Nhà sử học mỹ thuật Takashina Shuji, người từng giữ chức giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật Ohara trong nhiều năm, đã qua đời ở tuổi 92 vào ngày 17 tháng 10 năm 2024.
Ngày 17 tháng 10 năm 2025, đúng dịp giỗ đầu của ông, Bảo tàng Nghệ thuật Ohara đã tổ chức buổi tọa đàm tưởng niệm “Giám đốc Takashina Shuji và Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” tại Trung tâm Cộng đồng Kurashiki.
Chúng tôi xin tường thuật lại buổi tọa đàm, nơi những người tham dự cùng hồi tưởng về những thành tựu rực rỡ và nhiều câu chuyện đáng nhớ của ông khi còn sống.
Thông tin trong bài được cập nhật vào thời điểm đăng tải tháng 11 năm 2025. Xin lưu ý rằng thông tin có thể khác với hiện tại.
Về Giám đốc Takashina và Bảo tàng Nghệ thuật Ohara
Sau khi lần lượt đảm nhiệm các chức vụ như giáo sư Đại học Tokyo và giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật Phương Tây Quốc gia, Giám đốc Takashina giữ chức giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật Ohara trong 21 năm, từ năm 2002 đến năm 2023.
Trong thời gian đương nhiệm, ông được trao danh hiệu Người có công với văn hóa năm 2005 và Huân chương Văn hóa năm 2012.
Từ tháng 4 năm 2024, ông còn trở thành giám đốc đầu tiên của Viện Nghiên cứu Nghệ thuật Ohara mới thành lập, và đã hỗ trợ Bảo tàng Nghệ thuật Ohara ở tuyến đầu cho đến những ngày cuối đời.
Nhiều dự án được khởi xướng trong thời gian ông làm giám đốc vẫn tiếp tục đến nay (năm 2025). Một số dự án tiêu biểu gồm:
- Mở cửa đặc biệt Biệt thự Yurin-so
- ARKO (Artist in Residence Kurashiki, Ohara)
- AM (Artist Meets) Kurashiki
Mở cửa đặc biệt Biệt thự Yurin-so
Triển lãm đặc biệt được tổ chức hai lần mỗi năm, vào mùa xuân và mùa thu, tại “Biệt thự Yurin-so”, dinh thự cũ của gia đình Ohara nằm đối diện Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Do công trình có kết cấu phức tạp và pha trộn các phong cách kiến trúc Nhật Bản, phương Tây và Trung Hoa, việc trưng bày tác phẩm đòi hỏi kinh nghiệm. Vì vậy, ban tổ chức chủ yếu mời các nghệ sĩ kỳ cựu tham gia.
ARKO (Artist in Residence Kurashiki, Ohara)
Đây là chương trình nhằm hỗ trợ các nghệ sĩ trẻ.
Chương trình gồm thời gian sáng tác lưu trú tối đa 3 tháng tại xưởng vẽ Muisonso, nơi họa sĩ tranh sơn dầu Kojima Torajiro, người đặt nền móng cho Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, từng làm việc; sau đó, các tác phẩm hoàn thành sẽ được trưng bày trong vòng khoảng 2 tháng kể từ khi kết thúc thời gian lưu trú.
AM (Artist Meets) Kurashiki
Đây là dự án trong đó các nghệ sĩ sáng tác và giới thiệu tác phẩm lấy cảm hứng từ cuộc gặp gỡ với Kurashiki.
Ngoài những dự án kể trên, ông còn thực hiện nhiều hoạt động khác như Bảo tàng Nghệ thuật Trẻ em, các triển lãm đặc biệt và triển lãm của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara trên khắp Nhật Bản.
Về buổi tọa đàm
Buổi tọa đàm do Miura Atsushi, giám đốc hiện tại của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, điều phối. Những người có mối liên hệ với Giám đốc Takashina dưới đây tham gia với tư cách diễn giả:
- Kono Motoaki
Giáo sư danh dự Đại học Tokyo - Tsugami Miyuki
Nghệ sĩ - Yanagisawa Hideyuki
Cố vấn cấp cao của Quỹ Nghệ thuật Ohara, một quỹ lợi ích công cộng
Ba diễn giả đã chia sẻ nhiều câu chuyện khác nhau về Giám đốc Takashina.
Một trong các diễn giả, Kono Motoaki, có mối quan hệ thân thiết với Giám đốc Takashina từ thời cả hai còn là đồng nghiệp tại Đại học Tokyo. Nhờ mối duyên ấy, khi giữ chức giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại tỉnh Akita, ông đã nỗ lực tổ chức “Triển lãm Bảo tàng Nghệ thuật Ohara”.
Hiện nay, ông vẫn tích cực viết lách, trong đó có blog “Giám đốc nói nhiều”, và đã nhiều lần đăng lời tưởng niệm Giám đốc Takashina trên blog.
Trong buổi trò chuyện, ông giới thiệu cuốn “Luận về lịch sử mỹ thuật Nhật Bản hiện đại” của Giám đốc Takashina như một cuốn sách do chính mình lựa chọn. Với ông Kono, đây là cuốn sách định hướng cho việc tìm hiểu mỹ thuật Nhật Bản hiện đại.
Ông cũng kể rằng Giám đốc Takashina là người đầy ắp sự tò mò, luôn “nhìn nhận sự việc với tầm nhìn rộng mở” và “am hiểu cả văn hóa tao nhã lẫn văn hóa bình dân”.
Những câu chuyện chỉ có thể được nghe từ người thân thiết, chẳng hạn như việc ông am hiểu không chỉ hội họa phương Tây là chuyên môn của mình mà cả nghệ thuật biểu diễn và văn hóa đại chúng, thật bất ngờ và vô cùng thú vị.
ARKO (Arko) bắt đầu vào năm 2005. Tsugami Miyuki là nghệ sĩ đầu tiên được mời tham gia chương trình và đã sáng tác trong thời gian lưu trú tại Kurashiki.
Năm 2003, Tsugami tham gia “Triển lãm VOCA”, triển lãm tác phẩm của các nghệ sĩ trẻ được tổ chức hằng năm tại Bảo tàng Nghệ thuật Ueno no Mori, và đoạt giải cao nhất, “Giải VOCA”.
Cuộc gặp gỡ với Giám đốc Takashina, người làm giám khảo vào thời điểm đó, đã dẫn đến việc bà được mời tham gia ARKO lần đầu tiên. Từ đó, bà gắn bó với Bảo tàng Nghệ thuật Ohara và Kurashiki.
Trong buổi trò chuyện, với tư cách là một nghệ sĩ hiện đang hoạt động ở tuyến đầu, bà đã thẳng thắn chia sẻ tình cảm dành cho Bảo tàng Nghệ thuật Ohara và Kurashiki.
Điều đặc biệt gây ấn tượng là bà nói Giám đốc Takashina là người tạo dựng “không gian”.
ARKO cũng là dự án tạo “không gian” sáng tác cho các nghệ sĩ trẻ; những dự án khác cũng đóng vai trò là “không gian” kết nối bảo tàng với mọi người. Qua đó, có thể cảm nhận dấu ấn của Giám đốc Takashina trong vai trò điều phối viên.
Yanagisawa Hideyuki tham gia buổi tọa đàm với tư cách diễn giả đại diện Bảo tàng Nghệ thuật Ohara.
Năm 2002, cùng thời điểm Giám đốc Takashina nhậm chức, ông chuyển từ Bảo tàng Nghệ thuật tỉnh Okayama sang Bảo tàng Nghệ thuật Ohara với vai trò giám tuyển. Hiện ông là cố vấn cấp cao của Quỹ Nghệ thuật Ohara, một quỹ lợi ích công cộng.
Là một trong những người đã dõi theo Giám đốc Takashina từ gần nhất, ông kể lại những câu chuyện từ thời điểm vị giám đốc nhậm chức.
Khi nhậm chức tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara, Giám đốc Takashina đã đề ra ba phương châm cơ bản sau:
- Nghiên cứu lịch sử và tác phẩm
Tìm hiểu kỹ lịch sử và các tác phẩm trong bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara. - Phát huy giá trị trưng bày
Tránh tình trạng “cứ để trưng bày mãi, cứ cất kho mãi”. - Quan tâm đến nhiều lĩnh vực
Với tư cách là nhà nghiên cứu, không chỉ tập trung vào một lĩnh vực mà cần quan tâm đến nhiều lĩnh vực khác nhau.
Dựa trên những phương châm cơ bản này, bảo tàng tích cực tổ chức các triển lãm theo chủ đề bộ sưu tập nhằm “phát huy giá trị trưng bày”, đồng thời tiếp tục “nghiên cứu lịch sử và tác phẩm” của các tác phẩm được trưng bày.
Lời nhắn từ khán giả
Ngoài ra, tại địa điểm tổ chức còn có nhiều nghệ sĩ từng có duyên gặp gỡ Giám đốc Takashina khi ông còn sống. Xin giới thiệu một vài câu chuyện của họ.
Nghệ sĩ mỹ thuật Takubo Kyoji, cố vấn văn hóa của đền thờ Kotohira-gu, đã chia sẻ về cuộc trò chuyện giữa nghệ sĩ truyền thông Ochiai Yoichi và Giám đốc Takashina diễn ra tại Khu Nghệ thuật Thủ công và Phương Đông của Bảo tàng Nghệ thuật Ohara vào năm 2020: “Trong cuộc trò chuyện với ông Ochiai, người kém tôi nhiều tuổi, chỉ bằng tuổi cháu mình, tôi cảm nhận được sự tò mò mạnh mẽ khác thường và sức trẻ của ông”.
Nghệ sĩ đương đại Matsui Chie, người tham gia chương trình mở cửa đặc biệt Biệt thự Yurin-so vào mùa xuân năm 2014 và sáng tác tác phẩm sắp đặt (nghệ thuật không gian) tại đây, đã chia sẻ như sau:
Ngoài ra, nhiều người có liên quan cũng đã chia sẻ những câu chuyện tuyệt vời về Giám đốc Takashina.
Lời của tác giả
Ngay từ khi mở cửa, Bảo tàng Nghệ thuật Ohara đã đưa vào trưng bày những tác phẩm nghệ thuật sống động của thời đại mình.
Những hoạt động của Giám đốc Takashina tại Bảo tàng Nghệ thuật Ohara đã cụ thể hóa hơn nữa triết lý mà ông Ohara Soichiro từng đề xướng: “Bảo tàng nghệ thuật là nơi sống và không ngừng phát triển”.
Ngoài ra, điều khiến tôi cảm nhận sâu sắc qua buổi tọa đàm lần này là: thành tựu lớn nhất của Giám đốc Takashina có lẽ không chỉ là thực hiện nhiều dự án nối tiếp đến hiện tại, mà còn là “để lại những nhân tài” tham gia vào các dự án ấy.
Tôi nghĩ điều này sẽ giúp củng cố hơn nữa “trục ngang của cùng thời đại”, trong câu nói mà Giám đốc Takashina thường nhắc khi còn sống: “trục dọc của lịch sử và trục ngang của cùng thời đại”, đồng thời truyền lại trục ấy cho tương lai.
Tôi mong rằng nhờ nỗ lực của Giám đốc Miura cùng đông đảo nhân viên, “trục dọc của lịch sử” sẽ được nối tiếp đến Bảo tàng Nghệ thuật Ohara trong tương lai.
Bài viết về Bảo tàng Nghệ thuật Ohara
Thông tin cơ bản về hội thảo tưởng niệm “Giám đốc Takashina Shuji và Bảo tàng Nghệ thuật Ohara”
| Tên | Hội thảo tưởng niệm “Giám đốc Takashina Shuji và Bảo tàng Nghệ thuật Ohara” |
|---|---|
| Ngày tổ chức | Thứ Sáu, ngày 17 tháng 10 năm 2025, 5:30 chiều–7:30 tối |
| Địa điểm | Trung tâm Cộng đồng Kurashiki, hội trường lớn |
Bạn muốn biết điều gì về Kurashiki?
Nhập từ khóa để tìm trong các bài viết trên trang web này
Khi tôi sáng tác tác phẩm tại Biệt thự Yurin-so, ông đã nói với tôi: “Cô đã cố gắng hết sức nhỉ”. Vì không phải lúc nào nghệ sĩ cũng có dịp được giám đốc bảo tàng trực tiếp nói lời động viên, nên tôi vừa vui vừa lưu giữ kỷ niệm ấm áp ấy trong lòng.