác phẩm nghệ thuật, nhưng tòa nhà chính cũng đã tồn tại hơn 90 năm kể từ khi được xây dựng và bản thân công trình có thể nói là mang giá trị lịch sử.

Hơn nữa, “Cầu Imabashi” bắc phía trước Bảo tàng Nghệ thuật Ohara thực ra cũng do Yakushiji Kazue thiết kế, còn hình rồng được chạm khắc bởi Kojima Torajiro.

Thầy Ueda cho biết bức tường đá phía trước Bảo tàng Nghệ thuật Ohara được cải tạo từ phần tường cũ, tạo thành “đường cong uốn lượn như thân rồng”, có lẽ theo cùng một ý tưởng thiết kế xuyên suốt với Cầu Imabashi.

Dù do cùng một kiến trúc sư thiết kế, việc tạo nên sự gắn kết giữa những công trình thuộc các thời đại khác nhau cũng là cách quy hoạch đô thị rất đặc trưng của Khu phố Lịch sử Bikan.

Yakushiji Kazue không được biết đến nhiều với tư cách kiến trúc sư, nhưng có thể nói ông là người đã đặt nền móng cho Khu phố Lịch sử Bikan ngày nay.

Nếu không chỉ ngắm các tác phẩm nghệ thuật trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara mà còn chú ý đến cả tòa nhà, có lẽ bạn sẽ nhìn nơi này theo một cách khác thường ngày.

Các bài trước trong loạt Hành trình kiến trúc Kurashiki

Nhận những bài viết được Kurashiki Tocotoco tuyển chọn qua LINE